Chọn lối nào?

Thứ sáu, 27 Tháng tư 2007, 03:49 GMT+7
  • Nghị định 115 về khoa học - công nghệ vừa được Chính phủ ban hành được giới khoa học Việt Nam đón nhận hồ hởi như “khoán hộ trong khoa học”, bởi là bước “cởi trói”, mở ra quyền tự chủ cho các tổ chức, đơn vị nghiên cứu khoa học.

    Chọn lối nào?

    Nghị định 115 về khoa học - công nghệ vừa được Chính phủ ban hành được giới khoa học Việt Nam đón nhận hồ hởi như “khoán hộ trong khoa học”, bởi là bước “cởi trói”, mở ra quyền tự chủ cho các tổ chức, đơn vị nghiên cứu khoa học.

    Trong buổi làm việc với ngành Khoa học - công nghệ nước ta, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã một lần nữa khẳng định, Nhà  nước sẽ cởi bỏ mọi ràng buộc và tạo điều kiện để phát triển hoạt động “mũi nhọn” của nền kinh tế. Muốn nâng cao sức cạnh tranh và vị thế của nền khoa học nước nhà trong bối cảnh hội nhập quốc tế điều cấp thiết nhất là phải cải cách triệt để, quyết liệt cơ chế quản lý khoa học.

    Hàng ngàn nhà khoa học vẫn làm khoa học theo “lối mòn” mấy chục năm nay: Đăng ký đề tài, xin phép duyệt, thực hiện và bảo về đề tài từ “tốt đến xuất sắc”. Sau đó không ít đề tài cất vào tủ khóa chặt, phủ bụi. Lâu nay ở ta vẫn tồn tại khái niệm “quản lý khoa học” mà không hiểu rằng trên thế giới không hề có ngành quản lý khoa học, càng không có nghề “quản lý khoa học”.

    Quan niệm “cổ lỗ” này đã góp phần đẩy vai trò của người làm khoa học xuống hàng thức yếu trong khi đáng ra họ phải “đóng vai” chủ đạo, “nhạc trưởng” trong phát triển khoa học. ở ta, nhiều cán bộ không phải là nhà  khoa học thực sự lại hoạch định chính sách và điều phối các hoạt động khoa học. Thành ra tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” là dễ hiểu. 

    Quản lý khoa học đã thành một “nghề” quan trọng và hấp dẫn hơn làm khoa học. Thực trạng này là hệ quả của “lỗi” hệ thống. Nền khoa học vẫn nặng bao cấp, vẫn tồn tại “xin - cho”.  Vậy thì phải xây dựng một cơ chế mới như thế nào, chọn lối đi nào? Dứt khoát không thể và không nên “ngựa quen đường cũ”, nhưng nếu chọn cơ chế thị trường thì phải giải cho được “bài toán” tạo ra nguồn cung, nguồn cầu cho thị trường.

    Ngay cả khi đã tạo ra được thị trường hoàn hảo thì vẫn không thể thiếu vắng vai trò của Nhà nước. Khoa học và công nghệ của một quốc gia không thể chỉ do thị trường quyết định. Không còn con đường nào khác là đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động khoa học thay vì chỉ trông chờ vào Nhà nước. Đòi hỏi bao cấp về tiền bạc mà lại muốn thoát khỏi bao cấp về ý tưởng sáng tạo là điều không phải lúc nào cũng thực hiện được.

    Sẽ không thể có một lập trình nào cho tương lai của khoa học Việt Nam ngoài sự lập trình của bản thân nó. Việc trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các viện nghiên cứu, cho các nhà khoa học hiện vẫn nhiều bất cập, nhiều vướng mắc cần dỡ bỏ. Sự tụt hậu về kinh tế là nguy cơ, nhưng tụt hậu về khoa học - công nghề thì nguy hại kéo dài hàng thập kỷ.

    Đan Thanh

    VietBao.vn
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Chọn lối nào?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Chọn lối nào? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Chon loi nao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Chọn lối nào? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI