Cuộc trưng bày của 4 thế hệ hoạ sĩ sân khấu

16:14 17/08/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Cuoc trung bay cua 4 the he hoa si san khau
NSND Doãn Châu. Ảnh: Thiên Lam

- Sáng nay, cuộc trưng bày 50 năm mỹ thuật sân khấu Việt Nam đã được khai trương trong sự hồ hởi của hơn 50 họa sĩ – 50 gương mặt gắn bó với mỹ thuật sân khấu và nhiều đồng nghiệp tại sảnh Nhà hát Chèo Kim Mã, Hà Nội.

Nhân sự kiện này, NSND Doãn Châu - Nguyên giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam - thành viên tiểu ban tổ chức trưng bày mỹ thuật đã chia sẻ với chúng tôi những cảm xúc chân tình về sự phát triển của mỹ thuật sân khấu trong nửa thế kỷ qua.

Thưa NSND Doãn Châu, đây là lần thứ 3, mỹ thuật sân khấu lại có cuộc họp mặt thân tình và đầy đủ, cuộc trưng bày lần này liệu có mang lại cái nhìn toàn cảnh về mỹ thuật sân khấu trong chặng đường 50 năm phát triển?

Chúng tôi gọi đây chỉ là một cuộc trưng bày nghệ thuật trang trí sân khấu mang tính biểu dương lực lượng và là món quà kỷ niệm 50 năm sân khấu Việt Nam . Tuy nhiên, cuộc trưng bày lần này đã tập hợp trên dưới 50 họa sĩ với hơn 60 tác phẩm ở mọi thể loại: tuồng, chèo, cải lương, múa rối, nghệ thuật hóa trang... tương đối đầy đủ. Đặc biệt, đây là cuộc trưng bày của 4 thế hệ họa sĩ mỹ thuật sân khấu. Trong đó có nhiều họa sĩ đã quá cố như họa sĩ Bùi Xuân Phái, Lê Văn Họa, Nguyễn Đình Hàm... rồi tới thế hệ NSND Phùng Huy Bính, Lương Đống, Phan Phan. Đến những năm 90 là thế hệ của các họa sĩ Ngọc Mỹ, Trọng Lân, Doãn Châu. Và mỹ thuật sân khấu bây giờ cũng có khoảng 4, 5 bạn trẻ đang có nhiều tích cực trong sáng tạo hình thức mỹ thuật sân khấu mới như họa sĩ trẻ Hoàng Tùng, Doãn Bằng, Tất Ngọc, Lê Sơn... Đây là những gương mặt tiêu biểu đại diện cho nhiều thế hệ cho các họa sĩ làm nên thành tích lớn, tạo đà củng cố cho nghệ thuật trang trí sân khấu của Việt Nam .

Tối 17/8: Đêm đầu tiên chào mừng liên hoan Nửa thế kỷ sân khấu Việt Nam với vở chèo “Những vần thơ thép” do nhà hát Chèo Việt Nam biểu diễn.

Tối 18/8: Chính thức khai mạc liên hoan bằng màn Trống tuồng khai hội của Nhà hát Tuồng TW và biểu diễn “Đêm sân khấu Hà Nội” với 6 trích đoạn sân khấu: “Kẻ sĩ Thăng Long” (NH Cải Lương HN), “Rừng trúc” (NH Tuổi trẻ), “Ngọc Hân Công Chúa” (NH Chèo HN), “Hồn Trương Ba – Da hàng thịt” (NH Kịch VN), Bài ca “Trên đất Tổ Vua Hùng” và bài ca “Tiếng hát 50 năm” (NH Cải lương TW), “Điện thoại di động” (NH Kịch HN).

Trong chặng đường 50 năm đó, mỹ thuật sân khấu đã có những bước tiến vượt bậc nào để khẳng định được vị trí của nó đối với các loại hình sân khấu?

Buổi đầu sơ khai, người ta nghĩ mỹ thuật chỉ là bài trí chung chung cho diễn viên diễn, chưa thấy vai trò của họ tạo ra hình thức vở diễn. Tuy nhiên, vai trò của họa sĩ ngày càng lớn khi là người cùng đạo diễn xây dựng ý tưởng cho vở diễn hấp dẫn và bắt mắt hơn. Họa sĩ hiện nay đã tiến bộ, họ không còn là người họa sĩ bình thường với màu sắc, đường nét mà đã tham gia có tính chất nội dung, tư tưởng tạo nên thành công của tác phẩm.

Nói về đạo diễn thì người ta sẽ điểm mặt, đặt tên được các đứa con tinh thần của họ. Với mỹ thuật cũng vậy, nói về nghệ thuật trang trí sân khấu thì khi nhắc tới tên họa sĩ cũng sẽ nhắc tới tác phẩm. Ví dụ như nhắc tới NSND Lương Đống thì người ta nghĩ ngay tới việc khai phá hình thức sân khấu và mở đầu lối trang trí sân khấu ước lệ nhưng mang chất hiện đại có kế thừa truyền thống dân tộc. Nhắc tới NSND Phùng Huy Bính là nói tới “Quê hương Việt Nam” hiện đại, hoành tráng, gây ấn tượng mạnh. Nhắc tới tôi thì cảm hứng sân khấu gắn liền với “Vua Lia”, “Hồn Trương Ba – da hàng thịt”...

Như vậy, qua một thời gian dài, vị trí của họa sĩ thiết kế mỹ thuật không chỉ là bài trí mà đã khẳng định được vị trí quan trọng làm nên thắng lợi vở diễn và đã có một đội ngũ mang tính chuyên nghiệp trong 50 năm.

Nhưng nhìn vào nghệ thuật sân khấu 50 năm qua, dường như rất khó tìm ra sự sáng tạo, đột phá hoặc ấn tượng mạnh về thị giác trong thiết kế mỹ thuật sân khấu. Đó có phải xuất phát từ chính năng lực họa sĩ hay còn những yếu tố khách quan nào?

Có những giai đoạn hoàng kim của sân khấu, các họa sĩ được thể hiện hết khả năng tạo ra nhiều tác phẩm gây ấn tượng mạnh. Nhưng trong sự đi xuống chung của tình hình sân khấu hiện nay thì đúng là anh em họa sĩ đang có phần chững lại. Xem nhiều vở chỉ thấy một màu, không thấy sự suy nghĩ, đầu tư vật vã của các họa sĩ sân khấu để cùng đạo diễn tìm ra điểm sáng tạo hấp dẫn khán giả. Sự lười nhác trong suy nghĩ, trong sáng tạo đã thành thói quen. Bản thân người họa sĩ sân khấu không đảm bảo được những đòi hỏi khắt khe của đạo diễn và bản thân để tạo ra một thiết kế mang tính tư tưởng.

Ngoài sự chủ quan đó, tôi cũng khẩn cầu với cơ quan hữu quan nên đầu tư các phương tiện cơ bản của sân khấu cho trang trí sân khấu vì so ngay với các nước trong khu vực là ta quá kém. Sàn diễn lạc hậu, điều kiện sân khấu không tốt thì không thể chắp cánh cho họa sĩ. Trong khi thế giới thay cảnh, sàn diễn có thể có nhiều không gian khác nhau thì chúng ta vẫn sân khấu hộp nhàm chán. Thậm chí ngay nhiều nhà hát cũng đòi hỏi là làm gọn nhẹ để họ tiện di chuyển lưu diễn cũng là một cách trói tay họa sĩ. Sự cũ kỹ, lạc hậu đó dẫn tới sự kém hấp dẫn của sân khấu với công chúng ngày càng có nhiều điều kiện như hiện nay.

Đã từng cống hiến hàng chục năm cho nghệ thuật trang trí sân khấu, điều mà NS tâm huyết nhất muốn tâm sự với bạn bè đồng nghiệp trong trưng bày 50 năm mỹ thuật sân khấu là gì?

Trước hết, tôi rất mong có được một bảo tàng sân khấu vừa để giới thiệu với công chúng vừa giữ gìn những thành tựu mỹ thuật sân khấu qua từng năm.

Hơn nữa, hiện nay chúng ta đang có đội ngũ họa sĩ sân khấu trẻ rất tốt. Chúng tôi cố gắng phả tinh thần của các họa sĩ đi trước cho các em và tạo điều kiện cho các em được phát huy khả năng qua các triển lãm. Những cái tên như Hoàng Hà Tùng, Tất Ngọc, Lê Sơn, Doãn Bằng cũng có nhiều đột phá nhưng số lượng họa sĩ trẻ còn rất ít so với lượng nhà hát nhiều như hiện nay. Làm sao nhân rộng được lượng họa sĩ để tạo ra được những đột phá, những sáng tạo mới cho mỹ thuật sân khấu hiện đại là điều mà chúng tôi đang cố gắng thực hiện.

Xin cảm ơn ông!

Thiên Lam

Việt Báo
contentlength: 11624
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..