Báo chí trực tuyến Việt Nam

Thứ bảy, 21 Tháng sáu 2003, 10:18 GMT+7
  • Tòa soạn VnExpress.

    Báo Tuổi Trẻ Chủ nhật số 24 ra hôm nay đăng tải bài viết của Nguyễn Đức An, nghiên cứu sinh truyền thông Đại học Queensland (Australia) với tựa đề “Từ chuyện một tờ báo Việt Nam lọt vào top dẫn đầu thế giới…”. Nhân Ngày Nhà báo Việt Nam - 21/6, VnE đăng lại nguyên văn bài viết này.

    Một dòng chảy “điện tử” ít khi được nhắc đến đã thành hình, phát triển và làm nên chuyện, đó là báo chí trực tuyến Việt Nam. Với Internet, một trật tự thông tin thế giới mới có thể hình thành và Việt Nam đủ điều kiện để “đi tắt đón đầu” trong tiến trình này… Chưa đầy 2 tuổi, một tờ báo Việt Nam lọt vào top dẫn đầu thế giới! Đây không là một tựa giật gân.

    Khi người viết đề cập chuyện này trong tham luận tại một hội nghị ở Hong Kong tháng 12/2002, dưới khán giả đã xì xào ngay một câu hỏi từ cô bạn Trung Quốc: “Trên cơ sở nào?”. Ở một quốc gia mà chiếc máy tính vẫn còn là một thứ hàng sang trọng như xa xỉ phẩm và số thuê bao Internet còn chưa vượt qua 0,5% dân số, làm sao có được một tờ báo điện tử lớn?

    Xin được thưa ngay: Đó là VnExpress hay Tin Nhanh Việt Nam (http://vnexpress.net/Vietnam/Home), một tờ báo trực tuyến chỉ mới bước sang sinh nhật thứ hai hôm 26/2 vừa rồi, và xếp hạng trên dựa vào các chỉ số về số lượt truy cập (hay “lưu lượng giao thông”) đến các website trên mạng toàn cầu do Alexa - một công ty trực tuyến có chủ là người khổng lồ thương mại điện tử Amazon.com - thực hiện.

    “Lưu lượng giao thông” dĩ nhiên phải lên xuống thất thường, nhưng kết quả theo dõi định kỳ gần một năm qua cho thấy VnE chưa bao giờ xuống dưới thứ hạng 2.500 (cần nhớ rằng trước đó là rất nhiều loại website khác nhau, không chỉ tin tức). Những con số này quá nhỏ so với hàng triệu triệu địa chỉ website đang có mặt trên mạng toàn cầu. Người viết thử đánh vào ô tìm kiếm địa chỉ website một tờ báo hàng đầu châu Á là Far Eastern Economic Review (http://www.feer.com), thì thấy tờ báo này xếp hạng 35.581. Cùng thời điểm này (15/6/2003), VnE đang ở vị trí 1.806.

    Căn cứ trên số liệu thực tế, VnE được xếp ở một thứ hạng cao như vậy cũng không phải là một điều đáng nghi ngờ cho lắm.

    Tổng biên tập Thang Đức Thắng cho hay đến sinh nhật thứ hai, trung bình mỗi tháng VnE được khoảng 12 triệu lượt người truy cập với khoảng 800.000 độc giả (không phải 800.000 lượt người). Con số 800.000 này rất lớn nếu biết rằng đến lúc này, website tin tức số 1 ở một nước mạnh về Internet như Australia là news.com.au (tập hợp tin tức từ 2/3 số nhật báo mạnh nhất ở Australia) chỉ mới ở quanh ngưỡng 1 triệu người truy cập/tháng. Và tổ hợp truyền thông lớn nhất nhì thế giới BBC hiện cũng chỉ có khoảng 3 triệu độc giả trực tuyến từ khắp nơi trên thế giới. Khi hoạch định cho VnExpress, TS Thắng và đồng sự chỉ dám mơ đến mức 200.000 độc giả thường xuyên sau 18 tháng hoạt động đầu tiên.

    Quê nhà chỉ cách vài cái nhắp chuột…

    VnE là một thành công vượt bậc ở trong lẫn ngoài nước. Theo ông Thang Đức Thắng, 800.000 độc giả thường xuyên chia đều giữa hai nhóm trong và ngoài nước. Chỉ nội con số 400.000 độc giả trong nước cũng đã không hề nhỏ tý nào. (Bao nhiêu tờ báo in Việt Nam làm được điều này)? Nhìn theo hướng khác, tuy con số thuê bao chưa nhiều nhưng đến khoảng đầu năm 2003, Việt Nam có thể đã có 1-2 triệu người sử dụng Internet. Theo đó, 20-40% người sử dụng Internet ở nước ta là độc giả trung thành của VnExpress. Ít ra, trong tình trạng Internet Việt Nam vẫn còn nghèo nàn về nội dung như hiện nay, tỷ lệ đó gợi mở một vấn đề lớn hơn: Liệu chúng ta có thể sử dụng báo chí trực tuyến để “kích cầu” cho Internet được không? Trên thực tế, nghiên cứu từ khắp nơi trên thế giới cho thấy tin tức là một trong những động lực chính để công chúng vào mạng. Tuy nhiên, trong bài này, người viết chỉ xin nhấn mạnh đến một lực lượng độc giả quan trọng khác - cộng đồng hơn 2,5 triệu người Việt ở nước ngoài.

    400.000 độc giả thường xuyên từ bên ngoài mà VnE thu được là một thành công. Người Việt ở nước ngoài ở đâu mà chẳng canh cánh niềm quê, chẳng muốn biết những gì đang diễn ra ở nơi chôn rau cắt rốn xa xăm. Nhưng phải đến vài năm trở lại đây, họ mới qua được cái thời cơm no, áo đẹp mà tin nhà lại đói. Du học sinh Việt Nam ở những quốc gia mạnh về Internet bây giờ nắm tin nhà rành rõi như thể đang ở quê. Không ít lần, ngồi ở Sydney, Washington, Paris… mà nhận tin Sài Gòn trước khi bạn bè hay người thân gửi e-mail sang báo. Vụ cháy ITC diễn ra, vài giờ đồng hồ sau tin đã lan khắp qua mạng. Rồi phỏng vấn trực tuyến xuyên đại dương với những nhân vật thời sự như GS. Hoàng Thuỷ Long (khi SARS vừa được khống chế ở Việt Nam), tướng Nguyễn Việt Thành (khi vụ Năm Cam vừa được xử xong), hay tiền đạo Lê Huỳnh Đức (khi dư luận đang xôn xao về “quyền lực đen” ở Ngân hàng Đông Á)…


    Một nữ sinh trung học ở Matxcơva ví VnE như “cơm của người Việt và bánh mỳ của người Nga”. Một độc giả khác: “Dạy đại học ở Mỹ tôi rất bận. Hằng ngày tôi in VnE đem về nhà đọc sau bữa tối, khi trái tim tôi cần một ăngten để hướng về gia đình, về Việt Nam. Đôi khi tôi khóc khi đọc một dòng tin tưởng như rất bình thường… Bây giờ tôi phải về nhà nấu cơm, đã 9 giờ tối rồi. Trong túi tôi là một tập VnExpress”.

    Thành công trên gợi mở một vấn đề lớn hơn: Phải chăng Internet đang tạo điều kiện cho các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, tiến bước dài đến một mục tiêu mà họ đã tranh đấu từ mấy chục năm nay: một trật tự thông tin thế giới cân bằng và bình đẳng hơn.

    Sạp báo toàn cầu

    Có ảo tưởng lắm chăng? Với những quốc gia không có một cộng đồng kiều dân sống rải rác khắp nơi trên th& 7871; gpớr, Interfet c 3; gi2p :73;+&ợ c gæ? N :3;i c&25;ch k`ác0 Internzt c & gi 0;p ti&07871;ng:nóf ViN 9;t Nam0đ&:7871;n đ"32;ợc nh&:7919;ng&đ& 7897;c piả: kh &ng r 24;nh tpếzg Vi &79;t, k #7875; xả:mộ&t th 71; hͯ Vi:#7879;t&ki̓ ;u trͣ sizh ra v&&224; l& 7899;n pên:ở&nư #7899;c0ngo :;i? M&897;t s #7921; piệ:n xN&3;y ra `ácp đ:#226;y fhông lâu, được giới nghiên cứu báo chí trực tuyến cho là quan trọng nhất trong năm 2002, đã đưa ra một lời giải đáp tích cực cho câu hỏi đó. Đó là sự ra đời của Google News (news.google.com), một dịch vụ tìm tin tức theo yêu cầu từ 4.500 tờ báo trực tuyến bằng tiếng Anh trên toàn cầu (kể cả báo chí từ các nước đang phát triển).

    Google, cỗ máy tìm kiếm thông tin số 1 thế giới hiện nay, phát triển dịch vụ miễn phí này trên cơ sở công nghệ thuần tuý, nghĩa là không có bàn tay chọn lọc bài vở của các biên tập viên con người. Khi đánh một từ khoá nào đó vào ô tìm kiếm, bạn sẽ được Google tự động đưa đến tất cả các trang tin tức có từ khoá đó, được sắp xếp theo một thứ tự dựa trên thời điểm xuất hiện trên mạng và mức độ truy cập. Chẳng hạn, với từ khoá là “Vietnam”, hàng nghìn trang tin tức cập nhật về Việt Nam sẽ hiện lên trên màn hình, tin xảy ra gần nhất hoặc được đọc nhiều nhất được đưa lên đầu. Và chúng tôi đã thấy bên cạnh những nguồn tin “ngoại” phổ biến như CNN, BBC, South China Morning Post, Reuters, AFP… có không ít bản tin đến từ ít nhất hai nguồn “nội”: Đài Tiếng nói Việt Nam (vov.org.vn) và Vietnam Investment Review (http://www.vir.com.vn/virwebsite/Output/home.htm).

    Có công nghệ truyền thông nào cho ra đời được một “sạp báo toàn cầu” tuyệt vời như thế chăng? Và sau Google News sẽ là gì nữa? Điều quan trọng là nhờ có một thương hiệu lớn nhất nhì trên mạng, Google News, chắc chắn sẽ được rất nhiều người sử dụng.

    Nhưng vấn đề không chỉ là công nghệ. Công nghệ chỉ là công cụ - con người vẫn là yếu tố quyết định. Một tín hiệu đáng mừng: những tháng đầu năm 2003, nhiều tờ báo trực tuyến Việt Nam đồng loạt thay đổi cách làm từ thay đổi giao diện đến vịêc phong phú hoá nội dung theo một hướng chuyên nghiệp hoá rõ ràng. Ở nhandan.org.vn, laodong.com.vn và sggp.org.vn và nhiều tờ khác, một sự lột xác từ tư duy giấy mực sang tư duy siêu văn bản đang diễn ra dù chỉ ở giai đoạn đầu.

    Việt Nam có điều kiện và lý do khách quan để phát triển một nền báo chí trực tuyến. Cờ đã đến tay, liệu chúng ta có trở thành một trong những người phất nhanh nhất và cao nhất?

    Tuổi Trẻ

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Báo chí trực tuyến Việt Nam

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Báo chí trực tuyến Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Bao chi truc tuyen Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Báo chí trực tuyến Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Xã Hội của chuyên mục Xã Hội.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - XÃ HỘI - TIN XÃ HỘI