Lệ chi, nước mắt trái vải ngược đường thiên lý

03:17 12/07/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

- Trái vải ngọt tôi đang ăn chợt như có vị mặn, vị mặn của nước mắt, của mồ hôi những người trồng vải. Và hình như có cả vị chát thoáng qua. Bao giờ người trồng vải hết khổ? Bao giờ những vùng vải "đặc sản" trở lại ngày xưa... Nhưng ngày xưa, ai đã đặt tên quả vải - "lệ chi" - nước mắt trên cành cây?

“Lệ chi”, không hiểu ai ngày xưa đặt tên cho trái quả có vị ngọt thanh dịu mát cơn khát của mùa hè nắng nóng - “nước mắt trên cành cây”. Có lẽ là của một thi nhân? Còn dân gian đơn giản mộc mạc: quả vải. Nhưng vì sao lại là “quả vải” thì không ai hiểu xuất xứ. Đặc biệt quả vải ở Thanh Hà - Hải Dương còn có thêm chữ “thiều”, vải thiều Thanh Hà, một “danh quả” tiến vua ngày xưa không đâu sánh được, vị ngọt thơm, cùi dày, hạt nhỏ, mọng nước.

qua
Lệ chi - nước mắt trên cây. Ảnh: TL
Tháng 6, mùa vải thiều rộ, cũng là lúc cái ngọt thơm tinh túy của trời, của đất như dồn hết vào quả, nên ngon ngọt hơn bất cứ lúc nào. Những vườn vải bạt ngàn, trĩu nặng trái trên cành, màu xanh của lá, phớt đỏ hồng chen vàng nhạt của quả chín, nhìn xa như từng chùm ngọc hình giọt nước, thêm hương thơm ngọt ướp cả nắng cả gió, cho vườn vải vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa thanh bình êm đềm mà không có loại vườn trái quả nào có được.

Chợ Bến Thành - TP. Hồ Chí Minh, trái vải Hà Nội ngập tràn trong các sạp trái cây và các tủ ướp lạnh. Người Sài Gòn rất lạ, tất cả những lọai hoa quả nào được chuyển từ ngòai Bắc vào, dù là đặc sản của các vùng miền khác nhau đều được gắn “mác”: Hà Nội.

Giá mỗi ngày một rớt theo độ tăng chuyến của trái vải đổ vào thành phố. Đầu mùa, vải chua, hột to, giá cao có khi lên tới 20.000đ/kg, nhưng vào chính mùa, trái vải càng ngọt, giá lại rớt thê thảm ngay tại chợ có tiếng đắt đỏ nhất Sài Gòn. Mà đâu phải hàng “nhị phẩm”, toàn quả được lựa chọn, đóng thùng carton đi máy bay vào, trái vải tươi đẹp y như vừa mới “bước” từ vườn vải Thanh Hà vào chợ Bến Thành.

Xuôi xuống miền Tây, tại Chợ Cần Thơ, trái vải Hà Nội, vâng, cũng là trái Hà Nội, người miền Nam thích gọi thế. Giá đã xê xích nếu là hàng mới từ máy bay chuyển vào, còn khi đã “nằm” từ hai, ba ngày thì giá xuống không thương tiếc, bán như cho, dù trái không bị hư, chỉ màu vỏ sậm lại.

Không chỉ vậy, các thứ “trái Hà Nội” mùa nào thức ấy đã có mặt tận Đất Mũi, Năm Căn, Cà Mau. Cái thứ trái “tiến vua” này khi vượt hàng ngàn kilomet xuống tận chót mũi dải đất hình chữ S, tưởng như sẽ được giá cao nhất, nhưng không, nó cũng ngang hàng với các lọai trái cây khác, và khi đã nằm trên sạp đến ngày thứ ba thì trở thành hàng khuyến mại với lời mời năn nỉ “ăn dùm quả đi cô Hai”…

chở vải
Nỗi lo được mùa. Ảnh: TL
Hà Nội đón tôi bằng sắc màu và hương vị quả vải, trong thực đơn tráng miệng không bữa nào không có trái vải trên đĩa sứ bày rất bắt mắt..Và những gánh hàng rong dọc các con phố màu đỏ trái vải vẫn là màu chủ đạo.. Hình như Hà Nội ngoài cái nắng nóng là những trái vải trong mắt tôi.

Từ Hà Nội, theo dọc quốc lộ 5, chỉ một thôi đường, vào địa phận Hải Dương, đi thêm chút nữa… những vườn vải ngút mắt của xứ vải Thanh Hà làm dịu đi cái nắng cháy giữa trưa hè. Bước vào vườn, nhìn những chùm quả chín hồng treo dày đặc trên cây, hương thơm mát ngọt, một sự quyến rũ khá thần tiên...

Thế nhưng, người chủ vườn tiếp tôi bằng một ánh mắt đầy “tâm trạng”. Một cơ ngơi đẹp, một vườn vải rộng mênh mông đầy trái, một vụ bội thu, nhưng gương mặt ông không có nét vui. Một chén trà mạn, một chùm vải tươi rói hái trên cây ngọt lịm, vài câu khởi đầu, đã biết được khách là người phương Nam, mê đắm hương vị trái vải. Thứ trái quả mang trong mình huyền thọai sử sách lưu danh từ Trung Quốc thời nhà Đường, đến Việt Nam thời nhà Lê, gắn với tên một trong tứ đại mỹ nhân Trung Quốc Dương Quí Phi, và một vụ án bi thảm tru di tam tộc Quan Hành khiển Nguyễn Trãi.

Câu chuyện của ông chủ vườn vải ngược thời gian... 20 năm trước vải thiều Thanh Hà là “vua” trong các loài cây trồng ăn quả ở miền Bắc. Cả Thanh Hà giàu lên nhờ quả vải. Không những thế, Thanh Hà còn hào phóng tặng cho miền quê Lục Ngạn - Bắc Giang những cây giống tốt nhất, để bây giờ vải thiều Lục Ngạn cũng một chị một em với vải Thanh Hà, nhờ thế cả vùng Lục Ngạn thoát nghèo.

Thuyền trái cây
Thuyền trái cây ngược xuôi kênh rạch. Ảnh: TL
Rồi không độc quyền được, vải thiều Thanh Hà được nhân giống tứ xứ, từ Hà Tây đến Quảng Ninh, vào tận miền Đông Nam bộ. Chất lượng không thể so sánh, nhưng chính vì thế mà trái vải thiều "đặc sản" trở thành trái quả bình thường.

Đến Lục Ngạn - Bắc Giang trái vải còn “tâm trạng” hơn cả vải Thanh Hà. Người dân trồng vải nơi này bây giờ nhiều nỗi lo chồng chất, được mùa lo bán không được, mất mùa lo không biết lấy tiền đâu trả nợ vay vốn ngân hàng. Người chủ vườn nói với tôi: Cái gì cũng tăng giá, chỉ có quả vải và sức lao động của chúng tôi là xuống giá, mỗi năm mỗi thấp hơn.

Trái vải tôi đang ăn chợt như có vị mặn, vị mặn của nước mắt, của mồ hôi những người dân trồng vải. Và hình như có cả vị chát thoáng qua. Bao giờ người trồng vải hết khổ. Bao giờ những vùng vải “đặc sản” trở lại ngày xưa, nhờ quả vải mà người ta xây được nhà, con cái ăn học đầy đủ, không phải mang vác nỗi lo lắng được mùa mà biết bán cho ai...

Đường về phương Nam, trên chuyến bay của hãng hàng không Việt Nam, đầy những túi vải thiều. Tôi cũng xách một túi nặng do người bạn mua trước lúc ra sân bay ở Chợ Cửa Nam, Hà Nội. Nhìn mọi người nâng niu túi quả sợ bầm dập trên đường đi, chợt cay sống mũi, xót xa thầm cho những vườn vải…

Không biết ai ngày xưa đặt tên quả vải là “Lệ chi”- nước mắt trên cành cây?

  • Phương Nam

Cảm nghĩ của bạn về bài viết và về trái "lệ chi"?

Việt Báo
contentlength: 10548
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

Be trai 3 tuoi bi bo quen tren xe dua don tre tai Bac Ninh

Bé trai 3 tuổi bị bỏ quên trên xe đưa đón trẻ tại Bắc Ninh

Theo nguồn tin của PV, vào ngày 13/9, một cháu bé 3 tuổi được chuyển từ Bắc Ninh lên BV Nhi Trung ương để cấp cứu vì nghi bị bỏ..

Nu CDV bi thuong vi trung phao sang tren SVD Hang Day

Nữ CĐV bị thương vì trúng pháo sáng trên SVĐ Hàng Đẫy

Theo thông tin từ bệnh viện, nữ bệnh nhân đã trải qua 2 cuộc phẫu thuật thành công và được chuyển từ khoa Cấp cứu về khoa Bỏng của..

Chay nha may phich nuoc Rang Dong

Cháy nhà máy phích nước Rạng Đông

Khoảng 18 giờ 5 phút ngày 28.8, đã xảy ra cháy tại kho chứa hàng công ty Rạng Đông. Tổng diện tích nhà kho, xưởng - là khu vực xảy..

Nu dai uy cong an gay nao loan tai san bay

Nữ đại úy công an gây náo loạn tại sân bay

Liên quan đến vụ việc, Đồn Công an sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã lập biên bản và xử phạt đại úy Lê Thị Hiền 200.000 đồng về hành..

Be trai lop 1 tu vong vi bi bo quen tren xe dua don

Bé trai lớp 1 tử vong vì bị bỏ quên trên xe đưa đón

Sự việc xảy ra vào ngày 6/8, một học sinh lớp 1 của trường Quốc tế GateWay (quận Cầu Giấy, Hà Nội) đã tử vong trên xe đưa đón của..