Để Quốc hội không bị “hành chính hóa”

18:25 09/09/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

De Quoc hoi khong bi hanh chinh hoa
Ông Trần Quốc Thuận
Hoạt động của QUỐC HỘI (QH) thời gian qua được đánh giá là khá sôi nổi nhưng vẫn chưa đáp ứng được ý chí, nguyện vọng của cử tri bởi hai nội dung quan trọng nhất là giám sát việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật và giám sát chi tiêu ngân sách lại bị QH “bỏ quên”.

Đặc biệt, nhiều ý kiến đóng góp cho dự thảo sửa đổi bổ sung Luật tổ chức QH cho rằng QH đang bị hành chính hóa, một việc không nên có ở cơ quan dân cử. Làm gì để QH đi vào hoạt động thực chất? TS Cuối Tuần trao đổi với ông TRẦN QUỐC THUẬN, phó chủ nhiệm thường trực Văn phòng QH.

Hành chính hóa là đi ngược con đường dân chủ

Hành chính hóa đang xảy ra từng bước ở QH. Những điều hành của người đứng đầu các cơ quan của QH, đoàn đại biểu QH có dấu hiệu của một thủ trưởng. QH là nơi các đại biểu QH có quyền bình đẳng. Mỗi đại biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân nơi bầu mình và nhân dân cả nước. Như thế, nếu điều hành theo kiểu hành chính thì tính đại diện cho nhân dân ngày càng bị thu hẹp.

Trong các kỳ họp QH có nhiều đại biểu nói “thay mặt đoàn phát biểu” (chứng tỏ có sự phân công) mà trong đoàn đã có người phát biểu thì ít có người khác phát biểu, trừ những đoàn lớn hoặc những đại biểu độc lập của hội, đoàn thể... Đoàn chủ tịch thì điều hành theo kiểu xoay vòng, tạo cho tỉnh, thành nào cũng được nói. QH không thể như thế, QH là diễn đàn tranh luận và quyết định theo đa số.

* Thưa ông, tại hội nghị đại biểu QH chuyên trách vừa qua, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức QH đã được đưa ra thảo luận. Theo ông, hoạt động của QH hiện nay có những bất cập gì?

- Lẽ ra dự thảo Luật tổ chức QH sửa đổi bổ sung đã được thông qua trong kỳ họp QH lần 9 vừa qua nhằm đáp ứng việc thực hiện Luật phòng chống tham nhũng, nhưng khi đưa ra QH thì chưa thông qua được vì các đại biểu đòi hỏi cần sửa đổi rộng hơn.

Với tư cách là người gần 13 năm làm việc ở vị trí phó chủ nhiệm Văn phòng QH, phục vụ các hoạt động của QH, tôi nhận thấy rằng nhiệm kỳ này được coi là nhiệm kỳ đổi mới, chừng mực nào đã đáp ứng trúng những vấn đề cử tri mong muốn. Nhưng cũng còn những vấn đề nếu QH tập trung làm thì tốt hơn. Thứ nhất, QH chưa giám sát tới cùng nên hoạt động chất vấn và giám sát chuyên đề khiến QH dễ bị hiểu là “tráng men”, “hợp thức hóa” các vấn đề được nêu ra. Thứ hai, số luật ban hành tăng khoảng ba lần so với nhiệm kỳ trước nhưng chất lượng luật có vấn đề, nhiều luật chậm đi vào cuộc sống.

Điều đặc biệt là QH đã “bỏ quên” hai nội dung: giám sát việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật và giám sát ngân sách. Thời gian qua chính Bộ Tư pháp đã kiểm tra và phát hiện hàng trăm văn bản qui phạm pháp luật của các bộ, các tỉnh, TP trực thuộc trung ương ban hành sai mà lẽ ra các ủy ban, hội đồng của QH, đoàn đại biểu QH phải phát hiện.

Đối với vấn đề chi tiêu tài chính của Chính phủ, QH dường như không phát hiện các vụ làm thất thoát ngân sách nhà nước. Trong khi đó, QH lại mất quá nhiều thời giờ vào giám sát từng vụ việc cụ thể, dễ biến QH thành cơ quan xét xử. QH cần quan tâm hơn nữa đến việc giám sát ngân sách, giám sát việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật thì mới có những quyết sách lớn ở tầm quốc gia có lợi cho nhân dân, đất nước.

Ủy ban Thường vụ QH là cơ quan thường trực của QH. Tuy nhiên, trong quá trình làm luật, với cách điều hành hiện nay của thường vụ thì thường vụ là cơ quan trình QH xem xét thông qua luật. Do đó, thường vụ phải “xin” QH, “xin” đại biểu QH từng nội dung để được thông qua. Mặt khác thường vụ lại hạn chế nội dung, phạm vi thảo luận, mỗi đại biểu chỉ có thể phát biểu trong phạm vi thường vụ đã chuẩn bị, đã tập trung, rồi biểu quyết vào trọng điểm đó.

Như thế đại biểu QH khó thực hiện được nhiệm vụ là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước để thẩm định luật. Với cách điều hành đó, QH có nguy cơ rơi vào hành chính hóa. Nếu QH rơi vào hành chính hóa thì sẽ đi ngược lại con đường dân chủ, ngược với xu thế thời đại. Đó là điều mà Đảng và nhân dân không mong đợi.

* “Xin” QH thông qua luật, có phải cũng vì muốn chạy theo số lượng luật phải ban hành? Và hậu quả là hàng loạt luật bị “treo”?

- Theo báo cáo của Văn phòng Chính phủ thì đến nay có 40-50 luật và pháp lệnh bị “treo”. Nguyên nhân là do luật, pháp lệnh đang chờ Chính phủ hướng dẫn vì hầu hết các luật đều ghi chung chung là giao cho Chính phủ hướng dẫn thi hành. Mặc dù theo qui định, tất cả những điều hướng dẫn phải có dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành kèm theo dự thảo luật, dự thảo pháp lệnh khi trình QH, Ủy ban Thường vụ QH xem xét thông qua nhưng vì chạy theo tiến độ nên nhiều luật, pháp lệnh không có dự thảo nghị định kèm theo.

Trong quá trình xây dựng các dự thảo luật, dự thảo nghị định, các bộ gần như giao phó cho cấp vụ làm và thiếu sự theo dõi, đôn đốc nên qui trình làm chậm trễ. Có dự thảo nghị định đưa lên Văn phòng Chính phủ bị “ngâm” ở đó cả năm.

* Nhiều cử tri cho rằng QH còn “chùn tay” trong một số trường hợp. Ví dụ việc QH chỉ bỏ phiếu miễn nhiệm (cho từ chức) ông Đào Đình Bình chứ không phải bỏ phiếu bãi nhiệm (cách chức) như ý muốn của nhiều đại biểu QH và việc bỏ qua chất vấn thủ tướng?

- Tôi xin lỗi nguyên chủ tịch QH Nguyễn Văn An vì phải nói rằng ông là vị chủ tịch QH được cử tri yêu mến và kính trọng, nhưng khi điều hành việc bỏ phiếu tín nhiệm và trả lời chất vấn thủ tướng thì ông hơi lấn cấn, bị động vì không lấy ý kiến đại biểu QH. Việc không chất vấn thủ tướng phải hỏi QH chứ chủ tịch QH không thể quyết định được. Điều đó cho thấy có dấu hiệu điều hành theo kiểu hành chính. Đó là việc nên tránh trong hoạt động của cơ quan dân cử.

Để không có những đại biểu QH “khổ sở”

* QH vẫn còn nhiều những ông nghị chỉ quen gật...?

- Nếu áng chừng thì chỉ khoảng 1/3 đại biểu QH thực hiện khá đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn của người đại biểu theo qui định của pháp luật. Nhiều người trên hội trường không phát biểu và cũng không biết họ có phát biểu khi thảo luận ở tổ không? Thật ra có thể có người được “phân công” làm đại biểu QH để cho có cơ cấu nên tôi nghĩ rằng Luật tổ chức QH phải làm sao để không có những đại biểu “khổ sở” như thế.

Muốn vậy phải sửa đổi toàn diện Luật bầu cử QH để có những đại biểu QH thật sự có trình độ, có bản lĩnh, dám nói dám làm. Như vậy phải giảm việc đưa vào những đại biểu mang tính cơ cấu, hình thức, nặng về tuyên truyền... để đại biểu QH thật sự đứng vững được trên đôi chân và làm việc với chính năng lực của họ, đứng vững trước sự tín nhiệm của cử tri. Mặt trận Tổ quốc nhiều lần đề nghị số dư người ứng cử phải từ hai trở lên nhưng hầu hết các đơn vị bầu cử chỉ dư một người.

Chất lượng đại biểu QH như hiện nay cũng là nguyên nhân khiến QH không giám sát được việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật và giám sát ngân sách bởi hai nội dung giám sát này đòi hỏi phải có năng lực trí tuệ thật sự mới làm được. Mặt khác, khi còn có những đại biểu QH là thành viên của Chính phủ thì việc giám sát cũng sẽ gặp khó khăn. Trong các văn kiện của Đảng cũng đã nói đến lúc phải xem lại tỉ lệ các cá nhân là người bị giám sát ở trong QH. Chính vì thế, việc tăng đại biểu chuyên trách cũng là cách để giảm các thành phần đó xuống.

* Như vậy Luật tổ chức QH cần sửa đổi gì để nâng cao sức mạnh của QH trong thời gian tới?

- Phải thể chế đầy đủ nội dung nghị quyết Đại hội Đảng lần X nói về QH. Đó là “hoàn thiện cơ chế bầu cử nhằm nâng cao chất lượng đại biểu QH; tăng hợp lý số lượng đại biểu chuyên trách; phát huy tốt hơn vai trò của đại biểu và đoàn đại biểu QH; tổ chức lại một số ủy ban của QH; nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của QH; đổi mới hơn nữa qui trình xây dựng luật, giảm mạnh việc ban hành pháp lệnh; thực hiện tốt hơn nhiệm vụ quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và chức năng giám sát tối cao”. Theo tinh thần đó thì phải sửa đổi toàn diện Luật bầu cử QH để cải tổ “đầu vào”, tăng số lượng đại biểu QH chuyên trách, tổ chức thêm nhiều ủy ban của QH hơn, thành lập Ủy ban Dân nguyện.

Bên cạnh đó, nên xem lại vai trò của Thường vụ QH. Nếu sửa được hiến pháp thì nên xem lại sự tồn tại của Thường vụ QH để trả quyền lực về cho QH. Trả quyền lực về cho QH cũng là trả quyền lực về cho nhân dân. Nếu chưa sửa được hiến pháp thì cần tăng số thành viên Ủy ban Thường vụ để thực hiện quyền giám sát tốt hơn. Bộ máy giúp việc QH cũng phải được tổ chức lại, tăng cả về chất lượng và số lượng thì hoạt động của QH sẽ mạnh lên. QH cần phải tập trung giám sát đến cùng việc ban hành văn bản qui phạm pháp luật và giám sát chi tiêu ngân sách.

Cử tri mong muốn những gì qui định trong nghị quyết của Đảng, trong hiến pháp, trong luật phải được thực hiện: QH là cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lực cao nhất, đại biểu QH phải là người đại diện thật sự cho ý chí và nguyện vọng của cử tri.

KHIẾT HƯNG thực hiện

Việt Báo
contentlength: 13230
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Clip: Nhìn lại những pha truy đuổi cướp gay cấn, đầy hiểm nguy của các "hiệp sĩ" đường phố
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

Lien tiep xay ra chay rung o cac tinh mien Trung

Liên tiếp xảy ra cháy rừng ở các tỉnh miền Trung

Theo Ủy ban quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn, từ ngày 27-29/6 tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Thừa Thiên Huế..

Bat qua tang 2 giao vien quan he bat chinh tai nha nghi o Lang Son

Bắt quả tang 2 giáo viên quan hệ bất chính tại nhà nghỉ ở Lạng Sơn

Tòa án nhân dân huyện Chi Lăng (Lạng Sơn) đã thụ lý đơn lý hôn giữa ông Khúc Văn L. và vợ là cô giáo đã vào nhà nghỉ với một nam..