Đôi điều về phục hồi tuồng cổ

09:08 18/06/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Doi dieu ve phuc hoi tuong co 

Vở Ngọn lửa Hồng Sơn.

Vừa qua, tiếp tục chương trình phục hồi các vở tuồng truyền thống. Nhà hát Tuồng Việt Nam đã trình diễn Triệu Đình Long cứu chúa, Đào Phi Phụng. Sau khi công diễn, khá nhiều vấn đề, cả vĩ mô và vi mô,  cả những vấn đề học thuật lẫn thông dụng được người làm nghề đặt ra và đi tìm lời giải nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất cho chương trình.

 

Câu hỏi về tính mục  đích khi phục hồi tuồng cổ vẫn làm không ít người trong giới băn khoăn. Rõ ràng là mục đích phục hồi tuồng cổ để người hôm nay có thể hiểu thấu đáo cái tinh túy của thứ quốc bảo, thứ văn hóa phi vật thể của dân tộc. Đặt vấn đề một cách học thuật thì rất cần có một đường hướng khoa học cho việc  dựng lại các vở diễn cổ. Chúng ta phục hồi (giữ nguyên vẹn như các cụ đã diễn) hay chỉnh lí ? Dựng cho người xem đông đảo hay phục vụ cho người nghiên cứu ? Nếu chúng ta phục hồi,  dù có gắng hết sức vẫn cứ sẽ có những yếu tố thẩm mỹ của ngày hôm nay được đem vào vở diễn. Mặt khác, những gì hiện còn là ở những trang bản thảo theo trí nhớ của các nghệ nhân, các nhà nghiên cứu  ghi lại, tính chính xác khó có thể bàn đến. Các nghệ sĩ từng đóng vai nay đã có tuổi và thế hệ của họ cũng chưa từng đóng trọn vẹn những vở diễn như Đào Phi Phụng. Đứng ở giác độ người xem, dù là người làm nghề hay nhà nghiên cứu, hẳn cũng là dịp thử thách lòng kiên trì nếu bốn tối đều đặn đến xem mới có thể thưởng thức trọn vẹn một vở diễn. Đó là chưa tính đến chuyện văn chương tuồng cổ pha quá nhiều Hán văn, khó hiểu, khó theo dõi. Nếu phục hồi nguyên vẹn như xưa  chắc rằng người xem lại vấp phải rào cản ngôn ngữ trong một kịch chủng có nhiều đặc trưng riêng biệt như tuồng.

 

Nhưng nếu chỉnh lí, thành công như các bậc đàn anh đã làm với Tam nữ đồ vương thành vở Ngọn lửa Hồng Sơn liệu có vấn đề gì ? Trong buổi tọa đàm do Nhà hát Tuồng tổ chức, Giám đốc Hoàng Khiềm có đưa ra quan điểm của Nhà hát: Do nhiều lí do khách quan cũng như chủ quan, Nhà hát chưa dám đặt vấn đề chỉnh lí mà  chỉ làm việc biên tập lại, bớt đi những chỗ quá rườm rà, sắp xếp lớp lang lại cho rõ. Còn để chỉnh lí lại rất cần sự đầu tư tâm sức của các tác giả, các nhà lí luận cũng như ý kiến của các nghệ nhân. Trưởng phòng nghệ thuật của nhà hát, Đặng Bá Tài cho rằng, ngay từ khi xác định ý tưởng chủ đề cho các vở của các cụ để lại, cũng đã gặp  khó khăn bởi hầu hết các vở tuồng cổ, như đã biết, đều lấy đề tài quân quốc, trung quân ái quốc, vì nước người nghĩa sĩ có thể làm được mọi việc, hi sinh tất thảy. Nhưng trong thời  hiện  đại, ý tưởng đó liệu có còn hợp thời ? Sở dĩ vở Ngọn lửa Hồng Sơn thành công chính là vì  tư tưởng của vở đã được dư luận xã hội chấp nhận.

 

Bên cạnh đó, do cấu trúc mảnh trò và tính chất tự sự của sân khấu kịch hát truyền thống, khá nhiều lớp không mất tác động đến thân trò, có nhân vật vai trò đối với cốt truyện không rõ ràng nhưng nếu bỏ đi cho tuyến hành động của nhân vật rõ nét, hành động kịch gọn thì lại bỏ phí nhiều mảnh trò hay của cha ông. Cũng như vậy, kịch bản thường có nhiều tuyến nhân vật nếu chỉ đi theo một tuyến chính sẽ làm mất đi tính đan xen đa nghĩa của tác phẩm. Đó là chưa tính đến việc từ kịch bản đến kĩ thuật biểu diễn trong sân khấu truyền thống là rất khác nhau. Nếu mục đích là nhắm đến việc công diễn cho đông đảo người xem thì việc phải chỉnh lí lại là việc cần phải làm dù rằng thiếu đi phần phục hồi thì những vở cổ sẽ đứng trước nguy cơ mai một vĩnh viễn.

 

Qua những gì đã trình bày trên đây, việc phục hồi, chỉnh lí khi phục hồi vốn cổ dường như là tất yếu bởi tuồng xưa được đem ra dựng cho ngày hôm nay là phải có sự phát triển. Khi chỉnh lí rất cần thành lập một hội đồng gồm nhiều thành phần như các nghệ nhân, các nhà nghiên cứu, các đạo diễn và diễn viên để bàn tính kĩ càng. Tránh hiện tượng chỉnh lí phát triển đến mức trở thành sáng tạo mới, không còn thần thái của tuồng cổ.

 

Cao Ngọc

VietBao.vn
contentlength: 5761
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Sơn La: Đi bắt vợ kéo tụt cả váy cô gái
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cậu bé 8 tuổi qua đời vài giờ sau khi được chẩn đoán bị cúm

Chỉ vài ngày trước sinh nhật lần thứ 9, bé Chucky bắt đầu đổ bệnh. Gia đình đưa đi khám thì được bác sĩ chẩn đoán bị cúm thông thường, không ngờ rằng căn bệnh đã cướp đi sinh mạng của em vài giờ sau đó.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..