Khi người cố vấn là cấp trên

Thứ tư, 15 Tháng tám 2007, 18:11 GMT+7
  • Khi nguoi co van la cap tren

    Nếu người cố vấn là cấp trên trực tiếp, người được cố vấn sẽ được hưởng lợi rất nhiều. Ví dụ, cấp trên hiểu được các chiến lược và mục tiêu của tổ chức theo cách có thể đem lại lợi ích cho cấp dưới.

    Cấp trên còn có những lợi thế như đã từng ở vị trí của cấp dưới, có vị thế trong tổ chức để tạo điều kiện và đưa cấp dưới vào những dự án có cơ hội học hỏi phù hợp.

    Cấp trên cũng có mối quan tâm cá nhân đến sự phát triển thành công của cấp dưới vì khi cấp dưới có năng lực có thể đảm nhận bớt cho họ những nhiệm vụ tốn thời gian, và họ sẽ có nhiều cơ hội thăng tiến lên vị trí cao hơn nếu một cấp dưới có năng lực sẵn sàng thế chỗ họ. Đây là yếu tố thuận lợi trong mối quan hệ cố vấn, và chúng khá phổ biến trong môi trường làm việc. Giáo sư Linda Hill của Đại học Kinh doanh Harvard đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về vấn đề này và thấy rằng nhiều nhà quản lý mà bà phỏng vấn đã từng được hai vị sếp giúp đỡ dù những người này không phải là cố vấn theo đúng nghĩa của nó. Có hai người được phỏng vấn đã nhận xét như sau về việc các vị sếp trước đây của họ liên tục đưa ra những lời khuyên bảo và tư vấn:

    Gần đây tôi lại tìm đến nhờ ông ấy giúp đỡ. Ông ấy là vị sếp tốt nhất mà tôi từng được làm việc. Chuẩn mực công việc mà ông đặt ra cho nhân viên luôn cao hơn những nhà quản lý khác, nhờ vậy tôi đã tiến bộ rất nhiều. Tôi thật sự tin tưởng ông ấy. Hiếm khi ông ấy quan tâm đến việc kiểm tra những hành động tôi làm mà ông chỉ quan tâm đến sự nghiệp của tôi với mong muốn giúp tôi phát triển.

    Mặc dù không còn làm chung với ông ấy nhưng thỉnh thoảng chúng tôi vẫn gọi điện hỏi thăm nhau. Ông luôn sẵn lòng giúp đỡ tôi giải quyết những khó khăn. Nếu ông cảm thấy nghi ngờ điều gì, ông thường bảo tôi: “Hãy suy nghĩ lại đi. Và nếu anh vẫn nghĩ là nên làm thì chúng ta sẽ thực hiện”.

    Tuy nhiên, có một tình huống khó xử khi cấp trên đóng vai trò là người cố vấn. Cấp trên có quyền đánh giá đối với cấp dưới. Họ có quyền ra quyết định thưởng phạt và có thể không sẵn lòng giúp đỡ cấp dưới với những kế hoạch nghề nghiệp không có lợi cho họ trong vai trò là cấp trên. Hãy xem tình huống sau.

    Philip – một nhà quản lý cấp trung thuộc phòng kỹ thuật của công ty – đã làm việc với Alice trong ba năm qua. Alice đánh giá cao khả năng của anh và không hề do dự trong việc giao cho anh những nhiệm vụ quan trọng. “Mình chẳng bao giờ làm hết việc nếu không có anh ta”, cô tự nhủ. Nếu ban lãnh đạo nhận thấy Philip có thể thay cô làm trưởng phòng và thực hiện tốt công việc đó, cơ hội để cô thăng tiến lên vị trí cao hơn sẽ gần kề.

    Nhưng mục tiêu lâu dài của Philip là ra khỏi phòng kỹ thuật của công ty. Anh chỉ xem nơi đây đơn thuần là trạm dừng chân trên chặng đường sự nghiệp của mình. Mong muốn của anh ngày càng lớn và càng khác biệt với dự tính của sếp anh. Philip thích nói chuyện với khách hàng về các yêu cầu kỹ thuật của họ bất cứ khi nào anh có cơ hội. Anh cũng bị mê hoặc bởi công việc ở trung tâm R&D của công ty. Đó không phải là những hoạt động mà anh có thể theo đuổi chừng nào vẫn còn ở phòng kỹ thuật, và những hoạt động này chẳng hề nhận được sự quan tâm nào từ phía Alice.

    Philip vẫn làm việc ăn ý với sếp mình nhưng anh nghi ngờ rằng Alice không hỗ trợ các mối quan tâm nghề nghiệp của anh. Do đó, anh giữ kín những mối quan tâm này cho riêng mình và tìm cơ hội kết giao với các đồng nghiệp khác ở phòng R&D và marketing.

    Những tình huống tương tự như ví dụ trên về Philip và Alice khá phổ biến. Một số vị sếp thật sự mong muốn và giúp đỡ cấp dưới của mình phát triển và thăng tiến trong sự nghiệp. Những vị sếp này là người tư vấn, dạy dỗ và nuôi dưỡng tài năng. Họ vui mừng khi thấy cấp dưới của mình tham gia những khóa học nâng cao kiến thức và kỹ năng hoặc được bổ nhiệm vào một vị trí mới quan trọng trong công ty. Họ xem việc cố vấn và phát triển nghề nghiệp cho cấp dưới là một phần công việc của họ trong vai trò là người quản lý trực tiếp.

    Tuy nhiên, xung đột cố hữu của cấp trên trong vai trò là người đánh giá và người hướng dẫn cá nhân vẫn còn tồn tại, đó là lý do tại sao hầu hết các chuyên gia cố vấn đề xuất rằng người cố vấn không nên là người có quyền chỉ huy, quản lý trực tiếp đối với người được cố vấn. Như vậy, cấp trên trực tiếp và nhân viên dưới quyền không phải là sự lựa chọn cố vấn phù hợp. Điều này tuy có ý nghĩa quan trọng song lại tạo ra một trở ngại cho các nhà quản lý ở cấp bậc gần trên cùng của tổ chức – vị trí mà hầu như mọi người đều ở trong phạm vi chỉ huy. Vậy ai sẽ đóng vai trò cố vấn cho họ đây? Hãy xem trường hợp của Công ty ABC Manufacturing với sơ đồ tổ chức được trình bày trong hình 8-1. Trong ví dụ này, Susan là giám đốc công nghệ thông tin (CIO). Cô báo cáo cho Kermit – giám đốc vận hành (COO), và Kermit lại báo cáo trực tiếp cho tổng giám đốc (CEO). Vậy ai sẽ là người cố vấn phù hợp cho Susan? Chắc chắn chẳng phải là nhà điều hành nào khác ở cùng cấp bậc của cô. Ngay cả tổng giám đốc cũng nằm trong phạm vi chỉ huy trực tiếp đối với cô. Chỉ còn lại duy nhất vị trí giám đốc tài chính (CFO), người này có thể trở thành người cố vấn hiệu quả cho Susan, hoặc cũng có thể không.


    Cũng may là rất ít nhà điều hành cấp cao cần đến người cố vấn vì sự phát triển nghề nghiệp của họ hầu như đã hoàn thiện. Như Gerald Roche đã đề cập: “Trừ một vài trường hợp ngoại lệ, hầu hết các nhà điều hành đều xem mười lăm năm đầu trong sự nghiệp của họ là thời kỳ học hỏi và phát triển. Đây chính là giai đoạn họ cần được cố vấn. Đến độ tuổi 40, những người này sẽ dần tiến lên những vị trí ngày càng cao và nhu cầu được bảo trợ nghề nghiệp giảm dần”.

    Các mối quan hệ cấp trên – cấp dưới nổi tiếng

    Không phải mọi mối quan hệ cấp trên – cấp dưới đều gây rắc rối cho việc cố vấn và không hẳn cấp trên nào cũng gây khó khăn, kìm hãm sự phát triển của cấp dưới. Sau đây là ba trường hợp đáng ghi nhớ:

    Tycho Brahe (1546-1601), nhà thiên văn tiên phong của Đan Mạch, có thuê một người trợ lý trẻ tuổi tên là Johann Kepler. Công việc chính của Kepler là giúp Brahe thực hiện và ghi chép lại chính xác số đo của các hành tinh. Hai người làm việc rất ăn ý trong nhiều năm. Cuối cùng, Kepler dùng những số liệu quan sát về hành tinh sao Hỏa để xác định các quy luật nền tảng về chuyển động của hành tinh. Ngày nay, giới khoa học tôn vinh Kepler là một trong những nhà thiên văn vĩ đại. Chính Tycho Brahe đã hỗ trợ rất nhiều cho sự thành công trong sự nghiệp của Kepler.

    Tổng thống Thomas Jefferson là người cố vấn cho thư ký của mình – Meriwether Lewis – một đại úy trẻ. Mối quan hệ của hai người dựa trên sự tôn trọng và ngưỡng mộ lẫn nhau. Khi Jefferson mua được các phần lãnh thổ của Pháp ở Bắc Mỹ, ông đã chuẩn bị mọi thứ để Lewis dẫn đầu cuộc thám hiểm khai phá vùng đất hoang này. Jefferson đã gửi Lewis đến các chuyên gia giỏi để dạy cho anh các kỹ năng thực tế về hàng hải, y khoa và khoa học tự nhiên. Dưới sự giúp đỡ của Jefferson, Lewis và một đại úy khác là William Clark đã ghi danh trong lịch sử với chuyến thám hiểm này.

    Hai thập niên sau khi Lewis và Clark hoàn tất chuyến đi của mình qua vùng đất hoang Tây Bắc nước Mỹ, giáo sư John Stevens Henslow của Đại học Cambridge đã dẫn dắt Charles Darwin (khi đó còn là sinh viên đại học) thực hiện những bước đột phá trong nghiên cứu thực vật khắp vùng đầm lầy miền Đông nước Anh và rừng cây thạch nam của vùng Cambridgeshire. Khi một nhà tự nhiên học tổ chức cuộc hành trình thám hiểm trên tàu Beagle vào tháng 8 năm 1831, chính Henslow đã thúc đẩy Darwin thực hiện chuyến đi đó. Darwin nghe theo lời khuyên của thầy mình, và chuyến đi trên tàu Beagle đã xây dựng nên sự nghiệp lẫy lừng cho ông.

    Nguồn: Huấn luyện và truyền kinh nghiệm - First News và NXB Tổng hợp TPHCM

    Khi nguoi co van la cap tren
    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Chủ đề liên quan: Khi người cố vấn là cấp trên

    Nhận xét tin Khi người cố vấn là cấp trên

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Khi người cố vấn là cấp trên bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Khi nguoi co van la cap tren ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Khi người cố vấn là cấp trên ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tác Phẩm của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - TÁC PHẨM