"Chiến trường" quảng cáo

14:55 20/03/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Chien truong quang cao
Không gian đô thị tràn ngập quảng cáo

TTCN - Buổi sáng, mở cửa, thấy một tờ giới thiệu “chuyên lắp đặt ăngten”. Bước ra đường, thấy các bức tường được trang điểm bằng những “khoan cắt bêtông” và “nhận rút hầm cầu”. Buổi trưa, mở máy tính, nhận được email quảng cáo sửa chữa thiết bị điện gia dụng tại nhà. Buổi tối trên tivi, màn hình đầy những dầu gội đầu, kem đánh răng và bông băng…

Một thế giới đầy quảng cáo. Đó là thể hiện của nền kinh tế tiêu dùng. Thích hay không, quảng cáo vẫn tồn tại và là một phần của thời đại, với nhiều bộ mặt đa dạng, tích cực lẫn tiêu cực…

Có thể nói chưa bao giờ quảng cáo len lỏi sâu sắc vào cuộc sống, chi phối sự lựa chọn của người tiêu dùng mạnh mẽ như vài năm trở lại đây ở Việt Nam. Và trong nội bộ giới quảng cáo đang diễn ra một cuộc chiến thật sự.

Thị trường quảng cáo nhanh chóng bùng nổ khi các “đại gia” và các tập đoàn lớn của nước ngoài như Unilever, Colgate, Coca Cola, Pepsi… vào VN (sau cấm vận) và nhảy vào lĩnh vực quảng cáo. Theo bước các công ty quảng cáo nước ngoài, nhiều công ty VN cũng phất lên nhờ gia công, sản xuất hay quan hệ đối nội với các cơ quan ban ngành, truyền thông để lên kế hoạch truyền hình, phát sóng...

Nhiều doanh nghiệp lớn trong nước cũng ngày càng nhận ra hiệu quả của quảng cáo trong việc quảng bá thương hiệu và sẵn lòng chi nhiều tiền hơn cho dịch vụ này. Theo nhận xét của những người trong nghề, dù chi phí phát sóng cho mỗi 30 giây xuất hiện trên truyền hình có thể xấp xỉ 30 triệu đồng hoặc chi cả tỉ đồng để làm ra một phim quảng cáo hiệu quả các nhà sản xuất vẫn sẵn lòng. Quảng cáo xuất hiện đa dạng, từ những hình ảnh choáng hết cả mấy trang báo, những panô to đùng trên các tòa nhà cao tầng, những apphich “vỗ vào mắt” ở các nơi công cộng cho đến những phim ảnh “chớp nháy” đầy màu sắc trên tivi… Quảng cáo len lỏi vào cuộc sống của xã hội và của mọi người. Ăn quảng cáo, ngủ quảng cáo, uống quảng cáo!

Bắt đầu từ năm 1996, khi việc hợp tác kinh doanh và liên doanh được khởi động, một số công ty nước ngoài đã được cấp giấy phép thành lập văn phòng đại diện tại VN. Nhiều “đại gia” nước ngoài như J Wzatter Thompson, Mc Can, Sattchi, Dentsu… đã có mặt tại VN, và năm 2001 MindShare VN, Vietlink, Opti Media... xuất hiện ồ ạt như là các công ty chuyên thiết kế nhưng lại kinh doanh bằng việc lên kế hoạch và mua quảng cáo trên các phương tiện truyền thông. Ngay lập tức nhiều công ty quảng cáo trong nước đã bị hạ gục bởi một “công nghệ quảng cáo hoàn hảo” được các công ty đàn anh này du nhập.

Cùng với việc các chi nhánh ồ ạt ra đời và việc cấm quảng cáo ngoài trời (của TP.HCM), năm 2002 cuộc cạnh tranh càng trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết đối với các công ty quảng cáo nội địa. Giám đốc Phùng Minh Sơn (Công ty quảng cáo Minh Sơn) thừa nhận: “Họ làm từ A đến…, V, chỉ còn một phần Z là thông qua các công ty quảng cáo trong nước để xin giấy phép, sản xuất gia công… nhưng ngay cả cái phần xương xẩu còn lại cho các công ty trong nước này hiện nay họ cũng có thể làm tất! ”…

Hiện nay, theo thống kê đăng ký qua Sở Kế hoạch - đầu tư, đang có trên 800 công ty làm quảng cáo tại TP.HCM (theo các nhà chuyên môn thì con số trên cả nước là khoảng 1.000), nhưng thật sự số công ty làm việc chuyên nghiệp chỉ trên dưới 20 công ty. Trong đó, những công ty làm những hợp đồng trọn gói với đầy đủ các chiến lược, kế hoạch quảng cáo… thì chỉ đếm trên đầu ngón tay.

“Thị trường Việt Nam đang là một thị trường lớn nhưng thật sự còn xài ít tiền cho quảng cáo. Vấn đề làm sao để họ bỏ tiền ra và giúp các công ty trong nước giành được phần lợi nhuận cao. Ví như chuyện cho khách hàng mua quảng cáo trên xe buýt với 1.000 xe có thể bán được 2 triệu USD chẳng hạn.

Với số tiền đó, ta có thể làm được vô số chuyện cho xe buýt (mà không phải xin hỗ trợ từ ngân sách!) như tài trợ hẳn vé cho học sinh, công nhân viên, sơn sửa lại xe buýt cho mới cho đẹp, làm tờ rơi, quảng cáo trên báo chí, truyền hình kêu gọi người dân đi xe buýt…

Được miễn vé, xe tốt, người ta đi càng nhiều, mà có người ngồi trên xe buýt càng nhiều thì khách hàng càng thích được quảng cáo sản phẩm của mình trên đó, họ lại bỏ tiền ra để chi cho quảng cáo…”.

Ông Nguyên Ân (giám đốc Công ty Hà Thái)

Xuất hiện từ khoảng thập niên 1990, ngành quảng cáo non trẻ của VN khi ấy chỉ đơn giản tập trung ở mảng quảng cáo ngoài trời với các panô quảng cáo lớn, hộp đèn hoặc trình bày các cửa hàng… với các gương mặt như Quảng cáo Trẻ, Quảng cáo Sài Gòn và Vinataf, Vinatax (từ Hà Nội “đổ bộ” vào). Từ 1992, quảng cáo bắt đầu xuất hiện qua các loại hình mới như tivi, báo chí và sau đó trên các sản phẩm phục vụ tiêu dùng, in ấn…

Cũng thời gian này, mô hình quảng cáo trên xe buýt khởi xuất từ Công ty Hà Thái cũng ra đời. Năm 1996, khi kỹ thuật in hiflex ra đời với ưu thế thông dụng và hoàn thiện so với vẽ tay thì tại VN cũng rộ lên phong trào quảng cáo ở các trạm chờ xe buýt, các tiểu đảo của công ty Thời Đại, Đất Việt... Từ sau năm 2.000, nhiều cửa hiệu, cửa hàng, đơn vị in ấn, vẽ quảng cáo đã nâng cấp lên thành công ty, trong đó có cả những công ty làm nhiều việc khác nhưng có “thò tay” đến quảng cáo lại càng làm cho “chiến trường” này càng thêm ồn ả.

Theo ông Nguyễn Quí Cáp, chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo TP.HCM, chính từ “phong trào” cùng nhau làm quảng cáo này đã tạo ra một thế trận hết sức sôi nổi trên thị trường. Học hỏi từ các đồng nghiệp nước ngoài, nhiều công ty lớn như Đất Việt, GoldSun… bắt đầu đầu tư làm quảng cáo một cách bài bản và có khả năng thực hiện những hợp đồng trọn gói.

Thế nhưng, có một thực tế là phần chia miếng bánh đó hơn 1 tỉ USD doanh thu từ quảng cáo mỗi năm tại VN cho các công ty trong nước chỉ từ 10-20%. Trên 80% còn lại đều thuộc về những tập đoàn quảng cáo lớn trên thế giới. Nhìn nhận con số chia phần này, nhiều giám đốc các công ty quảng cáo trong nước cho là còn “khá lạc quan”. Giám đốc một công ty quảng cáo lớn đã làm thử một bài toán: “Từ 15% doanh thu cho một hợp đồng trọn gói (trong đó 10% dành cho định hướng chiến lược và ý tưởng; 5% cho Media, thực hiện triển khai - ở đây lại chia ra cho việc lên kế hoạch 2,5%, thực hiện kế hoạch 2,5%) thì 12,5% thị phần đã thuộc về các công ty nước ngoài (các công ty VN chỉ chiếm 2,5% trong phần “buying” này).

Thế nhưng, với nhiều công ty con được thành lập từ những công ty mẹ sành sỏi và các công ty quảng cáo trong nước phải “đánh nhau u đầu mẻ trán” để nhận thầu, thi nhau hạ giá thành nên nhiều lúc con số 2,5% nói trên thật sự chỉ còn vỏn vẹn 0,5 - 1%”.

Là giám đốc Công ty quảng cáo Trẻ, ông Nguyễn Quí Cáp bày tỏ nỗi trăn trở: “Trình độ chuyên nghiệp và vấn đề nhân sự là chuyện mà chúng tôi luôn cảm thấy rất… khổ”. Theo ông, hiện nay, tại VN chưa có nơi nào đào tạo chính qui ngành quảng cáo và vấn đề nhân lực tại các công ty quảng cáo đang là một vấn đề”.

Nhiều công ty phải “bốc” sinh viên tốt nghiệp các ngành ngoại ngữ, marketing… để đào tạo lại từ đầu. Việc phát triển nhân sự do vậy rất chậm chạp. Người được tái đào tạo có khi lại bị vuột mất. Nhiều người trong nghề khi đã biết đường đi lối về thì thường “xem lại” lương bổng, số khá thì mở công ty riêng, số khác tìm cách lọt vào các công ty nước ngoài với các chức danh trưởng phòng hoặc giám đốc các bộ phận với mức lương cao hơn.

Chị An Phương, giám đốc kinh doanh của Công ty MindShare, thừa nhận: “Không có một trường đại học nào chính thức đào tạo nghề, và với nhiều ông chủ nước ngoài, họ không cần biết bạn có bao nhiêu bằng đại học mà chỉ đòi hỏi nhân viên phải thật năng động, sáng tạo bởi tính chất cạnh tranh và những áp lực liên tục từ nhiều phía của nghề”.

Do hạn chế về năng lực, nhiều công ty VN chỉ làm gia công lại cho các công ty nước ngoài và hưởng được những mẩu bánh từ trên bàn rơi xuống. Phần vô cùng quan trọng là định hướng chiến lược, sáng tạo, đưa ra ý tưởng đều do các công ty nước ngoài thực hiện.

Ngay cả việc sản xuất các phim quảng cáo cũng vậy: các công ty có vốn đầu tư nước ngoài dễ dàng bỏ ra 30.000 - 40.000 USD thậm chí có thể lên đến 70.000 - 80.000 USD cho một phim quảng cáo, đó là chưa kể đến những trường hợp cá biệt như Tiger chi cả triệu USD cho The Quest. Hầu hết các hợp đồng sản xuất phim có ngân sách từ 30.000 USD trở lên đều rơi vào tay các công ty sản xuất phim nước ngoài bởi các trang thiết bị trong nước lạc hậu và thiếu đồng bộ. Trong khi đó, với số tiền trên dưới trăm triệu đồng thậm chí 15 - 20 triệu đồng cho một số phim quảng cáo trong nước chỉ được coi là “thông báo có minh họa”!

Cũng từ cán cân chênh lệch này, các công ty nước ngoài thậm chí cả nhiều “đại gia” trong nước cũng rất ngại đặt hàng trọn gói cho các công ty nội địa, bởi khi tung tiền quảng cáo, ai cũng muốn nắm chắc phần thắng và không dám “đánh đu”.

HOÀI TRANG

“Trong vòng hai năm trở lại đây, ngành quảng cáo ở Việt Nam đã tương đối khởi sắc. Các khách hàng lớn đổ vào Việt Nam cùng lúc với các công ty quảng cáo, các doanh nghiệp Việt Nam cũng bắt đầu nhìn nhận đến sức mạnh thương hiệu, xây dựng thương hiệu và đầu tư vào đó khá bài bản. Họ đã nhận thấy đồng tiền chi cho quảng cáo để xây dựng thương hiệu không phải là đồng tiền bỏ đi... Một điều quan trọng khác là các phương tiện truyền thông đã bắt đầu biết khai thác để bán quảng cáo như các chương trình gameshow trên truyền hình…

Các công ty quảng cáo nước ngoài vào Việt Nam thật ra cũng làm việc trong khuôn khổ pháp lý của Việt Nam, tuyển nhân viên người Việt, nộp thuế ở Việt Nam, sử dụng các vệ tinh (in ấn, báo chí… ) cũng tại Việt Nam. Tôi nhận thấy có sự trưởng thành của một số các công ty quảng cáo Việt Nam như Đất Việt chẳng hạn. Họ biết đầu tư rất đúng chỗ và có đủ khả năng để làm những hợp đồng trọn gói, có thể cạnh tranh ngang ngửa với các công ty nước ngoài thậm chí thắng bởi họ có ưu thế là hiểu thị trường, hiểu rất rõ về văn hóa Việt, thuần phong mỹ tục của người Việt…

Với các công ty quảng cáo nước ngoài, họ có thể làm tốt nhưng rõ ràng là rất cần đến sựđóng góp của các nhân viên Việt Nam vì bây giờ muốn giành được cảm tình của người tiêu dùng thì phải chú ý đến khía cạnh văn hóa trong trong cách quảng cáo sản phẩm. Gần gũi với người Việt nhưng phải hấp dẫn, độc đáo, mới lạ! …

Qua đó có thể nói, các công ty quảng cáo trong nước muốn thành công phải đầu tư vào tính sáng tạo, phải tự nâng chất.

Họ gặp bất lợi vì thiếu người làm quảng cáo chuyên nghiệp và một công nghệ quảng cáo thật sự. Nhiều khách hàng thật sự không dám liều khi giao việc cho những công ty nhỏ, thậm chí nhiều doanh nghiệp Việt Nam còn chọn các công ty quảng cáo nước ngoài cho… chắc ăn”.

Chị Hoàng Thị Mai Hương (giám đốc Công ty Saachi)

Việt Báo
contentlength: 15686
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam