“Gặp” vua Duy Tân, Thành Thái... ở Tràng Tiền

10:33 29/05/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Gap vua Duy Tan Thanh Thai o Trang Tien
Vua Duy Tân trên bưu ảnh
Bạn có thể gặp vua Duy Tân, Thành Thái, ngắm cầu Tràng Tiền, Long Biên... qua 100 bưu ảnh cổ đang được trưng bày tại Trung tâm Văn hoá Pháp 24 Tràng Tiền - Hà Nội.

Bạn muốn nhìn kỹ gương mặt vua Thành Thái, vua Duy Tân, hùm thiêng Yên Thế Hoàng Hoa Thám hay những cây cầu Tràng Tiền, Long Biên ở đầu thế kỷ trước? Và cả hình ảnh vịnh Hạ Long, lúc bấy giờ đã được người Pháp “tấn phong” là kỳ quan thứ 8?

Hơn 100 bưu ảnh cổ chỉ là số lượng vô cùng nhỏ so với thời gian hơn 100 năm... Nhưng dù sao những khoảnh khắc đã được chụp, được làm thành bưu ảnh và được người ta gửi cho nhau, nay trưng bày ở Trung tâm Văn hoá Pháp 24 Tràng Tiền cũng đủ cho người xem thấy đời sống quan lại và cư dân Việt Nam ở mọi lĩnh vực: Văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội, sinh hoạt thường nhật...

Theo nhà sử học Dương Trung Quốc, riêng từ 1900 - 1914 có tới 14.000 mẫu bưu ảnh do người Pháp thiết kế liên quan tới Việt Nam. Mỗi mẫu lại phát hành hàng ngàn bản, và 15 năm ấy là một phân số nhỏ của cả giai đoạn văn hóa Pháp “phát tiết” rực rỡ ở Việt Nam.

Có những địa danh và cảnh quan bây giờ còn lại trong bưu ảnh mà thôi. Ải Nam Quan, cầu có mái ở Sơn Tây - Một kiến trúc lạ giống với cầu ngói Thanh Toàn ở Huế; cột cờ và cổng thành Bắc Ninh...tất cả đều không thể tìm lại hình bóng, nếu không có bưu ảnh.

Một nửa của nội dung bưu ảnh (postcard) không được trưng ra tại triển lãm. Những nhắn gửi, tâm tình của người gửi dành cho người nhận thường ẩn sau tấm ảnh.

Những lời tâm tình ấy có thể chỉ mang giá trị cá nhân và thời khắc, còn bức ảnh - nhất lại là ảnh về con người và phong cảnh Việt Nam - thì còn mãi mãi. Nó là nguồn sử liệu quý đối với giới sử học Việt Nam và cả những ngành khác như điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật.

Trong đoàn quân “chinh phục” Bắc Kỳ năm 1883 xuất hiện cái hòm máy ảnh, bởi thế một số tờ báo ở Pháp lúc đó thường đăng cả những tấm ảnh con người, phong cảnh Việt Nam, bên cạnh bài tường thuật từ chiến trường.

Năm 1900, bà Wirth có lẽ là người đầu tiên phát hành bưu ảnh ở Sài Gòn tại cửa hàng có tên Thu nhập cò con, chất lượng khá nhưng không ghi thời gian và địa điểm chụp. Rồi đến lượt nhà in Schneider ở Hà Nội bán bưu ảnh, chất lượng kém hơn...

Đến những năm 20 của thế kỷ trước bắt đầu xuất hiện những bưu ảnh do người Việt chụp và ấn hành, tiêu biểu là bộ bưu ảnh hơn 20 tấm về đám tang nhà yêu nước Phan Châu Trinh. Nhưng riêng về ảnh, được chụp sớm nhất và hệ thống nhất phải kể đến trường Viễn Đông Bác Cổ (BEFEO) với những bức có giá như bức chụp phái bộ Phan Thanh Giản sang Pháp...

Nhà sử học Dương Trung Quốc nói: “Có thể thấy rõ tác dụng của bưu ảnh đối với mục tiêu quan trọng nhất của chính quyền thuộc địa lúc này: thu hút đầu tư của chính quốc”.

Cầu Doumer (Long Biên), bến cảng ở Hải Phòng, Sài Gòn, đồn điền cao su, nhà máy xay xát...thể hiện rõ sự tăng trưởng của thuộc địa. Số bưu ảnh khác lại cho thấy sức hút từ vốn văn hoá Việt Nam. Nhưng cũng không hiếm bức lột tả cảnh cần lao của người dân.

Tại Việt Nam bây giờ có thể tìm thấy bưu ảnh cổ ở đâu? Cũng khá nhiều địa chỉ: Thư viện Quốc gia, Trung tâm thông tin KHXH - NVQG, các bảo tàng, một số cửa hàng bưu ảnh và sách trên phố Bà Triệu, Hàng Bồ, Hàng Trống (Hà Nội), đường Đồng Khởi (TPHCM).

Nhưng ông Nguyễn Khắc Cần - Người đầu tiên xuất bản album bưu ảnh - lại cho biết: “Ở các đầu mối tập trung giấy cân, giấy vụn hoặc cửa hàng đồng nát, đôi khi lại nhặt được khá nhiều tư liệu, sách quý hiếm trong đó có in bưu ảnh”.

Bà Dominique Wolton (Trung tâm QG nghiên cứu khoa học Pháp) nói: Bưu ảnh không chỉ là sợi dây liên hệ giữa quá khứ với hiện tại, mà đặc biệt là phương tiện để hiểu tầm quan trọng của khác biệt, và cuối cùng là một nỗ lực phải làm ngày nay để khoan dung hơn.

Một công cụ giao lưu trên 2 chiều kích: tiến lại gần nhau và do đó nhìn rõ mọi khác biệt...Nó (bưu ảnh) có một cái gì khác ngoài bức ảnh “riêng tư”. Nó là một bức ảnh “công cộng” về xã hội và văn hoá...

Những bức ảnh của quá khứ, với tất cả sức mạnh và hạn chế của chúng là cần thiết: Nó tạo thành một công cụ cho đối thoại, một phương tiện truyền thông, giữa thời gian và tưởng tượng, lịch sử và những sự kiện sự mở cửa và sự cần thiết tôn trọng lẫn nhau.

Trần Thanh

Việt Báo
contentlength: 6777
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..