Dang sau su kem chat luong va loi thoi cua cuon Tu dien Bach khoa Viet Nam ky 3
Trên giá sách chỉ còn TĐBK tập IV (bìa đen, hàng trên, phía tay phải).
Bất đồng quan điểm, mất dân chủ, thiếu đoàn kết trong nội bộ HĐQG, nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi, phải chăng đây là nguyên nhân chính khiến cuốn Từ Điển Bách Khoa Việt Nam (TĐBKVN), công trình do đông đảo nhà khoa học đầu ngành tham gia biên soạn, bị đánh giá là kém và lỗi thời ngay khi vừa xuất bản.
Nhiều độc giả, thậm chí nhiều nhà khoa học trực tiếp tham gia biên soạn TĐBKVN đều khẳng định, cuốn sách đồ sộ này có nhiều sạn.
"Trong suốt bốn tập, đọc qua cũng thấy TĐBKVN có nhiều sai sót. Đặc biệt có những sai sót rất nghiêm trọng", ông Trần Thọ Kim, nguyên Phó Trưởng ban Biên tập Sách Kinh tế, NXB Chính trị Quốc gia, biên tập viên TĐBKVN quả quyết.
Chưa đầy một tiếng đồng hồ, nhà khoa học có hơn 45 năm kinh nghiệm biên soạn sách này chỉ ra những sai sót mà theo ông rất cơ bản và sơ đẳng, từ nội dung, phiên âm, đến các giới thiệu từ mục,...
Sạn đầu tiên là phiên âm tiếng nước ngoài trong TĐBK khá kỳ cục, vô nguyên tác, không hề thấy ở bất cứ cuốn từ điển nào ở nước ta từ trước tới nay.
Ông Kim lật trang 146, tập II, có mục từ về nhà thơ nổi tiếng người Đức, Gớt? J.W. Goethe. Từ này được phiên âm là "Guêthơ", v.v..... Thực tế nếu phiên âm là Guêthơ thì độc giả không thể biết đấy là nhân vật nào.
Hoặc cùng một tên mà có đến mấy kiểu phiên âm như Owen Robert , phiên âm là Âuin R (tập I, trang 100), trong khi trang 358, tập II lại phiên âm là Ôoen R, v.v...
Cùng với sai sót về phiên âm, cách lựa chọn, sắp xếp mục từ của TĐBK cũng bị bảo tuỳ tiện và thiếu tính khoa học.
Nhiều mục từ quá thông thường cũng đưa vào từ điển trong khi nhiều từ quan trọng lại thiếu.
Nhiều mục từ lại giải thích quá sơ lược như mục từ "Tiêu chuẩn hài hoà khu vực" (tập IV, trang 401) được giải thích là "Tiêu chuẩn được hài hoà với một tiêu chuẩn khu vực".
Mục từ Hoa Kỳ (tập II, trang 313) có đoạn viết "Trong chiến tranh thế giới I và II, Hoa Kỳ luôn đứng về phía phe đồng minh Anh - Pháp chống Đức - ý - Nhật Bản". "Viết gộp như vậy là cẩu thả vì chiến tranh thế giới thứ nhất chỉ có Đức - áo - Hung, chiến tranh thế giới II mới có Đức - ý - Nhật", ông Kim nói.
Nhiều mục từ bị trùng lặp như mục từ "chủ nghĩa xã hội" (tập I, trang 517) trùng với "xã hội chủ nghĩa" ở tập IV, trang 917 (thực chất chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa có cùng một nội dung),....
Mục từ "kinh tế chỉ huy" (tập II, trang 584) lại được lặp lại ở tập IV, trang 317 với mục từ "thuyết kinh tế chỉ huy" (Vì trong kinh tế chỉ chỉ huy đã nói tới thuyết rồi.
Độc giả còn cho rằng, nhiều mục từ trong TĐBK tỏ ra lạc hậu và không thích hợp với tình hình thực tế. Chẳng hạn như mục từ "kinh doanh" (trang 581, tập II), mục từ "thuyết chủ nghĩa xã hội thị trường" (tập IV, trang 313).
Cùng quan điểm với ông Kim, TS Sử học Bùi Xuân Đính, Viện Dân tộc học, cũng chỉ ra cả nhiều sai sót khác. Chỉ tập trung vào các nhân vật và sự kiện lịch sử, TS Đính đã chỉ ra nhiều sai sót, từ quê quán, chức quan, giải thích, đến thời gian.
Ví dụ trang 327 (tập II) ghi huyện Hoài Đức, Hà Tây có di tích văn hoá và thắng cảnh Chùa Trầm và Chùa Trăm Gian. Tuy nhiên, theo TS Đính, Chùa Trầm ở xã Phụng Châu, Chùa Trăm Gian (Quảng Nghiêm tự) ở xã Tiên Phương. Hai xã này trước đây thuộc huyện Hoài Đức.
Nhưng theo Nghị định 52 CP ngày 23/6/1994, hai xã này được cắt chuyển về huyện Chương Mỹ (cùng thuộc tỉnh Hà Tây). Vì thế, TĐBKVN không thể xếp hai di tích và danh thắng trên thuộc huỵên Hoài Đức được.
Liên quan đến sai sót quê quán, TS Đính dẫn ví dụ ở trang 171 sách đã dẫn ghi Nguyễn Gia Phan quê xã Dưỡng An, huyện Từ Liêm, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông. TS Đính cho rằng, huyện Từ Liêm cũ không làng nào có tên Dưỡng An. Nguyễn Gia Phan quê ở làng (xã) Yên Lũng, huyện Từ Liêm cũ, nay là thôn Yên Lũng, xã An Khánh (Hoài Đức, Hà Tây), v.v...
Rồi sai sót ngày tháng, TS Đính chỉ ra các lỗi về năm sinh, mất của các nhân vật lịch sử mà ông bảo "cũng khá phổ biến". Chẳng hạn, trang 671 (Tập II) chép năm sinh của Lê Thánh Tông (1441). Sự thật, vua sinh ngày 28 tháng 7 năm Nhâm Tuất, tức ngày 25/8/1442. Sử cũ đều ghi ông mất tháng Ba năm Đinh Tỵ (1497). Nhà vua thọ 56 tuổi (tuổi mụ).
Hoặc tại trang 675 (Tập II) chép năm mất của Lê Văn Thịnh (1096). Thực ra, năm này chỉ là năm Lê Văn Thịnh bị đày đi Thao Giang sau vụ án Dâm Đàm Hồ vào tháng Ba âm lịch, v.v...
Không chỉ có các nhà khoa học, ngay độc giả cũng nhận ra nhiều sai sót rất ngô nghê trong TĐBKVN. Thậm chí, nhiều độc giả còn phát hiện những sai sót ở các tập sau còn nhiều, ngớ ngẩn và nghiêm trọng hơn các tập trước.
"Với một cuốn từ điển quy mô như TĐBK sai sót quả là điều khó tránh khỏi nhưng sai sót với mức độ dày đặc, mở từ điển là thấy sai, là khó có thể chấp nhận", ông Kim ngám ngẩm, "Đấy là mới đọc một lần, nhiều lĩnh vực tôi không thật chuyên sâu mà còn phát hiện nhiều như vậy. Thử hỏi đọc kỹ và lĩnh vực nào đọc của lĩnh vực đó, sai sót sẽ lớn đến đâu".
Độc giả như lá mùa thu
Khi được hỏi có bán TĐBKVN không, hầu hết các hiệu sách nhỏ, sách vỉa hè quả quyết không tiêu thụ loại sách này vì không có người mua. Một số nhà sách lớn có bán nhưng số lượng hạn chế và không trọn bộ.
Nhà sách Đông Tây toạ lạc trên đường Nguyễn Chí Thanh, Hà Nội, có mỗi tập IV (giá 300.000 đồng/tập). Nhà sách Trí Tuệ trên đường Giảng Võ còn tập III và tập IV.
Nhà sách Tiền Phong, một nhà sách khá lớn ở Miền Bắc, cũng chỉ còn duy nhất cuốn IV. Đặc biệt, ở hầu hết các hiệu sách này, TĐBKVN đều bị xếp ở những vị trí không đẹp (xếp tít trên cao hoặc bị các cuốn từ điển khác xếp đè lên).
Giải thích nguyên nhân vắng mặt của TĐBK trên thị trường, chị Đào Thị Thu Huyền, nhà sách Tiền Phong đưa ra hai lý do. Thứ nhất, TĐBKVN xuất bản ít. Thứ hai, so với nhiều cuốn từ điển khác, TĐBKVN không gây chú ý với độc giả. Theo chị Hương, loại sách này rất kén độc giả. Sách chủ yếu bán cho tầng lớp trí thức, giới trẻ không mấy khi hỏi tới bộ sách đồ sộ này.
Với con mắt của người làm khoa học, một thành viên trong HĐQG lại cho rằng chất lượng kém và đắt là nguyên nhân chính khiến TĐBKVN không gây được sự chú ý của độc giả.
Tuy nhiên, điều ngạc nhiên nhất là việc đứa con tinh thần không gây được sự chú ý của dư luận lại không làm các thành viên ban soạn thảo buồn bã.
Theo không ít các nhà khoa học, TĐBKVN là khuôn vàng thước ngọc, là loại sách công cụ của các loại sách công cụ, là chuẩn mực để các loại sách khác học tập. Vì thế với quá nhiều sai sót, thậm chí là sai sót nghiêm trọng, độc giả không mấy quan tâm lại là điều đáng mừng.
(còn nữa)

Theo Sơn Hà - (Netnam)

contentlength: 11478
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..