""Đoàn Ngự đạo" của Festival Huế sẽ không có vua?

16:09 22/04/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Doan Ngu dao cua Festival Hue se khong co vua
Đàn Nam Giao - địa chỉ luôn thu hút khách du lịch tại Huế.

Dù có nhiều ý kiến từ các nhà nghiên cứu và người dân Huế về việc không có vua trong đoàn diễu hành Lễ hội Nam Giao tại Festival Huế 2004, nhưng BTC vẫn giữ nguyên quyết định.

Ban tổ chức Festival Huế 2004 đã quyết định tái hiện một phần lễ tế đàn Nam Giao trong chương trình. Kịch bản đã hoàn tất với phần giúp đỡ nhiệt tình của Ban tư vấn, trong đó có nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, Phan Thuận An và Giám đốc Sở VH-TT Thừa Thiên-Huế Nguyễn Xuân Hoa. NSND Phạm Thị Thành đảm nhận nhiệm vụ Tổng đạo diễn.

Theo sách sử, trước đây lễ tế được chia làm 3 phần. Từ Đại Nội, vua đi lên Trai Cung (nơi tá túc của nhà vua trong những ngày tế giao) bằng một đám rước, gọi là Ngự đạo, gồm từ 1.000 đến 5.000 người, tùy từng thời vua. Đám rước chia làm 3 đạo: tiền đạo, trung đạo và hậu đạo. Ngự đạo có thể dài đến nửa cây số, gồm các hoàng thân, quan văn võ, lính tráng, gươm giáo, cờ quạt, trướng liễn, tàng lộng, chiêng trống, voi ngựa, long đình, ngự liễn, các ban đại nhạc, các phường bát âm, các đội văn công vũ công.... Tất cả mặc lễ phục và trang sức rực rỡ.

Ngày hôm sau, cuộc đại lễ chính thức bắt đầu từ lúc hai giờ sáng. Dưới màn đêm yên ả, trống chuông bỗng nổi dậy, hàng trăm ngọn đuốc, hàng ngàn cây đèn thắp lên làm chấn động và sáng rực cả một góc trời. Vua rời Trai Cung, ngự qua đứng trên Viên Đàn làm chủ tế. Nhiều hoàng thân, đại thần được cử làm phân hiến, bồi tế, chấp sự đứng hai bên để hành lễ trước các án thờ phụ. Lễ nghi cúng tế ở đàn Nam Giao hết sức phức tạp, nên nhất cử nhất động, vua và các quan phải làm theo tiếng xướng của các quan thông tán và nội tán. Trong khi hành lễ có cử đại nhạc (chuông, trống, chiên, khánh, tù và,...); nhạc bát âm (tỳ, nhị, nguyệt, sáo,...); văn vũ công múa bát dật (128 người), và các ca công hát 9 khúc nhạc tế trong 9 giai đoạn khác nhau của buổi lễ. Sau đó, Ngự đạo trở về Đại Nội, nghi trượng cũng sắp xếp như khi đi lên, nhưng lần này thì có cử nhạc vui suốt lộ trình.

Doan Ngu dao cua Festival Hue se khong co vua
Trống hội Festival Huế

Trong lịch sử các triều đại quân chủ Việt Nam, kể từ thời nhà Lý (1010-1225), đàn Nam Giao đã được thiết lập ở Kinh đô Thăng Long để tế trời. Trong thời Hậu Lê (1427-1798), quy cách kiến trúc đàn tế trời và nghi lễ cúng tế được chỉnh đốn đàng hoàng hơn. Riêng ở Huế, xưa nay có 4 vị trí xây đàn Nam Giao khác nhau để các vua lên tế trời hàng năm, hoặc 3 năm một lần.

Tại Festival 2004, Ban tổ chức quyết định chỉ tái hiện phần cuối: rước vua từ đàn Nam Giao về Đại Nội, và gọi là Lễ hội Nam Giao. Ông Nguyễn Xuân Hoa, Giám đốc Sở VH-TT Thừa Thiên-Huế cho biết: "Chúng tôi đã có kịch bản chi tiết cho Lễ hội Nam Giao. Chúng tôi gọi đây là Lễ hội Nam Giao, hay như mọi người vẫn gọi lễ tế đàn Nam Giao. Nhiều loại hình nghệ thuật sẽ được dàn dựng trong lễ hội này. Đoàn diễu hành sẽ gồm 488 người, cùng với 4 con voi mà 10 con ngựa. Tiếc rằng đến lúc này 1 con voi đã chết, chúng tôi đang tính thuê của các đoàn xiếc cho đủ 4, nếu không được chắc chỉ có 3 voi tham gia lễ hội. Còn ngựa thì chúng tôi đang chờ chuyển từ Macao về".

Phục trang cho các thành viên của đám rước là phần được Ban tổ chức quan tâm. Các nhà nghiên cứu cùng với thành viên Ban tổ chức đã về nhiều làng, xã tìm kiếm lại những mẫu trang phục đạo cụ còn sót lại nguyên vẹn, và qua đó cũng định hình lại cho những trang phục tế lễ của đoàn diễu hành. Gần 500 người từ các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp và nghiệp dư sẽ cùng tham gia lễ tế với nhiều loại hình biểu diễn khác nhau trên đường phố. Cho đến lúc này, việc tập luyện vẫn đang được tiến hành một cách chậm chạp, mặc dù thời gian chuẩn bị chỉ còn tính bằng ngày. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân không khỏi lo lắng: "Để tập luyện cần có thời gian dài. Vậy mà đến lúc này công việc vẫn chưa được bắt đầu. Tôi nghĩ không chỉ muộn mà là quá muộn". Tuy nhiên, ông Nguyễn Đắc Xuân vẫn lạc quan cho rằng, với những gì các ông đã thống nhất, phần tái hiện sẽ đúng tới 90% nguyên gốc.

Doan Ngu dao cua Festival Hue se khong co vua
Biểu diễn thời trang tại Festival Huế 2002.

Cùng với sự lo lắng về thời gian chuẩn bị, nhà nghiên cứu Huế Phan Thuận An, một thành viên trong Ban tư vấn, tỏ ý chưa hài lòng khi kịch bản lễ tế được cắt xén khá nhiều. Ông nói: "Quan điểm của tôi, đã không làm thì thôi, nếu đã làm thì nên làm nghiêm túc". Về ý kiến nhiều người băn khoăn khi biết Ban tổ chức quyết định sẽ không có nhân vật sắm vai vua trong đoàn Ngự đạo, ông nói: "Ban tổ chức đã đưa ra quyết định này. Ngự nghĩa là vua, vậy đoàn rước không có vua sao gọi là Ngự đạo được. Theo tôi, chúng ta đã từng dàn dựng các vở kịch có nhân vật vua, chúa thời Nguyễn, vậy tại sao không coi lễ tế đàn Nam Giao là một đại kịch để dàn dựng cho thấu đáo".

Giải thích về chuyện "Ngự đạo không vua", ông Nguyễn Đắc Xuân coi đó cũng là chuyện bình thường, bởi theo ông, trước đây, trong nhiều dịp tế lễ, vua đi vắng hoặc bị ốm, mọi chuyện vẫn tiến hành. Còn ông Nguyễn Xuân Hoa khẳng định: "Chúng tôi vẫn gọi là đoàn Ngự đạo. Không có vua nhưng chúng tôi vẫn có kiệu vua tượng trưng. Vì chỉ là tái hiện nên không thể phục dựng lại toàn bộ. Hơn nữa đây là lần đầu tiên, nên cũng có những điều phải tránh. Hy vọng trong các kỳ Festival sau, chúng tôi sẽ có dịp tái hiện đầy đủ".

Lễ hội Nam Giao sẽ được tiến hành vào ngày 17/6. Có lẽ phải xem tận mắt mới có thể đánh giá được chất lượng của chương trình. Nhưng dẫu sao ý tưởng về một lễ hội với đội quân hùng hậu tham gia thực hiện và dàn dựng cũng là điểm đáng chú ý của Ban tổ chức Festival Huế 2004.

  • Nguyễn Thanh

Việt Báo
contentlength: 10123
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Con ngoại tình vì vợ vô sinh, lá thư 30 năm trước của mẹ chồng khiến tất cả câm nín

Đêm đó tôi đã lang thang ở ngoài cả đêm. Tôi đi đến những nơi hai đứa từng hẹn hò khi đang yêu và nhớ về ngày xưa. Sau tất cả, sáng hôm sau trở về, tôi quyết định sẽ coi như mình không biết chuyện kia và giữ kín không để ai biết.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..