Đạo diễn Rudolph Straub: ‘Tôi có thể sống bằng phở’

Thứ sáu, 24 Tháng mười một 2006, 07:10 GMT+7
  • Dao dien Rudolph Straub Toi co the song bang pho
    Đạo diễn Rudolph Straub. Ảnh: Tiền Phong.

    “Bà tỷ phú về thăm quê”, vở bi hài kịch nổi tiếng về tình yêu, lòng tham và sự thù hận của nhà viết kịch Friedrich Duerrenmatt sẽ được công diễn tại VN từ 24/11. Đạo diễn Rudolph Straub đã có cuộc trao đổi với VnExpress về vở kịch và khoảng thời gian ông làm việc với gần 100 cộng sự người Việt.

    - Tại sao ông chọn vở kịch này để dàn dựng tại Việt Nam?

    - Thực ra không phải tôi mà là ông Franz Xaver Augustin - Viện trưởng Viện Goethe - đã chọn vở kịch này. Ý định đó được ông ấp ủ khi mới sang Việt Nam cách đây 5 năm vì ông nhận thấy những vấn đề xảy ra trong vở kịch rất gần với xã hội Việt Nam. Đây là lần đầu tiên tôi đạo diễn vở này.

    - “Bà tỷ phú về thăm quê” là một vở bi hài kịch. Làm sao ông cân bằng được hai yếu tố bi và hài trong quá trình dàn dựng?

    - Nhiệm vụ của tôi là tìm ra sự cân bằng giữa yếu tố bi và hài. Đây cũng là thử thách mà tôi thích nhất trong nghệ thuật sân khấu. Bởi không có vở kịch nào chỉ có niềm vui và cũng không có vở kịch nào chỉ có nỗi buồn. Trong vở kịch này cũng vậy, có những chi tiết rất buồn nhưng cũng có những niềm vui. Chủ đề về sự trả thù khiến cho vở kịch có dáng dấp bi kịch, nhưng tác giả Duerrenmart đã pha vào đó nhiều chi tiết hài hước và giúp người đọc cảm nhận sâu sắc ý nghĩa tác phẩm bằng những hình ảnh mang tính biểu tượng.

    Thu Hà (vai Claire) và Trọng Phan )
    Thu Hà (vai Claire) và Trọng Phan (Ill) - hai nhân vật chính trong vở kịch. Ảnh do Viện Goethe cung cấp.

    - Friedrich Duerrenmatt từng yêu cầu các đạo diễn địa phương hóa vở kịch của ông cho phù hợp với từng nơi dàn dựng. Tại Việt Nam, ông đã thực hiện điều đó như thế nào?

    - Hiểu biết của tôi về Việt Nam không đủ giúp tôi địa phương hóa được vở kịch này. Nhưng tôi làm được điều đó nhờ sự giúp đỡ từ các cộng sự người Việt là diễn viên, người phiên dịch, giám đốc nhà hát… Chúng tôi không tìm cách bắt chước máy móc mà cố gắng tạo ra không khí Việt Nam trong vở kịch qua cách đối thoại bằng tiếng Việt, sử dụng khẩu ngữ hằng ngày của người Việt.

    - Theo ông, cảnh nào tập trung nhất chủ đề tác phẩm?

    - Tôi nghĩ đó là một đoạn ngắn trong màn 2. Cảnh con báo đen bị bắn chết. Chúng ta biết rằng, con báo đen chính là biểu tượng của Ill. Khi còn yêu nhau, Claire thường âu yếm gọi Ill là con báo đen vì anh là người rất khỏe mạnh. Khi đã trở thành một mệnh phụ giàu có, bà nuôi một con báo đen trong nhà nhưng đột nhiên nó trốn thoát. Do sợ hãi, người dân trong làng đã bắn chết con báo.

    Đây là một tình tiết mang tính chất ẩn dụ. Khi con báo đen chết, người ta đồng thời nhận thấy sự tan vỡ trái tim của một người phụ nữ. Lúc này, Claire không còn là một bà tỷ phú giàu có, chất chứa đầy sự thù hằn mà đây là một con người tan vỡ giấc mộng có được cuộc sống bình thường bên người mình yêu dấu. Tôi nghĩ cảnh này chính là bước ngoặt của vở kịch.

    - Trong các phiên bản được dàn dựng trước đây, những người chồng của nhân vật Claire Zachanassian đều do một diễn viên thủ vai. Còn trong vở kịch của ông thì sao?

    - Chúng tôi cũng làm như vậy. Trung Anh thủ vai tất cả những ông chồng của bà Claire, từ đầu đến cuối. Bởi Claire thay chồng như người ta thay áo. Nên một, hai hay ba ông chồng thì cũng như nhau cả thôi. Đây là một người đàn bà giàu có, bà có thể đạt được những gì mình muốn bằng tiền. Đó là một ý tưởng rất hay của tác giả.

    Các diễn viên trong một buổi tập
    Các diễn viên trong một buổi tập. Ảnh do Viện Goethe cung cấp.

    - Cảnh nào khiến ông gặp nhiều khó khăn nhất trong vở kịch?

    - Nói ra điều này có thể sẽ gây áp lực cho diễn viên Thu Hà - người thủ vai chính Claire Zachanassian. Cảnh khó nhất dường như lại là cảnh đơn giản nhất. Đó là khi Claire Zachanassian xuất hiện lần đầu tiên. Lúc đó, sự xuất hiện của diễn viên phải định hình và làm toát lên tính cách nhân vật. Nhưng trong cảnh này, Thu Hà chỉ có một mình trên sân khấu. Xung quanh cô không có các bạn diễn, cô phải tự xoay xở lấy.


    Trong khi đó, cô đến với vai diễn này rất muộn. Ban đầu, nhà hát giới thiệu cho tôi một diễn viên khác. Tôi đã cố gắng làm việc với người này nhưng tôi nhận thấy cô ấy hoàn toàn không thích hợp với vai diễn. Và tôi đã đề nghị thay diễn viên. Thu Hà là người được lựa chọn. Cô ấy chỉ mới tập được hơn hai tuần và còn rất bận bịu với những công việc khác. Vì thế, chúng tôi đã có những thời gian làm việc rất căng thẳng.

    - Ông đánh giá thế nào về diễn xuất của diễn viên chính?

    - Tôi không thể đưa ra nhận xét gì trước khi vở kịch được công diễn. Tôi chỉ có thể nói rằng, Thu Hà là một diễn viên giỏi và cô đã rất cố gắng. Chúng tôi làm việc hết mình. Còn vai diễn của cô ấy ra sao, khán giả sẽ tự nhận xét.

    - Phải làm việc với gần 100 cộng sự người Việt trong điều kiện bất đồng về ngôn ngữ, ông gặp những khó khăn gì?

    - Tôi đã quen làm việc trong điều kiện bất đồng về ngôn ngữ sau 3 lần dàn dựng kịch tại Ba Lan. Dù nói được 8 thứ tiếng nhưng tôi không nói được tiếng Ba Lan cũng như tôi không biết nói tiếng Việt. Kinh nghiệm của những lần làm việc tại Ba Lan giúp tôi nhận ra tầm quan trọng của người phiên dịch. Để hỗ trợ tốt cho đạo diễn, người phiên dịch không chỉ là một người giỏi ngôn ngữ mà còn phải là người am hiểu sân khấu, ánh sáng và công việc của người đạo diễn. Đến Việt Nam lần này, tôi đã rất may mắn khi tìm được anh Nguyễn Hà Phong - trợ lý ngôn ngữ. Từng là đạo diễn, diễn viên nên anh có thể chuyển tải ý tưởng của tôi rất tốt. Hoặc nếu muốn chỉ bảo một cách cụ thể, tôi có thể đến gần và thị phạm cho diễn viên.

    - Cảm nhận của ông về Việt Nam trong những ngày làm việc ở đây?

    - Đây không phải là lần đầu tiên tôi tới Việt Nam. Tôi đã đến đất nước các bạn vài lần vì chúng tôi định dàn dựng vở kịch này từ năm 2004. Tôi thích nói chuyện với nhiều người ở đây, thích những món ăn nhiều vị của Việt Nam, đặc biệt là phở. Tôi có thể sống bằng phở. Ngoài ra tôi cũng rất thích xem các loại hình sân khấu truyền thống của các bạn. Tôi đã xem chèo - vở Quan âm Thị Kính - và tôi rất thích.

    Bà tỷ phú về thăm quê (Besuch der alten Dame Der, 1956 - Friedrich Duerrenmatt):

    Claire Zachanassian xuất thân là một cô gái nghèo, xinh đẹp tại thị trấn Güllen (Đức). Thời trẻ, Claire yêu say đắm Alfred Ill nhưng bị anh phụ bạc khi đang bụng mang dạ chửa để chạy theo một cô gái giàu hơn trong thị trấn. Claire rời bỏ quê hương và rơi vào một nhà thổ ở Hong Kong. Ở đó, cô gặp và cưới một tỷ phú dầu mỏ. Sau khi ông này chết, Claire thừa hưởng cả gia sản kếch xù.

    Khi đã trở thành một mệnh phụ giàu có, Claire Zachanassian trở về thị trấn Güllen để trả thù Alfred Ill. Bà treo thưởng 1 tỷ USD cho bất cứ ai ghết chết Alfred Ill…

    Lịch diễn:

    Vở bi hài kịch Bà tỷ phú về thăm quê sẽ ra mắt khán giả Hà Nội vào đêm 24 và 25/11 tại Nhà hát Lớn Hà Nội (vé được phát miễn phí tại viện Goethe từ ngày 10/11), tiếp theo là 3 buổi biểu diễn tại rạp Hồng Hà (Hà Nội) vào ngày 27, 28 và 29/11.

    Tại TP HCM có 4 buổi biểu diễn từ 5/12 đến 8/12; một buổi tại Hải Phòng vào ngày 23/12.

    Lưu Hà thực hiện

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Đạo diễn Rudolph Straub: ‘Tôi có thể sống bằng phở’

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đạo diễn Rudolph Straub: ‘Tôi có thể sống bằng phở’ bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Dao dien Rudolph Straub Toi co the song bang pho ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đạo diễn Rudolph Straub: ‘Tôi có thể sống bằng phở’ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Sân Khấu Điện Ảnh của chuyên mục Văn Hóa.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - VĂN HÓA - SÂN KHẤU ĐIỆN ẢNH