Đền Cẩu nhi là một sự bịa đặt lịch sử...?

08:19 27/07/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

PGS.TS Sử học Đỗ Văn Ninh vừa có thư ngỏ gửi ông Nguyễn Quốc Triệu, Chủ tịch UBND TP Hà Nội, phản đối việc xây đền thờ thần Cẩu Nhi trên gò đất ở hồ Trúc Bạch, bác bỏ những lập luận gắn một "Chó con" nào đó đối với truyền thuyết ra đời của kinh thành Thăng Long.

TP Hà Nội đã có công văn số 2515/UB-VX thống nhất chủ chương Dự án Phục hồi tôn tạo di tích Đền Cẩu Nhi, do UBND quận Ba Đình đưa ra, với mức kinh phí 3 tỉ đồng và công việc dự kiến khởi động trong năm 2005. Vị trí của dự án là gò đất có diện tích xấp xỉ 500m2 trên hồ Trúc Bạch, nơi còn dấu tích một ngôi đền nhỏ. Báo cáo kinh tế kỹ thuật của Dự án dựa trên một vài dòng trong cuốn "Tây Hồ chí", chép chuyện Cẩu Mẫu, Cẩu Nhi chết vào thời điểm vua Lý Công Uẩn dời đô, được vua phong làm Phúc thần và cho dựng miếu thờ. Báo cáo kết luận, ngôi đền hiện còn dấu vết trên gò hồ Trúc Bạch là đền Cẩu Nhi, và "Đền Cẩu Nhi gắn liền với sự ra đời của Kinh thành Thăng Long", cần thiết phải phục hồi nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-HN.

Den Cau nhi la mot su bia dat lich su...?
PGS.TS Đỗ Văn Ninh bên bức thư ngỏ gửi CT UBND TP Hà Nội

Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là một sự tô vẽ lịch sử. Đỉnh điểm của sự phản ứng này, ngày 25/7 vừa qua, PGS.TS Đỗ Văn Ninh (Nguyên Phó Viện trưởng Viện Sử học) đã có bức thư ngỏ gửi tới ông Chủ tịch UBND TP Hà Nội. "Tôi khẳng định đây là một sự bịa đặt lịch sử và là một tình huống rất buồn cười. Người ta cố tình nhắm mắt làm liều để đồng nhất một cái đền thờ Cẩu Nhi với một cái miếu rành rành là thờ Mẫu Thoải; và hơn thế, còn khăng khăng cho rằng Cẩu Nhi gắn liền với việc định đô Thăng Long" - PGS.TS Đỗ Văn Ninh lý giải với TS tại sao ông quyết định viết bức thư ngỏ.

Bức thư có đoạn: "Không ngờ tới nay, mọi sự bịa đặt lại được nâng thành chân lý. Con chó được tôn làm thần và chuẩn bị được xây bệ thờ cho dân thắp hương khấn vái (thật quái dị, người Việt đã thờ Rồng tiên từ thời khởi thuỷ, qua mấy ngàn năm... nay lại đổi thành thờ chó con!).

Thưa ông, ông căn cứ vào đâu để bác bỏ những lý lẽ mà chủ đầu tư (Quận Ba Đình) đưa ra trong Dự án Phục hồi tôn tạo di tích đền Cẩu Nhi?

PGS.TS Đỗ Văn Ninh:Cái để những người làm dự án này dựa vào và chống chế cho toàn bộ sự bịa đặt của họ chính là cuốn Tây Hồ chí. Trước hết phải nói ngay rằng đây là cuốn sách không rõ tác giả, không rõ niên đại, chứa nhiều chuyện hoang đường và nói chung người nghiên cứu xếp nó vào loại sách đọc biết cho vui vậy thôi.

Sách Tây Hồ chí chép: "Thần Cẩu Nhi là con Cẩu Mẫu, triều Lý miếu thờ ở bãi châu Chữ phía Tây bắc hồ, thời Hậu Lê gọi là chùa Trúc Bạch. Trước khi nhà Lý dời đô ra Thăng Long, ở chùa Thiện Tâm trên núi Ba Tiêu- châu Bắc Giang có một con chó trắng mang thai vượt sông trên núi Khán sinh một con. Người người lấy làm lạ. Đến năm Canh Tuất có việc dời đô, Cẩu Mẫu và Cẩu Nhi đều hoá. Vua nghe chuyện, bảo đó là Phúc Thần, bèn cho dựng miếu thờ Cẩu Mẫu, Cẩu Nhi ở dưới hồ thuộc địa phận làng Trúc Yên".

Bây giờ, tôi đưa ra lý lẽ của tôi thế này. Thứ nhất, trong bộ quốc sử Đại Việt Sử ký toàn thư, cũng chỉ có một câu 4 dòng về con chó ở châu Cổ Pháp (tức là Đình Bảng ngày nay) đẻ ra một con lông trắng, có đốm đen làm thành hai chữ Thiên tử, ứng với việc vua Lý Thái Tổ sinh năm Giáp Tuất lên làm Thiên tử. Sách này cũng như tất cả các sách chính sử đáng tin cậy khác đều không ghi chép thêm gì về việc con chó đi từ Hà Bắc sang Hà Nội, cũng như hoá thành thần, hay được thờ, hay có quan hệ gì với kinh đô Thăng Long... Vậy bây giờ chúng ta nói bất cứ điều gì cũng chỉ là bịa.

Thứ hai, tôi đến tận thực địa, làm công tác khảo cổ xem có thấy dấu tích hay di vật gì của ngôi đền cổ từ thời Lý không. Nhưng không có một mẩu gạch hay ngói nào của thời Lý, thời Lê cả. Chỉ thấy những mảnh ngói có niên đại cùng lắm là đầu thế kỷ trước, loại ngói Satic của Pháp.

Den Cau nhi la mot su bia dat lich su...?
Gò đất trên hồ Trúc Bạch (Hà Nội), vị trí dự kiến xây đền Cẩu Nhi

Ông có căn cứ trên tư liệu bản đồ và các tư liệu khác?

PGS.TS Đỗ Văn Ninh:Hồ Trúc Bạch cùng gò đất đang nói tới chỉ xuất hiện cùng với đê Cổ Ngư đắp năm 1620. Các bản đồ cổ vẽ thời Hồng Đức đều không thấy sự tồn tại của hồ Trúc Bạch và gò đất. Vậy trước thời điểm năm 1620, hiển nhiên hồ không có, gò cũng không có, thì lấy đâu ra mà có đền ở trên gò từ thời Lý thế kỷ 11?!

Đến bản đồ năm 1873 do Pháp vẽ, đã thấy hồ Trúc Bạch và gò, nhưng không thấy ghi chú có đền miếu gì trên gò cả, mặc dù không bỏ qua các công trình tín ngưỡng xung quanh hồ Tây như chùa Trấn Quốc, đền Quán Thánh. Thế nhưng năm 1912 Pháp còn chụp ảnh chùa Thuỷ Trung Tiên tự (ảnh nay còn lưu trong thư viện KHXH) và chú thích là Đền Cá, có lẽ vì họ hiểu theo nghĩa đen của chữ "Thuỷ trung tiên". Tức là Thuỷ Trung tiên tự mãi về sau mới có.

Tóm lại, theo ông, cái đền/miếu đã từng có trên cái gò giữa hồ Trúc Bạch là thờ Mẫu thoải hay thờ Thần chó? Và dù thờ cái này hay thờ cái kia, thì liệu nó có gắn với việc định đô Thăng Long không? Nó có có trong lịch sử không?

Den Cau nhi la mot su bia dat lich su...?
PGS.TS Đỗ Văn Ninh:
Mâu thuẫn của những người làm dự án thể hiện chính trong Báo cáo kinh tế kỹ thuật của họ. Họ viết "Đền Cẩu Nhi còn có tên là Thủy Trung Tiên". Thuỷ Trung tiên mãi sau này mới có (bản đồ năm 1873 chưa thấy, phải đến ảnh chụp năm 1912 mới thấy).
Việt Báo
contentlength: 9783
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..