Phát hiện bộ đàn đá thượng cổ thứ 6

06:04 11/06/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Ngày 10/6, bà Nguyễn Thị Hải – Phó GĐ Bảo tàng Lâm Đồng – cho biết, Bảo tàng vừa chính thức bổ sung vào bộ sưu tập của mình một loại nhạc cụ thuộc bộ gõ được xem là nhạc cụ thượng cổ: đàn đá.

Những thanh đàn đá này vừa được phát hiện tại thôn Bờ Nơm (thôn có 100% đồng bào dân tộc K"ho Nộp sinh sống) thuộc xã Sơn Điền, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng. Như vậy, đây là bộ đàn đá thứ 6 được phát hiện tại Nam Tây Nguyên – Lâm Đồng trong vòng 55 năm qua.

Phat hien bo dan da thuong co thu 6

Những thanh “đá kêu” vừa được phát hiện tại buôn Bờ Nơm, xã Sơn Điền, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng.

Tháng 4 vừa rồi, một thanh niên tình nguyện tên là Phạm Văn Thọ được phân công xuống giúp dân xã Sơn Điền, huyện Di Linh. Khi đến nhà ông K’Branh (dân tộc K"ho) ở buôn Bờ Nơm, anh Thọ tình cờ nhìn thấy những thanh đá “lạ” được lát đường đi trong vườn và đã khuyên chủ nhà: hãy mang chúng vào nhà cất giữ và báo cho cơ quan văn hóa của huyện Di Linh và tỉnh Lâm Đồng biết. Nhận được tin báo, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 vừa qua, Bảo tàng Lâm Đồng đã cử cán bộ chuyên môn đến Sơn Điền tìm hiểu và đã thuyết phục chủ nhà đưa toàn bộ những thanh đá “lạ” về Bảo tàng để tiếp tục nghiên cứu.

Ông K’Branh cho biết, khoảng tháng 6/2003, trong lúc đào hố chứa phân ngay cạnh chuồng heo gần vườn cà phê trong khuôn viên vườn nhà, ông đã bất ngờ nhìn thấy những thanh đá được chôn giấu trong một cái hố sâu chưa đến 1m. Nhưng bởi không biết giá trị của những thanh “đá kêu” nên chủ nhà đã mang chúng ra… lót đường gần một năm qua. Trong vòng hơn một tháng, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 này, bằng khả năng của mình, bước đầu Bảo tàng Lâm Đồng xác định đây rất có thể là đàn đá với đầy đủ đặc tính của một loại nhạc cụ và là bộ đàn đá có số lượng thanh nhiều nhất kể từ trước tới nay – 20 thanh (nhưng hiện chỉ còn lại 19 thanh được đưa về Bảo tàng, 1 thanh còn lại vì gãy vỡ nên chủ nhà đã vứt và chưa tìm lại được).

Bước đầu Bảo tàng Lâm Đồng công bố một vài số liệu về bộ đàn đá vừa mới phát hiện: hai thanh dài nhất có số đo rộng bản 22cm và độ dài 151cm và 127cm. Thanh ngắn nhất có độ rộng bản khoảng 10cm, chiều dài đo được 43cm. Số còn lại có kích thước từ 71 – 75cm và độ rộng bản trên dưới 15cm. Về hình dáng, 19 thanh đá này có thể chia thành 2 dạng. Dạng thứ nhất gồm 11 thanh, được ghè đẽo thon dài, phía hai đầu hơi nở và được bóp dần về ở giữa và mỏng dần từ giữa ra hai mép. Trong 11 thanh của dạng này có đến 2 thanh bị gãy đôi ở giữa (có 1 thanh chỉ còn 1 nửa). Dạng thứ hai có hình dáng hơi thô với kiểu ghè đẽo thuôn đều và hơi dẹt, kích thước cũng ngắn hơn so với dạng thứ nhất. Như trên đã nói, đây là bộ đàn đá thứ 6 được phát hiện tại Lâm Đồng trong vòng 55 năm qua.

Theo ghi nhận của nhiều tài liệu, bộ đàn đá đầu tiên của vùng đất này gồm 11 thanh được phát hiện tại làng Ndut Liêng Krak trong một buôn làng người Mnông thuộc vùng Đầm Ròn, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng (nay thuộc vùng Lắk, huyện Đắc Nông), do công của nhà dân tộc học người Pháp tên là Condominas xác định vào năm 1949 (hiện bộ đàn đá này được lưu giữ ở Bảo tàng Dân tộc học Pháp – Musée de l’Hommo – tại Paris). Kế đến, trong những năm chiến tranh, một người Mỹ cũng đã sưu tập được một bộ đàn đá khác ở vùng Nam Tây Nguyên và đưa về New York (hiện có quá ít thông tin về bộ đàn đá này). Một bộ nữa: tại thôn B’Rde, xã Lộc Bắc (huyện Bảo Lâm, Lâm Đồng), gia đình của K’Broi còn giữ một bộ đàn đá. Một trong những tổ phụ của K’Broi lúc tỉa lúa trên rẫy, đã thọc mạnh cây chọc lỗ và đụng những phiến đá mỏng, tạo ra những âm điệu rõ rệt. Tiếp theo, năm 1980, người dân xã Đạ Long thuộc huyện Lạc Dương (Lâm Đồng) đã cung cấp cho Bảo tàng Lâm Đồng một bộ đàn đá gồm 7 thanh. Và gần đây nhất, năm 1997, một người dân tộc thiểu số ở huyện Di Linh khi làm nương rẫy cũng đã vô tình phát hiện những thanh "đá kêu" và đã kịp thời báo cho cơ quan chức năng. Với phát hiện mới về “đá kêu” của Lâm Đồng cùng với lịch sử đàn đá Tây Nguyên, đặc biệt là Nam Tây Nguyên, hy vọng nền văn hóa cự thạch (cuối thời kỳ đồ đá mới) của cư dân nơi này sẽ được soi sáng bằng những đánh giá chân xác, khoa học trong tương lai gần.

  • Anh Vũ

Việt Báo
contentlength: 6916
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Đến chùa dâng sao giải hạn là việc làm sai lầm
00:00 / --:--

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..