Đã đến lúc "khai tử" hộ khẩu?

10:55 19/04/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Trong phiên họp của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội mới đây, mong muốn đoạn tuyệt hẳn với hộ khẩu một lần nữa lại được đưa ra. Tuy nhiên, phía Bộ Công an - cơ quan quản lý hộ khẩu hiện hành vẫn phản đối.

Ông Nguyễn Đình Lộc, nguyên bộ trưởng Bộ Tư pháp, hiện là ủy viên ủy ban Pháp luật của Quốc hội, một trong những người ủng hộ việc xóa bỏ hẳn hộ khẩu đã có cuộc trao đổi với báo chí xung quanh vấn đề này.

Thưa ông, nguyên nhân nào khiến ông cho rằng cần phải xóa bỏ hẳn hộ khẩu?

Hãy trở lại với văn bản ban đầu của Chính phủ quy định về hộ khẩu là Nghị định 51/CP. Ơ" đây, mọi người có thể thấy nhiệm vụ của hộ khẩu chỉ trực tiếp liên quan đến trật tự trị an mà thôi. Nhưng sau đó vì chuyện này, chuyện kia chúng ta mới giao thêm cho hộ khẩu những nhiệm vụ hoàn toàn mới mà tôi chắc trong lúc đầu không ai nghĩ tới cả. Theo thông tin tôi được biết thì hiện có đến khoảng 400 loại công việc liên quan đến hộ khẩu. Một con số khủng khiếp!

Rồi như một tất yếu, nó sẽ gây phiền hà cho người dân. Đó là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền công dân như cư trú, khám chữa bệnh, cho con đi học... Những phiền hà, bức xúc này đã được chính người dân phản ánh trong suốt một thời gian dài trên nhiều kênh thông tin khác nhau. Rất tiếc là có cả một số việc động chạm đến quyền hiến định của công dân. Chỉ có điều những cơ quan có thẩm quyền khi đặt thêm việc này, việc kia thì không ai nghĩ đến cả. Thường thì họ chung một suy nghĩ là cứ tiện cho mình thì làm chứ chẳng hề quan ngại là quy định như vậy sẽ ảnh hưởng tới người dân ra sao.

Hoàn thành sứ mệnh lịch sử

Nhiều cơ quan chức năng lập luận rằng sở dĩ họ phải đặt thêm những đầu việc gắn với hộ khẩu như vậy là để đáp ứng một sốyêu cầu quản lý, chẳng hạn trong di dân, cư trú. Ông có cho rằng nhờ vậy mà các cơ quan đó thành công trong việc quản lý của họ hơn không?

Cái lớn nhất chúng ta cần quan tâm ở đây là tính hiệu quả thì lại gần như chẳng được gì cả. Thực tế đã cho thấy rồi, anh có ngăn hay không thì người dân vẫn di cư, cuộc sống vẫn vận động. Anh có dựng "hàng rào" lên thì vì sinh kế người dân vẫn phải tìm cách "xé rào" để tồn tại. Đây là chuyện ai cũng biết. Chúng ta không cấp hộ khẩu thì người dân vẫn mua nhà, con họ vẫn phải đi học.

Tôi xin ví dụ ngay như việc "chạy" hộ khẩu (một việc giờ đã công khai, chẳng ai giấu giếm làm gì nữa), nhiều người sẵn sàng bỏ ra sáu, bảy triệu đồng để có bằng được quyển sổ này. Để rồi người mua được thì rất tự hào xem như mình có biệt tài gì đấy, còn người không mua được thì ấm ức. Như vậy có phải là khuyến khích họ tham gia một công việc bất hợp pháp không? Giờ đây nếu không xác định được ý nghĩa của hộ khẩu thì chúng ta sẽ rơi vào bế tắc. Vì thế theo tôi hộ khẩu đến lúc này đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó. Chúng ta nên thay thế nó bằng một phương thức quản lý khác hiệu quả hơn, thích hợp hơn.

Sở dĩ lâu nay người dân bức xúc là vì những phiền toái họ phải gánh chịu kèm theo quyển sổ hộ khẩu. Nhưng theo tinh thần của dự luật cư trú, những vướng mắc, rườm rà này sẽ được loại bỏ hết thì có cần phải bỏ luôn cả hộ khẩu không?

Vấn đề đặt ra ở đây không phải là thêm bớt gì cho hộ khẩu cả vì bản thân hộ khẩu khi sinh ra đâu có phải làm lắm việc như vậy. Người ta cứ nói lần này sẽ là "bình mới, rượu cũ" nhưng theo tôi đâu phải thế. Anh loại bỏ những thứ lằng nhằng kia đi thì vai trò hộ khẩu sẽ trở lại xuất phát điểm là rất "tĩnh". Người dân cũng chẳng quan tâm đến nó nữa nên sẽ vứt nó ở một góc nhà thì cấp làm gì.

Giữ hộ khẩu càng tốn kém

Ông nghĩ sao khi đại diện Bộ Công an cho rằng hộ khẩu vẫn rất quan trọng trong việc quản lý xã hội, ví dụ trong việc phát lương hưu, bảo hiểm xã hội... hoặc sẽ tốn kém khi thay đổi hình thức quản lý?

Tất cả những chuyện như lương hưu, rồi thống kê dân số... là những việc không nhất thiết phải gắn vào hộ khẩu. Bởi nếu tôi lấy lương hưu thì trong sổ phát lương đã có danh sách rồi, còn nếu lấy lần đầu thì xuất trình chứng minh thư ra là xong. Còn lý do tốn kém thì lại càng không thuyết phục. Chi phí bỏ ra có bằng số tiền anh duy trì cả bộ máy quản lý hộ khẩu không? Mà nếu có tốn kém đi chăng nữa thì cũng chỉ phải tốn một lần, đổi lại anh có được hẳn một cơ chế quản lý phù hợp với tình trạng biến động dân số các nơi cao như hiện nay.

Một nguyên nhân quan trọng nữa được cơ quan quản lý hộ khẩu đưa ra là sợ sự xáo trộn xảy ra khi bỏ hộ khẩu...?

Bấy lâu nay anh giao cho hộ khẩu bao nhiêu việc thì cái đó mới tạo ra tâm lý nặng nề cho người dân và chính cái đó mới gây xáo trộn. Bởi với người dân, cái sợ nhất là sự xáo trộn về tâm lý. Bây giờ cứ nói là bỏ thứ này thứ nọ "ăn theo" đi nhưng mà người dân vẫn phải đăng ký và như vậy vẫn còn đất cho tiêu cực phát sinh. Rồi ở dưới, người ta làm thế nào thì ai mà đi theo giám sát hết được.

Hay như chuyện an ninh trật tự, theo thống kê các vụ án ma túy chẳng hạn, những người ở địa phương phạm tội chỉ chiếm tỷ lệ rất ít, vì thế rất khó nói được cái gì về lợi ích của hộ khẩu ở đây. Tóm lại, riêng chuyện giữ hộ khẩu thì tôi không thấy một lý do nào xác đáng, kể cả nhìn từ góc độ quản lý nhà nước hay từ quyền lợi của người dân.

Chứng minh thư "Tút" lại là xong!

Vậy theo ông nên thay hộ khẩu bằng phương thức quản lý nào?

Cái này thì có nhiều cách, cụ thể thì phải nghiên cứu thêm nhưng có thể dùng ngay chứng minh thư. Chứng minh thư là thứ rất quan trọng với cá nhân vì nó luôn đi theo anh chứ không như hộ khẩu nằm "chết" ở nhà. Lẽ ra từ khi chúng ta có văn bản quy định về chứng minh thư thì phải cân nhắc kỹ lưỡng rằng có cần duy trì hộ khẩu hay có cần hai chế độ quản lý song song này hay không. Chúng ta có thể tham khảo kinh nghiệm nước ngoài. ở một số quốc gia, mỗi người là một con số, vừa sinh ra đã có số. Con số này sẽ theo đuổi anh suốt đời, đến khi anh mất đi thì nó cũng biến mất.

Nếu quản lý bằng chứng minh thư thì cách thức áp dụng sẽ như thế nào?

Cái này phải có đề án nghiên cứu chứ. Theo tôi phải bổ sung thông tin vào chứng minh thư vì hiện nay nó giản lược quá.

Theo ông, hiện nay nước ta đã hội đủ điều kiện để làm việc này chưa?

Quá đủ rồi ấy chứ! Vấn đề là chúng ta có muốn làm hay không thôi.

Xin cảm ơn ông.

Theo PLTPHCM

contentlength: 9785
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Xe tải mất lái gây tai nạn thảm khốc, ít nhất 6 người tử vong
00:00 / --:--

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam