Di dân 30 năm vẫn chưa xong

Thứ ba, 17 Tháng tư 2007, 17:21 GMT+7
  • Di chuyển dân thì dễ, song khó ở chỗ là làm sao để người dân sớm ổn định cuộc sống, phục hồi thu nhập hậu di dân. Bài học từ công tác thực hiện di dân, tái định cư các công trình thủy điện, thủy lợi cho thấy, cần có kế hoạch dài hạn cho công tác hậu di dân.

    didantaidinhcu.jpg

    Nhà tái định cư ở Thanh Chương (Nghệ An), nhường đất cho Thủy điện Bản Vẽ (Ảnh nguồn VNN).


    Chuyển nhà vài năm vẫn chưa ổn định cuộc sống

    Việc di dân xây dựng công trình thuỷ điện Hòa Bình vẫn để lại nhiều bài học kinh nghiệm nóng hổi. Ông Bùi Văn Tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Hòa Bình, thừa nhận, đã gần 30 năm (từ năm 1980) đến nay, Hòa Bình chưa giải quyết xong việc hậu di dân lòng hồ sông Đà. 3 nguyên nhân cơ bản, theo ông Tỉnh, là tỉnh đã không có quy hoạch khu tái định cư, di dân theo kiểu chuyển vén (ở tạm, chạy theo) và không ổn định cuộc sống cho bà con.

    Thậm chí, trong số 1.000 hộ được hỗ trợ vào Nam phát triển kinh tế mới, được vài năm hơn 30 hộ lại trở về nơi xuất phát. Tỷ lệ hộ nghèo ở lòng hồ sông Đà cao nhất tỉnh, chiếm tới 42%. Đời sống người dân vô cùng khó khăn. Ông Tỉnh ngậm ngùi, Hòa Bình đang không biết lấy đâu ra hơn 100 tỷ đồng để giải quyết trên 5.100 hộ cán bộ, công nhân thi công thủy điện Hòa Bình ở lại.

    Theo bà Vũ Thị Bích Việt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang, cần phục hồi thu nhập cho người dân sau tái định cư. "Mới 1-2 năm đầu mà nói cuộc sống của bà con ổn định thì tôi cho rằng đó là nói dối", bà thẳng thắn.

    Bà Việt kể, để di dân, lãnh đạo tỉnh, địa phương phải lo cả việc giữ tiền đền bù hộ bà con bằng cách lập các quầy tiết kiệm ngay tại nơi lĩnh tiền, tránh để người dân bị mất trên đường về nhà hoặc tiêu xài sai mục đích. Chuyển đến chỗ ở mới, phải "dạy" dân, nhất là đồng bào dân tộc, từ những cái nhỏ nhất như làm thế nào để đun bếp than thay vì vào rừng lấy củi, rồi cách tạo thu nhập chứ không có suối đâu mà bắt cá...

    Do vậy, bà nói rằng phải có kế hoạch dài hạn hậu di cư trong vòng 5-10 năm. "Di chuyển dân thì rất dễ, nhưng làm thế nào để họ có thu nhập để sống, để ổn định cuộc sống mới khó", bà Việt nhận xét.

    Với mục tiêu đạt 32 tỷ kwh/năm cung cấp cho lưới điện quốc gia, giai đoạn 1995-2009, 22 công trình thuỷ điện trọng điểm đã, đang được xây dựng. Tổng số diện tích đất bị thu hồi để phục vụ các công trình này là trên 81.600 ha. Thống kê của Bộ NN-PTNT cho thấy, gần 40.000/49.800 hộ dân thuộc phạm vi các công trình thủy điện bị ảnh hưởng phải di chuyển, tốn kém gần 17.000 tỷ đồng.

    Vậy mà, trong số này gần một nửa là chi cho công tác đền bù (42%), còn đầu tư cho bà con phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống chiếm chưa đầy 5%. Quỹ đất thiếu thốn nên những khu tái định cư quy mô 50 hộ trở lên đói đất sản xuất. Các dự án tái định cư cũng lơ là việc đầu tư, hỗ trợ bà con phục hồi thu nhập hay chuyển đổi ngành nghề.

    "Không có quy hoạch di dân, đừng làm thuỷ điện"

    Phát biểu tại Hội nghị Tổng kết 15 năm thực hiện công tác di dân thuỷ điện, thuỷ lợi, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh, cần đảm bảo cuộc sống người dân sau tái định cư ổn định, bền vững.


    Theo Phó Thủ tướng, mục đích của các công trình thuỷ điện, thủy lợi cũng là phục vụ nhân dân. Do yêu cầu phát triển nền kinh tế, từ nay đến 2010, tăng trưởng điện sẽ phải gấp đôi so với giai đoạn trước, đạt mức 17-20%/năm.

    Như vậy, sẽ phải xây thêm hơn 20 nhà máy thủy điện công suất từ 70MW trở lên, chưa kể vài chục công trình nhỏ khác. Tính toán sơ bộ, ít nhất các địa phương sẽ phải di dời gần 26.000 hộ, với 130.000 nhân khẩu - một áp lực nặng nề cho công tác tái định cư.

    Do vậy, Phó Thủ tướng ra điều kiện, nếu không có dự án về quy hoạch di dân thì không được phát triển thuỷ điện, thuỷ lợi. "Không thể để vì lợi ích của thuỷ điện mà bỏ qua lợi ích của thuỷ lợi, của môi trường và quan trọng nhất là mọi mặt đời sống của người dân. Lợi ích nào cũng phải bảo đảm một cách tối ưu", Phó Thủ tướng nhắc nhở.

    Ông lưu ý các địa phương rà soát lại toàn bộ các công trình, dự án thuỷ điện, thủy lợi của tỉnh. Trên cơ sở đó, tính toán, cân nhắc để quy hoạch tái định cư cho tốt. Quy hoạch này phải dựa trên 3 yếu tố: danh mục công trình, điều kiện cụ thể của địa phương và ý kiến, nguyện vọng của bà con. Việc di dân cũng phải gắn với những công trình khác sao cho hợp lý, tổng thể.

    Ông Bùi Văn Tỉnh thì đưa ra bài học kinh nghiệm của Hòa Bình để các địa phương khác tránh: tuyên truyền công khai, dân chủ; quy hoạch cụ thể; chính sách đền bù, bồi thường hợp lý, dân chủ, công bằng, tránh nhiều tầng nấc trung gian, thủ tục phiền hà... Điều quan trọng là lo sao cho cuộc sống của bà con nơi ở mới ít nhất phải bằng hoặc cao hơn nơi ở cũ.

    • Hà Yên
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Di dân 30 năm vẫn chưa xong

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Di dân 30 năm vẫn chưa xong bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Di dan 30 nam van chua xong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Di dân 30 năm vẫn chưa xong ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI