Liệu có thay đổi được thị trường tranh chép đang lan tràn?

18:04 10/01/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lieu co thay doi duoc thi truong tranh chep dang lan tran? 

Tranh chép đang lan tràn khắp thị trường -            Ảnh: P.Thảo

Tình trạng chép tranh từ lâu đã là một vấn đề nhức nhối không chỉ với các họa sĩ mà còn với những người yêu tranh. Chép tranh tràn lan ngày càng làm cho mỹ thuật Việt Nam có nguy cơ mất uy tín với thị trường tranh quốc tế. Hàng trăm người yêu tranh nước ngoài đã mua phải những bức tranh giả. Sự lẫn lộn giữa tranh gốc và các bản tranh chép đang là thực tế nhức nhối trong thị trường Mỹ thuật hiện nay. Chính vì những vấn đề này, Vụ Mỹ thuật và Nhiếp ảnh đã soạn thảo “Quy chế sao chép tác phẩm tạo hình” với 3 chương, 17 điều. Hiện tại, quy chế vẫn nằm dưới dạng dự thảo mặc dù đã qua 13 lần chỉnh sửa. Nhưng vấn đề đặt ra là liệu quy chế này có thay đổi được thị trường tranh chép đang lan tràn?

Nhiều người hẳn vẫn còn nhớ vụ một nhà sưu tập Hàn Quốc bị sốc thật sự khi ông biết những bức tranh của Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái... mà ông đã bỏ ra hàng triệu USD để mua lại là tranh giả. Sau đó, hàng loạt các họa sĩ danh tiếng của Việt Nam phát hiện tranh “làm nhái” theo tranh của họ tại các cuộc đấu giá quốc tế. Những tên tuổi bị “làm nhái” nhiều tác phẩm phải kể đến các họa sĩ thuộc các thế hệ trước như Bùi Xuân Phái, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Sáng... Ngay cả các họa sĩ hiện nay là Thành Chương, Bùi Hữu Hùng, Phạm Luận.... cũng phải nhìn những “đứa con ruột” của họ bị làm giả, rồi lại được bày bán ở khắp các gallery trên cả nước với giá rẻ hơn hoặc với giá bằng với tranh thật. Nhiều họa sĩ đã sáng tạo ra những cách đánh dấu riêng. Nhiều người khác lại từ chối bày tranh tại gallery vì sợ bị ăn cắp bản quyền. Như họa sĩ vẽ tranh sơn mài nổi tiếng Bùi Hữu Hùng thành danh từ hàng chục năm nay nhưng anh mới trưng bày một, hai lần ở Việt Nam cũng chỉ vì lý do này. Tranh của anh hầu hết được mang trưng bày tại các nước Châu Âu.

Tuy nhiên, cũng phải thấy rõ rằng thị trường tranh chép lại đang đáp ứng được nhu cầu của nhiều người tiêu dùng hiện nay vì tranh chép chủ yếu là ít tiền hơn. Từ lâu, tranh nghệ thuật chỉ danh cho những người trong nghề hoặc một số ít công chúng có tiền. Chính vì vậy tranh chép là một trong những cách để kéo công chúng có khả năng gần hội họa hơn để hiểu hơn về hội họa. Nhưng vấn đề này cũng đang cần có những quy chế, những chế tài phù hợp để thị trường tranh chép phát triển đúng với những quy định về luật bản quyền, luật kinh tế, ngăn chặn tình trạng làm tranh giả, gây thiệt hại cho tác giả và người yêu tranh.

Chính vì điều này mà “Quy chế sao chép tác phẩm tạo hình” cần phải sớm được thực thi. Quy chế này đã qua 13 lần chỉnh sửa và hiện tại vẫn đang tiếp tục được điều chỉnh cho phù hợp. Quy chế cũng đã đưa ra nhiều quy định cho việc sao chép tranh như:

* Sao chép tác phẩm phải được sự đồng ý của tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm bằng văn bản. Tác giả đã mất 50 năm mới không cần phải xin phép.

* Nếu sao chép tác phẩm của tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm là người nước ngoài, tổ chức nước ngoài thì thực hiện theo những điều ước quốc tế mà VN đã ký kết hoặc tham gia.

* Trong văn bản thoả thuận giữa tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm với người sao chép phải ghi rõ số lượng bản chép, mục đích sử dụng, mức thù lao mà người sao chép phải trả cho tác giả, hoặc chủ sở hữu tác phẩm.

* Bản sao chép có chất liệu cùng với tác phẩm gốc thì phải có kích thước lớn hơn hoặc nhỏ hơn tác phẩm gốc. Nếu cùng kích thước với tác phẩm gốc thì phải khác tác phẩm gốc về chất liệu. Tranh do một tác giả sáng tác nhiều bức giống nhau phải đánh số thứ tự từ số 1, 2,3... vào phía sau bức tranh.

* Tất cả các bản sao chép không đúng với quy định của Quy chế sẽ bị xem là tranh, tượng giả và người sao chép, kinh doanh loại tranh này sẽ bị xử lý theo pháp luật.

 Lieu co thay doi duoc thi truong tranh chep dang lan tran?

Liệu đâu là tranh thật, tranh giả?

Những quy định của quy chế cho thấy sự thừa nhận tồn tại của thị trường tranh chép để có những biện pháp khống chế những tiêu cức phát sinh bằng những quy định cụ thể về quyền tác giả. Hiện nay, có rất ít họa sĩ danh tiếng đưa tác phẩm ra thị trường và phần lớn họ đều sống ở các thành phố lớn nên việc xin phép các tác giả, chủ sở hữu tranh không quá khó với các chủ kinh doanh. Họ có thể gặp nhau rồi hình thành mối quanh hệ kinh doanh dựa trên những thỏa thuận hợp lý.

Tuy nhiên, thị trường tranh chép lâu nay vẫn họat động trôi nổi. Nhiều người kinh doanh, sao chép đã không thèm để ý đến quyền tác giả, họ vẫn bán theo cách kín đáo riêng của họ. Thế nên, quy chế này ra đời đòi hỏi cả những cơ quan chức trách và những họa sĩ, người yêu tranh phải cùng hợp tác. Ngoài ra, cần phải có sự giám sát thường xuyên cùng những chế tài xử lý nghiêm khắc với những người không thực hiện đúng theo quy chế, vi phạm bản quyền.

Vấn đề khó khăn hiện nay vẫn là thị trường mỹ thuật đang rất lộn xộn, tranh giả đang tràn lan nên việc xác định bản nào là bản gốc cũng không dễ bởi nhiều họa sĩ sao chép lại tác phẩm của mình hoặc những người thân trong gia đình họa sĩ cũng tự ý sao chép... Chính vì vậy, sự ra đời của một quy chế như thế này cũng chỉ là đề cập và can thiệp đến những vấn đề mang tính tổng thể, còn vấn đề chi tiết phải phụ thuộc cả vào họa sĩ và người sao chép. Một khó khăn nữa là số lượng người triển khai công việc chưa thực sự giỏi về chuyên môn để có thể phân biệt được tranh thật giả.

Những vấn đề này đòi hỏi sự quan thiệp của cả cơ quan chức năng, họa sĩ để lấy lại uy tín thị trường tranh Việt Nam và cũng để những nhà sưu tập tranh quốc tế lại tiếp tục mua tranh Việt Nam.

 

Tuấn Lâm

VietBao.vn
contentlength: 8002
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Tang lễ đẫm nước mắt của "hiệp sĩ" bị cướp đâm chết
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam