Thơ hay thành... thơ què?

11:42 01/08/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Tho hay thanh tho que
Ảnh minh hoạ.

Liếc qua mục lục, tôi thấy rất nhiều bài thơ hay mà mình yêu thích được tuyển. Nhưng chưa kịp mừng thì tôi bị cơn sốc nặng vì thơ in sai nhiều quá. In sai tới mức thơ hay thành thơ... què.

Tôi được biếu một cuốn “Thơ hay Việt Nam thế kỷ XX” in ấn đẹp, bìa cứng sang trọng. Tuyển thơ dày 460 trang, in 198 bài thơ của 150 tác giả thế kỷ XX do hai nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi và Quang Huy tuyển chọn, NXB Văn hóa - Thông tin và Công ty Văn hóa Trí tuệ Việt liên kết xuất bản.

Thế kỷ XX, nước ta có hàng ngàn nhà thơ, tuyển như thế là “tinh tuyển”, là kén chọn khắt khe lắm. Liếc qua mục lục, tôi thấy rất nhiều bài thơ hay mà mình yêu thích được tuyển. Nhưng chưa kịp mừng thì tôi bị cơn sốc nặng vì thơ in sai nhiều quá. In sai tới mức thơ hay thành thơ... què.

Người làm thơ lao động nhọc nhằn từng chữ, từng câu, thế mà không biết biên tập hay in ấn phá hỏng rất nhiều câu thơ của các tác giả, thậm chí in thiếu cả câu thơ, đoạn thơ của những tác giả nổi tiếng. Ở Huế có 5 tác giả được tuyển, thì có 4 bài thơ của 4 người bị sai trầm trọng.

Bài thơ “Thơ tiễn bạn lên tàu đi học Trường Nguyễn Du” của tôi có câu: “Cô ca sĩ không xếp hàng mua vé/ Vẫn về ga nấm cỏ Long Thành”. Chữ “nấm cỏ” ở đây là chỉ nấm mộ của cô ca sĩ Long Thành trong bài thơ chữ Hán “Long Thành cầm giả ca” của Nguyễn Du. Sửa / in thành “nắm cỏ” chẳng có ý nghĩa gì cả. Bài thơ “Về chơi với cỏ” của Hoàng Phủ Ngọc Tường có câu “Một đường hoang một dấu giày”, lại sửa, in thành “Một đường hang một dấu giày”. Hoang là hoang vắng, hoang sơ, còn chữ “hang”có vị trí gì trong câu thơ? Thậm vô nghĩa! Thế là những câu thơ bị què.

Đó chỉ là hai bài thơ bị sai một lỗi. Bài thơ lục bát “Mưa trên sông Tiền Đường” của Hồng Nhu có 20 câu thơ mà sửa /in sai đến 5 lỗi. Câu thơ “E xanh mùa lá không chờ” thì chữ E bị biến thành chữ “Em” (Em xanh mùa lá không chờ). Câu “Ngược xuôi thì cũng lênh đênh là thuyền”: chữ “Ngược” bị sửa in thành chữ “Người” thật oan uổng, làm cho câu thơ mất tính đa nghĩa. Câu “Biết sao được nợ hay duyên buộc vào” bị biến thành câu “Biết bao được nợ hay duyên buộc vào”. Từ chữ “sao” sửa/ in thành chữ “bao” làm cho câu thơ mất thơ, trở thành câu văn xuôi vô nghĩa. Còn câu thơ “Thoắt trông thôi đã mưa vần vụ xoay”, thì mất chữ “đã”, biến câu bát thành thơ bảy chữ. Câu tiếp theo câu bát trên là câu lục: Hoàng hôn vừa ngớt giọt dài, thì in sửa/in thành “Hoàng hôn vừa ngớt giọt đà”. “Giọt đà” là giọt gì? Vừa không bắt vần vừa tối nghĩa. Thế là bài thơ của Hồng Nhu trở thành bài thơ què.

Trong tuyển này nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ là đau nhất. Bài thơ nổi tiếng “Khoảng trời hố bom” của chị khi vào tuyển đã bị “xén” mất 6 câu. Đây là bài thơ trong chùm thơ được giải nhất cuộc thi thơ báo Văn nghệ 1972 do nhà thơ Xuân Diệu làm chánh chủ khảo. Bài thơ được trao giải, được in trên báo Văn nghệ, rồi in trong tập thơ đầu tay “Trái tim sinh nở” của tác giả. Sau đó được in lại trong một số tuyển tập ở địa phương và trung ương.

Năm 2002, Trung tâm Văn học William Joiner ở Mỹ xuất bản tập thơ “6 Vietnamese Poets” (Sáu nhà thơ Việt Nam) vẫn dịch và in nguyên văn bài thơ này. Vì không lấy từ gốc mà tuyển lại từ một số tuyển tập (như tuyển tập thơ cho học sinh của NXB Giáo dục), nên bài thơ bắt đầu từ câu thứ 8 đến câu thứ 14 bị cắt. Sau câu tự sự ở đầu khổ thơ thứ 2: Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn/ Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái, tiếp đoạn thơ bị “xén” là:

Một nấm mộ nắng ngời bao sắc đá
Tình yêu thương bồi đắp cao lên
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Đất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau.

Đây là đoạn thơ nội tâm sâu sắc lý giải chiều sâu của hình tượng gương mặt người con gái thanh niên xung phong như “khoảng trời nằm yên trong lòng đất”. Tác giả nhìn xuống hố bom - rồi nấm mộ nắng ngời sắc đá - hố bom - mưa đọng lại khoảng trời nho nhỏ - mới tạo thành tứ thơ gây xúc động. Bỏ đoạn thơ này, bài thơ sẽ mất đi hơi thở cuộc sống trên mảnh đất nóng bỏng chiến trường, bài thơ từ trực cảm biến thành duy cảm, khó có sức lay động.

Năm 2005, trên báo Văn nghệ Công an, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng (Huế) đã có bài viết nêu ý kiến nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ phản đối NXB Giáo dục cắt bỏ đoạn thơ trên của mình. Nhưng có lẽ những người biên tập không biết nên không phục hồi nguyên bản bài thơ rất hay của tác giả. Thật đáng tiếc!

Đọc thêm một số bài thơ mình thích, tôi phát hiện thêm nhiều sai sót làm “què” câu thơ một cách oan uổng. Bài thơ “Lý ngựa ô ở hai vùng đất” của Phạm Ngọc Cảnh câu thơ “qua phá rộng duềnh doàng lên dợn sóng”, chữ “phá” bị sửa in thành “phà”. “Phá” (Phá Tam Giang) mới duềnh doàng, chứ “phà” thì duềnh doàng cái nỗi gì? Bài thơ rất xúc động “Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe” của nhà thơ Phùng Quán bị thêm rất nhiều dấu chấm than (“!”), ba chấm (“...”), xuống khổ một cách tùy tiện, không hề có trong bản gốc tác giả. Đặc biệt bài thơ này bị biên tập in làm mất một câu “Sẽ không còn phải viết” trong đoạn thơ: “... Nhân loại mấy năm qua/ Máu chảy như sông xiết/ Cũng là để cho thơ/ Sẽ không còn phải viết/ Những Hành qua Bành Nha/ Vô gia Thùy lão biệt”. Mất câu “Sẽ không còn phải viết” đoạn thơ bị ngắt mạch.

Bài thơ “Mùa Xuân chín” của Hàn Mặc Tử câu “Thầm thĩ với ai ngồi dưới trúc”, chữ “thĩ” bị biên tập/ in thành “thì”. “Thầm thĩ” mới Huế, mới thơ. Còn “Thầm thì” là văn xuôi rồi! Bài thơ “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư các câu thơ “Tôi nhớ me tôi thuở thiếu thời”, “Hình dáng me tôi chửa xóa mờ”, chữ “me” của tác giả bị sửa/ in thành “mẹ”. Me cũng là mẹ, gọi theo lối thời thượng của giới quý tộc lúc đó. Nhà thơ Lưu Trọng Lư ở Cao Lao Hạ, Bố Trạch, Quảng Bình, gia đình khá giả nên ông được gửi vào trọ học ở Huế. Nhà thơ gọi mẹ là “me”. Hơn nữa chữ “me” vần bằng, chữ “mẹ” vần trắc. Thay vần bằng bằng vần trắc, âm nhạc câu thơ sẽ hỏng. Tôi nghĩ đây là lỗi tại biên tập chứ không thể lỗi morát được.

Ở trên chỉ mới sai sót ở những bài thơ của các tác giả mà tôi gần gũi, quen biết. Còn hàng trăm bài thơ nữa, tôi không có thời gian để tra cứu. Chắc chắn sẽ còn sai sót nhiều nhiều. Tôi đọc mà ngậm ngùi thương cho thơ, tiếc cho công lao của những người tuyển và những người bỏ vốn ra in thơ. Thơ là tinh túy của hồn người, làm tuyển thơ mà biên tập, in ấn cẩu thả, không tra cứu, hỏi cặn kẽ tác giả thì sẽ làm cho câu thơ, bài thơ hay thành thơ... què

Theo Ngô Minh - (CAND)

contentlength: 10799
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Con ngoại tình vì vợ vô sinh, lá thư 30 năm trước của mẹ chồng khiến tất cả câm nín

Đêm đó tôi đã lang thang ở ngoài cả đêm. Tôi đi đến những nơi hai đứa từng hẹn hò khi đang yêu và nhớ về ngày xưa. Sau tất cả, sáng hôm sau trở về, tôi quyết định sẽ coi như mình không biết chuyện kia và giữ kín không để ai biết.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..