Bảo tồn khu phố cổ Hà Nội: Trách nhiệm của cả cộng đồng

08:36 31/07/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bao ton khu pho co Ha Noi Trach nhiem cua ca cong dong
Phố Hàng Đào năm 1926
Sau mười năm được công nhận là “phố cổ”, mới đây, khu 36 phố phường Hà Nội đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng di tích lịch sử quốc gia . Các chuyên gia và người dân phố cổ nghĩ gì trước sự kiện này?

Các nhà quản lý, nghiên cứu

* Giáo sư sử học Lê Văn Lan: Với tư cách là một người dân sống trong khu phố cổ, tôi thật sự hoan nghênh và cảm ơn Bộ Văn hóa-Thông tin, UBND TP Hà Nội đã có những lo toan để có được quyết định này. Nhưng với tư cách một nhà nghiên cứu thì tôi cho rằng quyết định này quá chậm trễ. Người ta đã " sinh ra” khu phố cổ bằng các văn bản, quyết định, giấy tờ từ năm 1993, đến nay "đứa trẻ" có tên là "khu phố cổ" đó hơn 10 tuổi rồi mới có "giấy khai sinh". Trong hơn 10 năm qua, đã có quá nhiều những sự xâm hại, phá hoại những ngôi nhà, kiến trúc cổ tồn tại qua nhiều thế kỷ.

Hy vọng rằng đây sẽ là một cơ sở pháp lý để mọi sự chăm sóc, bảo tồn, tôn tạo khu phố cổ được thực thi khẩn trương và kịp thời hơn.

* Nhà văn Băng Sơn: Biết được tin phố cổ Hà Nội được cấp bằng di tích, là một người dân Hà Nội, tôi thấy rất mừng. Mừng đấy nhưng cũng lo đấy bởi thực sự mọi chuyện vẫn chỉ là trên giấy tờ, chưa thực tế. Nó không giống như Hội An hay Mỹ Sơn, Ban quản lý phố cổ Hà Nội chưa có quyền và cũng chưa có lực để quản lý trong khi những sự phá hoại thì đang diễn ra ngày một nhiều.

Chúng ta hầu như chưa có một phương sách, một chế tài nào thực sự có hiệu lực để bảo quản và tôn tạo phố cổ, kinh phí cũng chưa có. Nếu nói đến tiền để tôn tạo toàn bộ khu phố cổ, chắc phải bỏ đến cả nghìn tỷ đồng bởi vì thành phố mới chỉ làm được hai ngôi nhà 87 Mã Mây và 38 Hàng Đào mà cũng đã mất cả mấy năm trời và hàng chục tỷ đồng rồi. Bởi vậy, mặc dù rất vui mừng nhưng tôi chưa thật sự tin tưởng lắm vào khả năng bảo tồn và tôn tạo phố cổ.

Bao ton khu pho co Ha Noi Trach nhiem cua ca cong dong
Phố Hàng Cân
* Nhà sử học Dương Trung Quốc: Hà Nội là thủ đô nghìn năm văn hiến, đó là điều không ai nghi ngờ. Nếu hiểu như vậy thì có một khu di tích lịch sử cấp quốc gia về một khu phố cổ là điều dễ hiểu. Vấn đề là nhận dạng được giá trị vật thể và phi vật thể của khu di tích này mới là đều đáng bàn.

Dấu ấn của khu phố cổ xưa cũng như của một Hà Nội ngàn năm phần lớn nằm dưới đất, và những giá trị phi vật thể như những truyền thuyết, những tên phố cho ta hình dung được một khu phố cổ đó từng tồn tại từ xa xưa nằm trên cái không gian mà nay được định danh là khu phố cổ.

Qua bao nhiêu năm thay đổi, dưới sự tác động của thời gian và con người thì không thể không đặt câu hỏi, liệu rằng khu phố cổ có còn cổ hay không. Hà Nội đang đổi mới từng giờ, chưa bao giờ phát triển nhanh như bây giờ. Phát triển hiểu theo cả hai nghĩa. Song song với sự phát triển có phần tùy tiện, các yếu tố cổ đang bị hủy hoại, xuống cấp nghiêm trọng.

Nguyên nhân có nhiều: Do thời gian, do ý thức sử dụng của con người, do nhà quản lý đầu tư chưa chú trọng tới công tác bảo tồn và do luật pháp không nghiêm... Giải quyết tốt mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển luôn luôn là một bài toán khó.

* Ông là người đưa ra khái niệm cổ - cũ. Vậy ông đánh giá thế nào về thực trạng các khu phố hiện nay? Những gì cần giữ, những gì cần thẳng thắn loại bỏ?

- Chủ trương của lãnh đạo thành phố là phải có khu phố cổ xứng đáng với tầm vóc của thủ đô nghìn năm văn hiến. Song song với điều ấy, chúng tôi rất băn khoăn về thực tiễn xuống cấp đến mức có thể nghi ngờ, rằng nên ứng xử với không gian này là phố cổ hay phố cũ.

Trong thâm tâm chúng ta, ai cũng mong muốn có di sản nghìn năm. Bộ Văn hóa-Thông tin công nhận phố cổ Hà Nội là di tích cấp quốc gia có lẽ cũng vì một tâm thức như vậy. Giờ đây có lẽ ta tạm gác lại cuộc thảo luận có phố cổ hay không mà nên làm rõ đâu là cổ, đâu là cũ (tôi cho rằng, cổ là cổ kính, còn cũ là cũ nát).

Vì vậy, khi đã được công nhận thì các cơ quan ban ngành liên quan cần hùn sức để tìm ra những giải pháp có hiệu quả giữ gìn cái cổ kính và khắc phục cái cũ nát. Vì một khu phố cổ không chỉ đáp ứng nhu cầu người đến tham quan mà trước hết chính là những người đang sống tại đó. Khu phố cổ phải được xem như một sinh thể có nhu cầu phát triển.

* Trong việc tôn tạo phố cổ giới chuyên môn gặp khó khăn gì, thưa ông?

- Theo tôi vấn đề chưa phải là công việc của các chuyên môn mà là của các nhà quản lý. Vấn đề đầu tiên là làm sao có thể thực hiện Luật Di sản đối với một di tích rộng lớn, một sinh thể đang phát triển. Những quy định hiện hành về Luật Di sản chắc chắn sẽ có độ chênh đối với hiện thực, do vậy, cần có những quy định cụ thể.

Và một khi đã có quy định và quy chế thì phải thực hiện cho nghiêm. Đó chính là thước đo đầu tiên về tính hiệu quả đối với một di sản có tầm mức quan trọng như khu phố cổ Hà Nội. Cần hết sức quan tâm đến những giá trị phi vật thể nhằm thể hiện nó bằng hình thức "vật thể hóa" để góp phần bổ sung cho những khoảng trống mà di sản vật thể hiện tồn tại không còn được bao nhiêu. Chắc chắn đây là một quá trình lâu dài mà sự khởi động phải được thể hiện không chỉ là một quyết tâm duy ý chí mà bằng một thái độ khoa học và cầu thị trước hết từ phía các nhà quản lý.

Bao ton khu pho co Ha Noi Trach nhiem cua ca cong dong
Ngôi nhà số 149 Hàng Bạc
* Chị Bùi Ngọc Trâm - cán bộ Ban quản lý phố cổ Hà Nội: Thành phố đã có những văn bản quy định cụ thể, rõ ràng đâu là khu phố cổ, đâu là khu phố cũ, nơi nào người dân có thể sửa sang, cải tạo lại. Những vi phạm về xây dựng trong khu vực phố cổ cũng đã có quy định xử phạt.

Tuy nhiên không phải lúc nào cũng xử lý được một cách dễ dàng những vi phạm này. Để bảo tồn và phát triển khu phố di tích quý giá này không phải là trách nhiệm của một cá nhân, tổ chức nào mà phải là trách nhiệm chung của cả cộng đồng.

* Vậy Ban quản lý phố cổ Hà Nội không xử lý được những vi phạm này?

- Chúng tôi chỉ có nhiệm vụ giám sát chứ không có quyền xử phạt hay xử lý những vi phạm. Bởi vậy, để bảo tồn được tốt những di tích cổ, rất cần có sự "vào cuộc” của các cơ quan chức năng. Ban quản lý phố cổ Hà Nội cũng đang lập dự án về kế hoạch tổng thể quản lý và bảo tồn tôn tạo phố cổ Hà Nội tới năm 2010 trình UBND TP phê duyệt.

* Những đường phố nằm trong khu vực phố cổ đã được xếp hạng có gì khác so với trước đây không, thưa chị?

- Tất nhiên là khác trước nhiều chứ. Bây giờ các ngôi nhà, dãy phố đã được đánh giá, được xếp hạng, người dân sống trong các ngôi nhà cổ phải có trách nhiệm phối hợp cùng Nhà nước bảo tồn và giữ gìn.

Trong dự án trình phê duyệt, có các cơ chế chính sách quản lý hỗ trợ, nâng cao điều kiện sống cho người dân và quản lý trật tự xây dựng trong khu phố cổ Hà Nội.

Sắp tới, Hội đồng chung châu Âu (EU) cũng đã có dự án trao đổi kinh nghiệm về bảo tồn và tôn tạo các dãy phố, ngôi nhà cổ tại khu vực này.

Theo Lao Động

Người dân ở khu phố cổ:

* Bác Phạm Thành - số 8 phố Hàng Bạc: Chúng tôi rất hoan nghênh khi Bộ Văn hoá-Thông tin ra quyết định này, mặc dù có hơi muộn. Theo tôi, việc trước mắt là phải xác định và thông báo với người dân quy hoạch thống nhất về kiến trúc tổng thể và bảo tồn phố cổ. Đồng thời tại những nơi này cần phải hạn chế việc xây dựng những ngôi nhà cao tầng, nếu không sẽ làm mất không gian kiến trúc và cảnh quan khu phố cổ.

* Anh Nguyễn Kim Kê - số 50 phố Đào Duy Từ: Hơn 20 năm qua, bốn thế hệ gia đình chúng tôi sống ở khu phố cổ này. Không chỉ có gia đình tôi mà còn nhiều hộ gia đình khác ở đây đang sống trong cảnh luôn phải bám trụ mặt đường, nhà ở thì tạm bợ, chật chội, nhà không ra nhà... Việc phố cổ Hà Nội được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo tôi là một quyết định đúng đắn. Chúng tôi rất hoan nghênh và sẵn sàng tạo mọi điều kiện để phố cổ trở lại đúng với vị trí của nó, đồng thời Nhà nước cũng cần có kế hoạch sắp xếp lại vị trí sống hợp lý hơn cho các hộ thuộc khu phố này.

* Bác Nguyền Văn Ngọc - số 47 phố Hàng Bạc: Đây là một quyết định đúng đắn. Hiện nay, tại những ngôi nhà cổ như nhà tôi đang ở, người dân đang phải sống trong cảnh bị xuống cấp trầm trọng. Mái thì dột, nát, nhà bị "chia năm xẻ bảy", không gian sống thì chật chội, khổ sở. Theo tôi, việc cấp bách nhất hiện nay là Nhà nước cần phải có phương án bảo tồn ngay những ngôi nhà cổ đang bị xuống cấp.

* Chị Đỗ Thị Thùy - số 95 phố Hàng Chiếu: Hiện nay, tại một số nơi trong khu vực phố cổ Hà Nội, cảnh quan và kiến trúc cổ xưa kia đang bị biến đổi bởi tình trạng vi phạm trong việc xây dựng. Theo tôi, quyết định xếp hạng phố cổ Hà Nội của Bộ Văn hóa-Thông tin muốn đạt được hiệu quả cao, trước mắt phải có ngay phương án khôi phục những địa điểm được coi là cổ, đồng thời phải có những chính sách, kế hoạch tổng thể, biện pháp và đặc biệt là phải xử lý thật nghiêm đối với những trường hợp vi phạm trật tự xây dựng trong khu vực này.

contentlength: 14210
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Con ngoại tình vì vợ vô sinh, lá thư 30 năm trước của mẹ chồng khiến tất cả câm nín

Đêm đó tôi đã lang thang ở ngoài cả đêm. Tôi đi đến những nơi hai đứa từng hẹn hò khi đang yêu và nhớ về ngày xưa. Sau tất cả, sáng hôm sau trở về, tôi quyết định sẽ coi như mình không biết chuyện kia và giữ kín không để ai biết.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ VăN HóA NÓNG NHẤT

Whitney Houston doi va nghiep

Whitney Houston: đời và nghiệp

Whitney Houston đã đột ngột qua đời , hãy vào đây để tổng kết lại những thăng trầm, scandal trong cuộc đời và sự nghiệp của Whitney..