Tết Chol Chnam Thmay trong lòng Hà Nội

Thứ năm, 30 Tháng mười 2003, 10:19 GMT+7
  • Tet Chol Chnam Thmay trong long Ha Noi
    Biểu diễn văn nghệ trong lễ hội Chol Chnam Thmay.

    Hàng năm, vào các ngày từ 12 - 15 tháng tư dương lịch, đồng bào Khmer, người người nô nức, tưng bừng tổ chức đón mừng Tết Chol Chnam Thmay. Năm nay, Tết Chol Chnam Thmay được người dân Khmer ""phá lệ"" tổ chức thêm vào một ngày nữa (29/10) trong chương trình Những ngày văn hoá Khmer tại Hà Nội . PV TS đã có cuộc trò chuyện với anh Lâm Vĩnh Phương, Phó Trưởng đoàn Sóc Trăng về Tết Chol Chnam Thmay.

    Xin ông nói về Tết Chol Chnam Thmay của người Khmer?

    Tết Chol Chnam Thmay giống như Tết Nguyên Đán của người Việt, diễn ra trong 3 ngày: Ngày đầu tiên của năm mới gọi là ngày Châul Sàng kran Thmei tức là ngày thay năm cũ. Ngày giữa gọi là ngày Vonbât. Còn ngày cuối cùng là ngày Lơng Sak. Ý nghĩa của Tết Chol Chnam Thmay là tống tiễn mùa nắng hạn, bước sang thời kỳ có mưa để làm mùa. Trong dịp này, ngoài cúng lễ, bà con còn thăm hỏi và chúc mừng lẫn nhau. Buổi tối có đốt pháo thăng thiên, tham dự các trò chơi như thả đèn gió, đánh quay lửa... Trai gái trong làng múa Rom Vông, hát Dù Kê... Đoàn Sóc Trăng chúng tôi tái hiện lại không khí đón tết Chol Chnam Thmay của đồng bào Khmer trong vòng 30 phút.

    Ông có thể giúp người chưa đến Sóc Trăng hình dung cụ thể hơn về lịch trình của người Khmer trong 3 tết Chol Chnam Thmay được không?

    Bạn có muốn tham gia dự cả ba ngày Tết của chúng tôi không?

    Ngày Châul Sàng kran Thmei: Vào 5h chiều, đồng bào Khmer tắm gội, mặc quần áo đẹp, đem theo nhang đèn, lễ vật đi chùa để làm lễ rước Sâng Kran mới. Tại đó, dưới sự điều khiển của một vị Achar, mọi người đứng xếp theo hàng tư hoặc nhiều hơn, rồi đi vòng quanh ba vòng để làm lễ chào mừng năm mới. Lễ rước Sâng Kran này theo một huyền thoại Phật giáo, đó là truyện Thômabal và Kabil Maha Prum còn gọi là ""Thần bốn mặt"". Sau lễ rước Sâng Kran, mọi người vào lễ Phật, tụng kinh mừng năm mới. Lúc này, người lớn tuổi ở lại nghe nhà sư thuyết pháp, còn thanh niên nam nữ thì ra sân chùa tham gia các cuộc vui chơi, múa hát.

    Ngày Vonbât: Đồng bào Khmer làm lễ dâng cơm sớm và trưa cho các vị sư sãi gọi là Vên chông Han. Theo tục lệ nhà chùa thì vào ngày Sóc, Vọng hay ngày lễ, tín đồ đi chùa lạy Phật để lòng kính Phật, trọng tăng, góp phần nuôi sống tăng bằng cách mang cơm và thức ăn đến chùa để mời sư sãi. Trước khi ăn, các sư sãi tụng kinh làm lễ tạ ơn những người đã làm ra vật thực và cũng để đưa vật thực đến những linh hồn thiếu đói. Sau khi ăn, các nhà sư lại tụng chúc phúc cho thí chủ. Buổi chiều, người ta cùng nhau đắp núi cát gọi là Pun phôm Khsach. Mọi người tìm cát sạch đem về đổ thành đống chung quanh đền thờ Phật, bên ngoài hành lang chung quanh sân chính diện. Vị Achar hướng dẫn đồng bào đắp thành những ngọn núi nhỏ ở tâm hướng và làm rào bằng tre hoặc cây bao quanh núi cát. Những núi cát này tượng trưng cho vũ trụ, mỗi núi một hướng và núi thứ 9 ở giữa tức núi Sômêru, trung tâm của trái đất. Sau đó họ làm lễ quy y cho núi và đến sáng hôm sau thì làm lễ xuất thế.

    Ngày Lơng Sak: Sau khi đem cơm dâng sáng và trưa cho các vị sư, mọi người đem nước ướp vật có hương thơm cùng nhang đèn đến đền thờ Phật làm lễ tắm tượng Phật, kế tiếp là tắm cho các vị sư sãi cao niên. Xong lễ tại chùa, người ta mời các vị sư đến các ngôi tháp đựng hài cốt hoặc đến các nghĩa trang, mộ lẻ làm lễ cầu siêu gọi là Băng Skâul cho vong linh những người quá cố. Cuối cùng, họ phân tán về nhà, làm lễ tắm tượng Phật thờ tại nhà, xong họ mời ông bà, cha mẹ đến để tạ lỗi, xin tha thứ những lỗi lầm thiếu sót trong năm cũ. Đến đêm, họ tiếp tục cúng bái làm lễ Têvađa mới và tổ chức cho các cuộc vui chơi cho đến khuya mới chấm dứt.


    Sóc Trăng nổi tiếng với những điệu hát như: bom pê kon, chapây, chom riêng... Nhưng trong "Những ngày văn hoá Khmer tại Hà Nội" lại không được giới thiệu. Vì sao vậy?

    Chúng tôi thật tiếc vì mới chỉ góp vui cho ngày hội bằng trò chơi như: đua ghe ngo trên cạn, đá gà, ném còn; các điệu múa Rom vong, Saravan, Rom leo và 4 món ăn đặc sản (bánh tổ yến, bún nước lèo, bánh cóng và bánh dứa); những bộ trang phục của người dân Sóc Trăng. Vài năm nữa, BTC tổ chức một chương trình tương tự, chúng tôi hứa sẽ mang những làn điệu mà bạn đề cập ở trên để giới thiệu.

    Điều mong muốn nhất của anh và các diễn viên, nghệ nhân trong đoàn ở ngày hội này là gì?

    Tết Chol Chnam Thmay đã quen thuộc và trở thành một phần hơi thở cuộc sống của người Khmer Nam Bộ. Chúng tôi hy vọng lễ hội này sẽ để lại trong lòng người Hà Nội một chút gì để nhớ... Ngoài ra, chúng tôi thấy rất vui vì đây là cơ hội thưởng thức những giá trị văn hoá, nghệ thuật ẩm thực của Hà Nội. Những điều mà trước kia chỉ mới biết qua sách, báo và những lời kể.

    • Hà Sơn (thực hiện)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Tết Chol Chnam Thmay trong lòng Hà Nội

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tết Chol Chnam Thmay trong lòng Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Tet Chol Chnam Thmay trong long Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tết Chol Chnam Thmay trong lòng Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TIN VĂN HÓA