60 chưa phải là già

15:24 30/11/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

60 chua phai la gia
Trịnh Phú Nghiêm chăm đàn heo dành đãi khách trong lễ cấp sắc

Ông Triệu Tài Tề (65 tuổi), già làng khu 2, là một trong những người am tường nhất câu chuyện bi hài này ở xã Nga Hoàng (huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ). Ông thuộc như lòng bàn tay những người đàn ông đã và chưa được làm lễ cấp sắc trong làng.

Kỳ 1: "Ăn cơm trước kẻng" nhiều năm
Kỳ 2: “Trái cấm”sau hôn nhân
Kỳ 3: Bó củi hứa hôn

Bản thân ông cũng là một thầy cúng đã từng làm lễ cấp sắc cho hơn 60 người. Ông nói: "Đây là nghi lễ quan trọng nhất trong đời người đàn ông Dao, nếu chưa qua lễ cấp sắc thì người lớn dù 60 tuổi vẫn bị xem là trẻ con, không thể khác hơn".

Chưa được phép lớn

"Bé” Trịnh Phú Nghiêm, năm nay đã 35 tuổi, lấy vợ đã 12 năm. "Bé” Nghiêm đã có bằng trung cấp nông nghiệp, hiện đang làm cán bộ khuyến nông xã, lương tháng 200.000 đồng. Tích cóp hơn ba năm, "bé” cất được căn nhà be bé, hai sào ruộng cha mẹ chia cho vụ nào trúng mùa chỉ được 1,7 tạ, thời điểm giáp hạt ngày nào vợ "bé” cũng bưng rổ đi xoay đủ một cân gạo về nấu, chưa kể trăm cái sự lo cho hai đứa con trai học lớp 6 và lớp 1. Khó khăn là vậy, song chưa bao giờ "bé” Nghiêm để gia đình đói, cả làng ai cũng thương.

"Khó thì khó đấy, nhưng mình dành dụm được ổ rơm, sáu con lợn béo, bầy gà mái hoa, sáu đôi sóc rừng và hơn chục cân măng khô rồi, giờ chỉ còn thiếu 100 lít rượu là mình sẽ được làm người lớn ngay thôi mà”, "bé” Nghiêm khoe với gương mặt phấn chấn. Như để khẳng định ước mơ được làm người lớn đang đến gần, "bé” Nghiêm chỉ vào bầy lợn phổng phao trong chuồng, mỗi con cũng đến 40 cân và nói: "Mình nuôi chúng hồi mới rã bầy, mỗi con chừng 6-8 cân, nhà chủ kêu giá 250.000 đồng/con chứ đâu ít. Có lợn rồi lại tốn bạc triệu làm chuồng và hơn 30.000 tiền cám Con Cò mỗi ngày nó mới lớn được như vậy. Hi vọng đến ngày làm lễ cấp sắc mỗi con sẽ không dưới 60 cân".

Hỏi hoàn cảnh kinh tế đang khó khăn sao không dành tiền lo chuyện khác, "bé” Nghiêm trả lời không đắn đo: "Có chết cũng phải dành dụm cho đủ mọi thứ để được làm lễ cấp sắc, không thì nhục lắm. Nhiều hôm đi dự đám cưới, đám mừng thọ, hay họp mặt bạn bè, hàng họ, mọi người cứ bảo mình đi tìm bàn trẻ nít mà ngồi cùng. Vì luật làng là thế, chưa qua cấp sắc thì vẫn còn là trẻ con. Mấy đứa trẻ cứ nhìn mình cười chúm chím, còn đám thanh niên đã được cấp sắc thì không thèm nhìn mình nửa con mắt".

Trưởng thành

Ảnh minh họa

Một buổi lễ cấp sắc của người Dao Quần Chẹt

Người Dao thuộc hệ ngôn ngữ HMông-Dao, còn có tên gọi khác như: Đông, Trại, Dìu Miền, Kim Miền... Ở Việt Nam, người Dao hiện có bảy ngành: Dao Đỏ, Dao Tiền, Dao Quần Chẹt, Dao Lô Gang, Dao Quần Trắng, Dao Thanh Y và Dao Làn Tẻn, tập trung nhiều nhất ở các tỉnh biên giới Việt - Trung, Việt - Lào, với tổng dân số khoảng 527.000 người.

Riêng ở tỉnh Phú Thọ, người Dao có khoảng 11.000 người, đứng thứ ba sau hai dân tộc Kinh và Mường trong tổng số 23 dân tộc trên địa bàn. Tục lệ vòng đời của người Dao Quần Chẹt quan trọng nhất là lễ cấp sắc. Tất cả mọi người đàn ông dân tộc Dao đều phải qua lễ này. Người Dao Tiền thì cấp sắc cho con trai chưa có vợ, độ tuổi từ 9-10, Dao Thanh Y cấp sắc từ 8 tuổi trở lên, Dao Quần Trắng độ tuổi từ 10 trở lên...

Người Dao thuộc hệ ngôn ngữ HMông-Dao, còn có tên gọi khác như: Đông, Trại, Dìu Miền, Kim Miền... Ở Việt Nam, người Dao hiện có bảy ngành: Dao Đỏ, Dao Tiền, Dao Quần Chẹt, Dao Lô Gang, Dao Quần Trắng, Dao Thanh Y và Dao Làn Tẻn, tập trung nhiều nhất ở các tỉnh biên giới Việt - Trung, Việt - Lào, với tổng dân số khoảng 527.000 người.

Riêng ở tỉnh Phú Thọ, người Dao có khoảng 11.000 người, đứng thứ ba sau hai dân tộc Kinh và Mường trong tổng số 23 dân tộc trên địa bàn. Tục lệ vòng đời của người Dao Quần Chẹt quan trọng nhất là lễ cấp sắc. Tất cả mọi người đàn ông dân tộc Dao đều phải qua lễ này. Người Dao Tiền thì cấp sắc cho con trai chưa có vợ, độ tuổi từ 9-10, Dao Thanh Y cấp sắc từ 8 tuổi trở lên, Dao Quần Trắng độ tuổi từ 10 trở lên...

"Bé” Triệu Phú Luận sắp bước sang tuổi 30, lập gia đình đã mấy năm. Ba hôm trước "bé” Luận đã được dạy phải ăn chay, không được tiếp xúc với chó mèo, các thứ dơ bẩn và không được "gần vợ" để chuẩn bị làm "người lớn". Dù không bị ai giám sát, nhưng "bé” Luận hăm hở chấp hành đầy đủ những qui định nghiêm ngặt ấy, bởi chỉ ngày mai thôi "bé” sẽ trở thành "người lớn" thực thụ.

Và phút giây mong đợi ấy đã đến. Luận ngồi trên chiếc ghế đẩu đặt giữa sân nhà, xung quanh là bảy ông thầy trong trang phục sặc sỡ cầm bảy ngọn nến nhảy múa như đang lên đồng, chính thức bắt đầu nghi lễ cấp sắc cho con trò. Sau một hồi khấn khứa, một trong các thầy lấy ra một gốc măng khô và tung lên. "Bé” Luận nín thở quan sát. Gốc măng rơi ngửa. Vậy là thần linh đã chấp nhận cho "bé” mang tên thánh sư là Pháp Lành, và nay mọi người sẽ gọi anh là Pháp Lành chứ không quen gọi bằng tên cha mẹ đặt nữa.

Vậy là "bé” Triệu Phú Luận đã trở thành người lớn. Từ nay anh và vợ sẽ được tham dự mọi hoạt động của cộng đồng, được dự các đám cưới, đám chay, đám sinh nhật với tư cách của một người đã trưởng thành. Và quan trọng hơn là anh không còn phải mặc cảm, tự ti vì mình là trẻ con trước mặt vợ và những người trẻ hơn anh nhưng đã có tên thánh sư. Đã là người trưởng thành, Luận "hiên ngang" cùng với vợ bước đến tế sống bảy ông thầy đang ngồi uy nghiêm.

Vợ chồng anh gọi tất cả bảy thầy là "say tỉa" (cha) và gọi vợ của các thầy là "say mạ” (mẹ). Nhưng để hoàn tất buổi lễ này, Triệu Phú Luận còn phải trải qua một đêm trắng để thầy hướng dẫn thực hiện các nghi thức tạ ơn tổ tiên, tạ ơn Bàn vương, tạ ơn đấng Tam thanh và nghe "đố tục giảng thanh", răn dạy chuyện đạo nghĩa ở đời, chuyện nên làm và không được làm...

Tục cấp sắc đã trở thành nghi lễ quan trọng nhất trong đời của người đàn ông Dao. Một số người chưa kịp làm lễ mà qua đời thì sau này có điều kiện người thân cũng phải đứng ra làm để người chết được lên cõi Dương Châu. Thế mới có những đám ma mà người chết đã mất cách đây 39 năm, như liệt sĩ Triệu Quí Khoa (sinh năm 1949) ở làng Dần, hi sinh mùa hè năm 1968 tại chiến trường miền Nam. Lúc đó do hoàn cảnh khó khăn ông Khoa chưa được cấp sắc, chưa có tên âm nên gia đình hay tin mà không thể làm đám ma cho ông được. Bây giờ vợ ông Khoa là Triệu Thị Hạ cùng ba người con mới đứng ra làm lễ cấp sắc, đặt tên âm và làm "đám ma khô” rất to cho ông.

"Qua lễ cấp sắc, con người được đề cao lòng danh dự. Vì danh dự, người ta phải vươn lên trong cuộc sống, phải học tập, lao động để giàu có hơn, để con em được cấp sắc. Mặt khác, trong và sau lễ cấp sắc, người thụ lễ cũng được giáo dục, rèn luyện để hoàn thiện mình hơn. Đó là những mặt tích cực của tục cấp sắc", một cán bộ dân tộc Dao ở tỉnh Phú Thọ nói như thế.


---------------------------------

Một cô bé bị chính bà ngoại của mình chôn sâu dưới 7 tấc đất gần cả đêm, may mắn được phát hiện và cứu sống.

(Kỳ sau: Khắc nghiệt "năn tui mí")

(Tấn Đức - TT)

Việt Báo
contentlength: 12385
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Bơ vơ nỗi đau con trẻ sau đại tang 13 người chết ở Lương Điền

Chưa qua một giấc ngủ, hàng chục đứa trẻ thôn Lương Điền (xã Hải Sơn, huyện Hải Lăng, Quảng Trị) bỗng chốc mang thân phận mồ côi, đón tin dữ cha, mẹ tử vong sau vụ TNGT thảm khốc tại Quảng Nam

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

Be trai lop 1 tu vong vi bi bo quen tren xe dua don

Bé trai lớp 1 tử vong vì bị bỏ quên trên xe đưa đón

Sự việc xảy ra vào ngày 6/8, một học sinh lớp 1 của trường Quốc tế GateWay (quận Cầu Giấy, Hà Nội) đã tử vong trên xe đưa đón của..

Dai gia sam so co gai tren may bay

Đại gia sàm sỡ cô gái trên máy bay

Chiều 26/7, trên chuyến bay VN 253 từ Hà Nội đi TP.HCM của Vietnam Airlines, Nam hành khách ngồi ghế thương gia say xỉn, sàm sỡ 1..

Lien tiep xay ra chay rung o cac tinh mien Trung

Liên tiếp xảy ra cháy rừng ở các tỉnh miền Trung

Theo Ủy ban quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn, từ ngày 27-29/6 tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Thừa Thiên Huế..