Làng chài Cửa Vạn

09:20 16/05/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lang chai Cua Van 

Ảnh: Phương Thảo

Đó là tên gọi cuộc triển lãm do Bảo tàng Dân tộc học VN phối hợp với Ban quản lý vịnh Hạ Long  tổ chức trong khuôn khổ Dự án Bảo tàng Sinh thái Hạ Long do văn phòng UNESCO tại Việt Nam tài trợ. Triển lãm được khai mạc sáng ngày 15-5 tại Bảo tàng Dân tộc học tại Hà Nội.

 

Những tấm panô lớn chụp lại cảnh sinh hoạt đời thường, những phong tục tập quán của những ngư dân làng chài Cửa Vạn cùng những lời chú thích tỉ mỉ hay chính lời nói trực tiếp được các cán bộ bảo tàng ghi lại, đưa người xem đến với cuộc sống của những con người sống lênh đênh trên biển và có phần cách biệt với cuộc sống thông thường. Phần lớn trong số họ có nguồn gốc từ hai làng chài cổ sống trên vịnh Hạ Long trước năm 1948 là Giang Võng và Trúc Võng. Từ năm 1960-1980, hầu hết ngư dân đã tham gia vào các HTX đánh cá, nhiều gia đình đã lên bờ làm nhà để ở. Những người chồng hàng ngày cùng nhau đi đánh cá, vợ làm việc trên bờ hoặc ở nhà chăm con cái. Khi HTX giải thể, người vợ phải tham gia đánh cá cùng chồng, con cái ở nhà không ai chăm sóc. Vì nhiều lý do khác nhau, họ quyết định trở lại cuộc sống lênh đênh trên biển. Các hộ ngư dân sống không ổn định tại một nơi, “ cuộc sống chạy theo đàn cá”. Con thuyền vừa là phương tiện đánh bắt cá, đồng thời là không gian sinh hoạt của cả gia đình.

 

Trước đây, Cửa Vạn chỉ là điểm đỗ tránh gió bão của vài hộ ngư dân. Năm 1994, ông Nguyễn Văn Nhi (năm nay 51 tuổi) là ngư dân đầu tiên học được nghề nuôi cá lồng. Từ đó, ông chuyển từ thuyền lên sống trên bè. Thấy nghề nuôi cá lồng có lãi, và nhân Nhà nước có chủ trương cho các chủ bè vay vốn để ngư dân ổn định cuộc sống, mọi người đã rủ nhau làm nhà trên bè. Đến nay, ở Cửa Vạn có 111 hộ sống trên bè, chỉ còn 10 hộ sống trên thuyền. Họ cùng neo đậu thuyền bè cạnh nhau, bên các sườn núi đá, tạo thành một làng chài đông đúc trên biển. Trong số 4 làng chài: Cửa Vạn, Vung Viêng, Ba Hang, Cặp La, thuộc xã Hùng Thắng, thành phố Hạ Long thì Cửa Vạn là làng chài đông nhất trên vịnh Hạ Long.

 

Cuộc trưng bày được chia thành 3 phần chính. Phần một (24 panô) tập trung giới thiệu cuộc sống đời thường của ngư dân ở làng chài Cửa Vạn, như sinh hoạt trên thuyền bè, các hình thức dịch vụ độc đáo phục vụ cuộc sống trên biển , các hình thức vui chơi giải trí, cuộc sống của trẻ em...Thông qua những câu chuyện của ngư dân Cửa Vạn, người xem sẽ phần nào hiểu được nguồn gốc, những mối quan hệ, cuộc sống quá khứ, hiện tại cùng với những thuận lợi, khó khăn và ước vọng của họ vào tương lai. Phần thứ hai (10 panô) đưa người xem đến với không khí Tết của ngư dân. Đời sống kinh tế khá lên, cũng là lúc các hoạt động văn hóa trong ngày Tết khi xưa đã có lúc tưởng như mai một thì nay được khôi phục. Một số hộ thay vì cúng ông Công, ông Táo vào ngày 30 Tết cùng với lễ cúng Gia tiên để tiết kiệm thì nay đã bắt đầu làm lễ cúng vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, họ khôi phục lại tục trồng cây nêu... Họ cũng đi thăm mộ và mời tổ tiên về ăn Tết. Đối với ngư dân Cửa Vạn, cuộc sống còn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, nên cuối năm, một trong những việc quan trọng của họ là đi trả ơn các thần linh trên biển tại các đền miếu đã phù hộ cho họ trong suốt cả năm. Những ngày đầu năm, những nghi lễ quan trọng nhất đều liên quan đến con thuyền như lễ “xông mũi thuyền” và lễ giở mũi thuyền (hay còn gọi là lễ xuất hành đầu năm) với hy vọng vào một mùa đánh bắt bội thu.

 

Phần thứ ba (8 panô) giới thiệu đám cưới của cư dân Cửa Vạn. ở trên biển, cách thức tổ chức đám cưới mang những nét riêng khác với ở trên bờ : ngư dân phải lên đất liền nhiều lần để mua sắm, các thuyền bè được kết lại với nhau để có không gian đón khánh, một số tàu thuyền đánh cá được dùng làm phương tiện đón dâu và đưa dâu, phải “trình báo” với gia tiên và các vị thần cai quản trên biển để cầu an... Trước đây, do có nhiều thành kiến và mặc cảm giữa cư dân sống trên đất liền và ngư dân sống trên biển nên họ thường không lấy nhau. Đến nay, đã có một số thanh niên Cửa Vạn lấy chồng, lấy vợ trên đất liền. Vì vậy, phần trưng bày trong triển lãm quan tâm nhiều đến các mối nhân duyên biển-đất liền. Họ đã vượt qua những quan niệm để từng bước hòa nhập với cuộc sống ở làng chài Cửa Vạn.

 

Qua gần 100 bức ảnh, các bài viết, một số dụng cụ đánh bắt của ngư dân như lưới, lưỡi câu, mồi câu, cùng với 3 đoạn phim Dân tộc học về Tết và đám cưới, người xem hiểu phần nào nếp sống và văn hóa hiện nay của cư dân làng chài Cửa Vạn trên vịnh Hạ Long, nơi mà không lâu nữa Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn thuộc Bảo tàng Sinh thái Hạ Long sẽ khai trương.                                         

 

HNM
VietBao.vn
contentlength: 6619
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..