Nguyễn Trung: Trẻ mãi trong hội hoạ

15:52 06/02/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Nguyen Trung Tre mai trong hoi hoa

Chải tóc (sơn mài)

Tết này Nguyễn Trung đã vào tuổi 65. Kinh thật, nếu cứ nghĩ về tuổi tác một đời người. Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ Nguyễn Trung đã già. Anh vẫn như ngày tôi mới quen của 30 năm trước.

Thật ra tôi cũng chẳng nhớ mình và Nguyễn Trung đã quen nhau ra sao, thân nhau thế nào nữa. Chỉ nhớ mãi những ngày tháng thật khó khăn mà cũng thật khó quên đó. Bởi đó là những kỷ niệm đẹp đẽ của một thời làm báo gắn với một nghệ sĩ tài năng và uyên bác, một người bạn vong niên đáng yêu và đáng kính, mà rồi cứ theo tháng năm và tuổi tác chất chồng, mình mới nhận chân được trong cõi nhân sinh này mà có được mối quan hệ thân tình với những con người như thế quả thật hiếm hoi ! Ngày càng hiếm hoi khi người ta bước dần qua dốc bên kia của cuộc đời…

Có đến hơn chục năm trước, khi nhận lời của nhà thơ Nguyễn Duy viết cho tờ phụ trương của báo Văn Nghệ ( Hội nhà văn Việt Nam) chuyên đề về văn hoá nghệ thuật tại TP. HCM, tôi đã viết một chân dung ngắn khái quát về Nguyễn Trung, với cái tựa Chuyển động Nguyễn Trung.

Nguyen Trung Tre mai trong hoi hoa
Ngày thứ năm
Cho tới nay, tôi vẫn tự tin nghĩ rằng không có cái từ nào thích hợp hơn, “có lý” hơn là từ “chuyển động” ấy để khái quát sự nghiệp sáng tác hơn bốn thập kỷ của Nguyễn Trung. Hành trình sáng tác của Nguyễn Trung là một cuộc chuyển động không ngừng, một sự xê dịch trong không gian sáng tạo không cùng dù nó có giới hạn trong một tấm vải bố, trong một mặt phẳng hai chiếu hữu hạn. Hành trình sáng tạo ấy không khác với các bậc thầy hội hoạ lớn của thế giới, những người luôn làm ta kinh ngạc về biên độ giao động của tư duy sáng tạo lẫn thủ pháp nghệ thuật.

Nếu Nguyễn Trung của hội hoạ hiện thực sẽ mãi mãi được nhắc đến với những hình tượng nữ thanh khiết như Đức Mẹ và cũng rất đỗi cô đơn trên trần gian; những người nữ như bước ra từ một nỗi hoài nhớ cái đẹp mong manh đã mất; thì trong hội hoạ trừu tượng của VN cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, các tác phẩm ký tên Nguyễn Trung cũng đóng những dấu ấn đậm nhất, mãnh liệt nhất, tiêu biểu nhất.

Nguyen Trung Tre mai trong hoi hoa
Khỏa thân
Nếu khả năng làm chủ chất liệu sơn dầu của Nguyễn Trung đã đến mức “thượng thừa” để tạo ra một thứ ánh sáng huyền ảo làm bằng màu sắc, để nhân vật tắm gội trong ánh sáng thì cũng chính Nguyễn Trung lại thật tiết chế đến độ bảng màu của anh có khi chỉ còn hai đối cực đen - trắng trên mặt phẳng với những ký tự vô ngôn như trong triển lãm Bảng Đen gần đây nhất - một chặng lạ thường của anh sau thời kỳ dụng công tạo bề mặt tranh bằng nhiều chất liệu khác nhau trên mặt vải bố để biểu đạt những cảm xúc bằng ngôn ngữ của hội hoạ trừu tượng.

Dù vẽ không hình nhưng hội hoạ trừu tượng của Nguyễn Trung vẫn là những ray rức nhân sinh, những ám ảnh khôn nguôi của kiếp người trước sự hủy diệt của thời gian và cái chết. Đó là những tiếng kêu trước cảnh hoang phế, tàn tạ, là nỗi hoài cổ mãi bám theo con người khi cuộc sống cứ trôi chảy về phía tương lai…

Nguyen Trung Tre mai trong hoi hoa
Thiếu nữ và hoa
Ngay cả cái biến cố khủng khiếp là cuộc tấn công vào tòa tháp WTC ở New York ngày 11-9-2001 cũng gây một chấn động trong tâm hồn người nghệ sĩ để anh sáng tạo tác phẩm 11-9 với những ám ảnh về hàng nghìn con người xương tan thịt nát trong một khối bê tông khổng lồ vụn vỡ… Bức tranh còn gợi nhớ cảnh chúa Jesus chịu khổ hình trên thập giá.

Và tôi còn nhớ đã rất lâu, một buổi chiều trong cái xưởng vẽ những năm xưa của anh ở đường Thích Quảng Đức, Phú Nhuận, tôi đã nhìn thấy bức tranh một thiếu phụ ôm con, ánh mắt thảng thốt, kinh hoàng, cái ánh mắt ấy còn dõi theo tôi đến tận hôm nay, Nguyễn Trung bảo, anh vẽ từ những ám ảnh của vụ thảm sát ở Mỹ Sơn. Và anh còn thủ thỉ bảo rằng muốn thực hiện một tác phẩm như Guernica của Picasso về vụ thảm sát đẫm máu ở một làng quê nghèo miền Trung.

Có tác giả cho rằng hội hoạ trừu tượng là một cái “đạo tuyệt đối” với Nguyễn Trung, nhất là sau khi anh từ Pháp trở về sau một chuyến đi dài ngày cuối năm 1989, đầu 1990. Riêng tôi thì cho rằng, ngôn ngữ trừu tượng là cách để anh biểu đạt được nhiều nhất, sâu lắng nhất những cảm xúc của một nghệ sĩ không bao giờ thờ ơ, giá lạnh trước những nỗi đau của kiếp người, trước những thảm hoạ mà con người phải mãi hứng chịu - những cảm xúc mà ngôn ngữ hội hoạ biểu hình không đủ sức chuyên chở hết, bày tỏ hết. Hội hoạ trừu tượng của Nguyễn Trung không chỉ đơn thuần là cách chơi hình và màu, đôi khi chỉ có ý nghĩa trang trí và phù phiếm như từng thấy ở không ít người đang cố đi vào cái khung cửa tưởng rộng mở mà thật ra rất hẹp này.

Nguyen Trung Tre mai trong hoi hoa
Từ trái qua: Tu viện, Cổng xưa, 11/9/2001

Tôi cũng tin rằng với một kẻ suốt đời xê dịch trong sáng tạo như anh, bến đỗ của hành trình nghệ thuật Nguyễn Trung chưa dừng lại ở hội hoạ trừu tượng. Sau những chặng phiêu lưu ngoạn mục đã qua, ai biết được anh sẽ còn đi tới đâu những ngày tháng tới ? Bởi ở tuổi 65, Nguyễn Trung vẫn trẻ trung trong nghệ thuật, vẫn đầy sinh lực và đầy những ám ảnh, cả những ám ảnh khôn nguôi về những người nữ đẹp.

Trong vài lần trò chuyện với một số hoạ sĩ và người viết phê bình mỹ thuật nước ngoài, khi được hỏi nhận định của tôi về các hoạ sĩ miền Nam, không một chút ngần ngừ, tôi tự tin khi nói cái tên Nguyễn Trung và khẳng định đó là một bậc thầy (master) của hội hoạ miền Nam, rộng hơn là hội hoạ VN đương đại.

Tôi tin mình đã không quá lời.

NGUYỆT CẦM (Báo Doanh Nhân Sài Gòn)

Việt Báo
contentlength: 9637
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..