Làm quen với tác quyền của dân gian

16:42 08/12/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lam quen voi tac quyen cua dan gian
Khung cửi của người dân tộc Nùng ở Lạng Sơn - Ảnh: Lam Điền
Hội thảo “Quyền tác giả trong lĩnh vực văn học nghệ thuật dân gian” do Cục bản quyền tác giả văn học nghệ thuật VN tổ chức tại TP.HCM vào sáng nay, 8-12 nhằm mục đích giới thiệu các điều khoản pháp lý thuộc lĩnh vực bảo hộ quyền tác giả văn học nghệ thuật dân gian VN và thảo luận nội dung bảo hộ di sản văn học nghệ thuật dân gian VN.

Quyền tác giả của văn học nghệ thuật dân gian VN được xác định thuộc bảo hộ của Nhà nước từ Hiến pháp 1992, bộ luật Dân sự 1996 và mới nhất là Luật sở hữu trí tuệ 2005.

Theo đó, văn học nghệ thuật (VHNT) dân gian bao gồm 4 loại hình thể hiện là: thể hiện bằng ngôn ngữ, bao gồm truyện thơ, câu đối dân gian; thể hiện bằng âm nhạc bao gồm bài hát và nhạc cụ dân gian; thể hiện bằng hành động bao gồm các điệu múa, vở kịch và nghi lễ nghệ thuật dân gian; thể hiện lồng trong một vật thể tồn tại ở dạng hữu hình bao gồm các bức tranh vẽ, tượng, tác phẩm điêu khắc, đồ gốm, khảm, mộc, tác phẩm kim loại, đá quý, dệt, thảm, trang phục, nhạc cụ và các hình mẫu kiến trúc dân gian.

Luật sở hữu trí tuệ 2005 quy định khi sử dụng các tác phẩm VHNT dân gian phải dẫn chiếu xuất xứ loại hình tác phẩm đó và bảo đảm giữ gìn giá trị đích thực của tác phẩm VHNT dân gian.

Và, việc quan trọng trong sử dụng tác phẩm VHNT dân gian là phải được cấp phép do luật pháp quốc gia quy định, có quy định về thu tiền bản quyền và sử dụng nguồn thu này cho việc phát triển như thế nào; nghiêm cấm mọi trường hợp cắt xén, làm biến đổi tác phẩm VHNT dân gian; và quy định một số trường hợp sử dụng không phép: có mục đích giáo dục, minh hoạ cho công trình nghiên cứu, là vật thể đặt nơi công cộng...

Luật sở hữu trí tuệ còn quy định các hành vi được xem là sao chép bất hợp pháp, khai thác lợi ích kinh tế bất hợp pháp và xâm hại giá trị đích thực của tác phẩm VHNT dân gian trong môi trường kỹ thuật số.

Theo tham luận của giáo sư Tô Ngọc Thanh - chủ tịch hội văn nghệ dân gian Việt Nam - thực tế việc sử dụng các tác phẩm VHNT dân gian có rất nhiều chỗ sai lạc nghiêm trọng. Và vấn đề sở hữu tác phẩm VHNT dân gian cho các hoạt động nhằm “chỉnh lý, cải biên, nâng cao” vốn VHNT dân gian của các nhà nghiên cứu lâu nay cũng thường gặp nhiều sai sót, có khi gây phản cảm cho chính cộng đồng dân cư đang sở hữu loại hình VHNT ấy. Chẳng hạn điệu múa vòng quanh cái mu rùa trong lễ cấp Sắc của người Dao bị hiểu là điệu múa ba ba với ý nghĩa nuôi ba ba tăng gia sản xuất (!).

Việc “dựa vào chất liệu VHNT dân gian để sáng tác các tác phẩm mới” cũng có nhiều trường hợp bị xem là “chiếm hữu của cải của nhân dân thành của riêng các tác giả” khi việc sáng tác chỉ là “sửa lại chút ít” những gì có sẵn trong dân gian.

Ở điểm này, giáo sư Tô Ngọc Thanh có chỉ ra sự bất cập khi trùng tu các di tích danh lam thắng cảnh được Nhà nước quy định không được làm khác với nguyên bản, nhưng VHNT dân gian, nhất là các loại hình phi vật thể thì nhiều khi người ta tự do xâm phạm “với một thiện ý rất hồn nhiên rằng họ đang nâng cao, làm giàu VHNT dân gian”.

Trong khi đó, tại hội thảo, tiến sĩ Emanuel Mayer - cố vấn pháp luật Viện sở hữu trí tuệ Liên bang Thụy Sĩ - đề cập đến việc một số nước đang tính đến khả năng bảo hộ “riêng” cho các tác phẩm VHNT dân gian. Đơn cử một trường hợp sử dụng mẫu tranh của thổ dân Úc để dệt thảm cũng là vi phạm.

Và Công ước Berne từ 1967 cũng đã đề ra các nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả đối với các tác phẩm khuyết danh. Trong khi đó, chính bản thân những người làm công tác bảo tồn vốn VHNT dân gian của chúng ta cũng còn chưa hình dung hết những việc cần làm để vốn VHNT dân gian được đối xử theo đúng tinh thần văn minh của nhân loại.

LAM ĐIỀN

Việt Báo
contentlength: 5816
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Truyền thống đánh nhau hộc máu xí xóa hận thù năm cũ
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Con ngoại tình vì vợ vô sinh, lá thư 30 năm trước của mẹ chồng khiến tất cả câm nín

Đêm đó tôi đã lang thang ở ngoài cả đêm. Tôi đi đến những nơi hai đứa từng hẹn hò khi đang yêu và nhớ về ngày xưa. Sau tất cả, sáng hôm sau trở về, tôi quyết định sẽ coi như mình không biết chuyện kia và giữ kín không để ai biết.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..