Xung đột giữa Luật Cạnh tranh với luật chuyên ngành khác

09:13 29/07/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Trong các bài trước tôi đề cập vấn đề xung đột giữa hệ thống luật về cạnh tranh của Việt Nam và hệ thống luật cạnh tranh nước ngoài. Bài này tôi xin đề cập vấn đề xung đột giữa Luật Cạnh tranh với các văn bản pháp luật khác của Việt Nam, tức là xung đột pháp luật ngay trong hệ thống luật Việt Nam.

From:
To:

Sent: Monday, July 28, 2003 4:04 PM
Subject: Giải quyết xung đột giữa Luật Cạnh tranh và các văn bản pháp luật khác trong hệ thống luật Việt Nam

Dự thảo Luật Cạnh tranh điều chỉnh bốn vấn đề chính: thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, tập trung kinh tế và cạnh tranh không lành mạnh. Tôi chỉ xin đề cập ở đây vấn đề xung đột giữa những quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và các văn bản pháp luật khác.

I. Hiện tượng xung đột giữa Luật Cạnh tranh và các văn bản pháp luật khác trong hệ thống luật Việt Nam

Luật Cạnh tranh là một luật chuyên ngành nên có thể có xung đột với (A) pháp luật chung, và (B) các luật chuyên ngành khác.

A. Hiện tượng xung đột giữa Luật Cạnh tranh và pháp luật chung

Việc phân biệt luật chung và luật chuyên ngành chỉ là tương đối, tùy theo vấn đề cụ thể cần giải quyết. Bộ luật Dân sự có thể được coi là luật chung so với Luật Thương mại năm 1997. Song đối với vấn đề được điều chỉnh bởi Luật Canh tranh, Luật Thương mại lại là luật chung.

Trong thực tế, xung đột giữa luật chung và Luật Cạnh tranh có thể xảy ra. Ví dụ theo Điều 7 Bộ luật Dân sự, cá nhân, tổ chức có quyền "tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận". Vậy "nội dung và hình thức của cam kết, thỏa thuận do các bên lựa chọn, trừ nội dung, hình thức mà pháp luật quy định bắt buộc" (xem: Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, 2001, tập I, tr. 41). Điều đó cũng có nghĩa là theo Bộ luật Dân sự các bên có thể thiết lập một thỏa thuận hạn chế cạnh tranh như xác định giá tối thiểu của một số mặt hàng hay phân chia thị trường, vì dường như không có điều khoản nào của Bộ luật Dân sự cấm các thỏa thuận này. Ở đây có sự mâu thuẫn giữa Bộ luật Dân sự và Luật Cạnh tranh vì theo điều 8, 9,10, 11 của dự thảo Luật Cạnh tranh, các thỏa thuận này bị cấm.

B. Hiện tượng xung đột giữa Luật Cạnh tranh và các luật chuyên ngành khác

Để minh họa, tôi xin trình bày sự mâu thuẫn giữa những quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và Luật Phá sản. Theo Điều 20 Luật Phá sản, "ngay sau khi ra quyết định mở thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp, thẩm phán phải yêu cầu chủ doanh nghiệp hoặc đại diện hợp pháp của doanh nghiệp xây dựng phương án hòa giải và các giải pháp tổ chức lại kinh doanh. Thời hạn tổ chức lại hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp do hội nghị chủ nợ quyết định". Tiếp theo, khoản 1 Điều 24 quy định: "Hội nghị chủ nợ có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Xem xét, thông qua phương án hòa giải tổ chức lại hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp". Khi thông qua phương án hòa giải tổ chức lại hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, các chủ nợ có thể thỏa thuận với nhau và với doanh nghiệp mắc nợ để hoãn nợ, giảm nợ hay xóa xóa nợ.

Thỏa thuận trên là hoàn toàn hợp pháp theo Luật Phá sản vì theo Điều 13 khoản 1, Nghị định số 189-CP ngày 23/12/1994 hướng dẫn thi hành Luật Phá sản, "phương án hòa giải và giải pháp tổ chức lại hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp quy định tại Điều 20 của Luật Phá sản doanh nghiệp bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây: Kiến nghị hoãn nợ, giảm nợ, xóa nợ, mua nợ bảo lãnh nợ và các biện pháp khắc phục tình trạng mất khả năng thanh toán nợ đến hạn của doanh nghiệp; cam kết của doanh nghiệp mắc nợ về thời hạn, mức và phương thức thanh toán nợ đến hạn".

Song theo Điều 8 của dự thảo Luật Cạnh tranh, “thỏa thuận hạn chế cạnh tranh là thỏa thuận […] bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng các hình thức khác có khả năng gây hạn chế cạnh tranh trên thị trường liên quan”. Thỏa thuận hoãn nợ, giảm nợ hay xóa nợ cho doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản trên có thể là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 8 dự thảo Luật Cạnh tranh: Khi được hoãn nợ, giảm nợ hay xóa nợ, doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản sẽ giảm giá mặt hàng kinh doanh so với hoàn cảnh không được hoãn nợ, giảm nợ hay xóa nợ vì giá vào của các mặt hàng này được giảm. Điều này sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp cạnh tranh không trong tình trạng phá sản, tức là các doanh nghiệp không được hoãn nợ, giảm nợ hay xóa nợ. Điều đó cũng có nghĩa là thỏa thuận của các chủ nợ nêu trên có khả năng gây hạn chế cạnh tranh và bị cấm theo Luật Cạnh tranh nhưng được thiết lập và hợp pháp trên cơ sở của Luật Phá sản.

Phần trình bày trên cho thấy các quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh có thể có mâu thuẫn với các quy phạm của Luật phá sản.

II. Giải quyết xung đột giữa Luật Cạnh tranh và các văn bản pháp luật khác trong hệ thống pháp luật Việt Nam

A. Giải quyết xung đột giữa Luật Cạnh tranh và pháp luật chung

Khoa học pháp lý nói chung ghi nhận nguyên tắc khi có xung đột giữa luật chuyên ngành và pháp luật chung thì áp dụng luật chuyên ngành. Ở Pháp, giải pháp này không được thừa nhận trong một văn bản cụ thể có tính điều tiết chung nhưng được thừa nhận rộng rãi trong thực tế. Ở Việt Nam, giải pháp này cũng đã được thừa nhận trong cộng đồng luật gia. Ví dụ, trong cuốn Tìm hiểu Luật Thương mại Việt Nam (Nxb Chính trị Quốc gia năm 1999, tr. 21), tác giả Phạm Duy Nghĩa viết: "Trong quá trình áp dụng, luật riêng bao giờ cũng được áp dụng trước". Giải pháp này cũng đã được thừa nhận trong một số văn bản hiện hành. Ví dụ: Điều 2, Luật Doanh nghiệp năm 1999 (pháp luật chung về doanh nghiệp) quy định: "Trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của luật này và quy định của luật chuyên ngành về cùng một vấn đề, thì áp dụng theo quy định của luật chuyên ngành". Tương tự, theo Điều 2 Nghị định số 03/2000/NĐ-CP ngày 3/2/2000, "trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Luật Doanh nghiệp và quy định của các luật chuyên ngành sau đây về việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân, thì áp dụng theo quy định của luật chuyên ngành".

Theo nguyên tắc nêu trên, khi có mâu thuẫn giữa luật chung (theo ví dụ thì là Bộ luật Dân sự) và các quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, chúng ta áp dụng các quy phạm của Luật Cạnh tranh, vì đây là các quy phạm của luật chuyên ngành. Vì nguyên tắc áp dụng Luật chuyên ngành khi có xung đột đã được thừa nhận rộng rãi trong khoa học pháp lý Việt Nam nên thiết nghĩ, đối với xung đột giữa các quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và pháp luật chung, dự thảo Luật Cạnh tranh không cần bổ sung.

B. Giải quyết xung đột giữa Luật Cạnh tranh và các luật chuyên ngành khác

Trong quá trình xây dựng Luật Cạnh tranh có hai quan điểm khác nhau về cạnh tranh: theo quan điểm thứ nhất, cạnh tranh là mục đích; theo quan điểm thứ hai, cạnh tranh chỉ là một công cụ phát triển xã hội. Trong thực tế pháp lý các nước và dự thảo Luật Cạnh tranh Việt Nam, quan điểm cạnh tranh - công cụ được chấp nhận vì một số hành vi cản trở cạnh tranh vẫn được thừa nhận nếu đem lại lợi ích thiết thực cho xã hội như một số thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế cản trở cạnh tranh nhưng tạo ra những lợi ích thiết thực cho nền kinh tế và người tiêu dùng.

Thông thường Quốc hội cho phép một số thỏa thuận hạn chế cạnh tranh trong một văn bản luật cụ thể là vì văn bản này được thiết lập để bảo vệ một lợi ích quan trọng hơn cạnh tranh. Kết hợp với lý do vì Luật Cạnh tranh là luật bảo vệ, quản lý cạnh tranh lành mạnh và chúng ta theo quan điểm cạnh tranh - công cụ, thiết nghĩ chúng ta nên để cho các luật chuyên ngành khác có tính ưu thế hơn so với Luật Cạnh tranh. Điều đó có nghĩa là trong trường hợp có xung đột giữa Luật Cạnh tranh về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và các luật chuyên ngành khác như Luật Phá sản (luật có mục đích chính là khôi phục doanh nghiệp, bảo vệ việc làm và loại bỏ doanh nghiệp không còn khả năng hoạt động), chúng ta nên áp dụng Luật Phá sản. Để những quy phạm điều chỉnh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và các luật chuyên ngành khác có mâu thuẫn cùng tồn tại, chúng ta nên thêm vào Điều 11 dự thảo Luật Cạnh tranh như sau:

Các trường hợp miễn trừ
1. Những thỏa thuận hạn chế cạnh tranh được thiết lập trên cơ sở một luật hay văn bản áp dụng của luật này;
2. …

Trên đây là ý kiến của tôi về việc điều chỉnh xung đột pháp luật trong hệ thống luật Việt Nam liên quan đến thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Thiết nghĩ đây là vấn đề phức tạp nên rất mong có trao đổi thêm với bạn đọc quan tâm và ban soạn thảo để cùng nhau hoàn thiện dự thảo Luật Cạnh tranh trước khi trình Quốc hội thông qua.

Đỗ Văn Đại, do.van_dai@caramail.com

Theo dòng sự kiện:
Xu hướng lập pháp là đặt quy phạm xung đột trong luật chuyên ngành (15/07/2003)
Cần phân biệt thỏa thuận ngang - thỏa thuận dọc trong cạnh tranh (14/07/2003)
Luật Cạnh tranh cần điều chỉnh cả hiệp hội doanh nghiệp (09/07/2003)
Khó định rõ nhiệm vụ cơ quan quản lý cạnh tranh (08/07/2003)
Không nên đặt quy phạm xử lý xung đột pháp luật vào Luật Cạnh tranh (05/07/2003)
Xem tiếp»
Việt Báo
contentlength: 15002
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Phong tục hỏa táng người chết đáng sợ nhất trên thế giới
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ TRANG BAN ĐọC NÓNG NHẤT

Toi ghen voi vo sap cuoi cua chong cu

Tôi ghen với vợ sắp cưới của chồng cũ

Hãy nhìn nhận thất bại, lấy đó làm bài học xương máu và cũng là nền tảng để khắc phục những sai sót của bản thân. Hạnh phúc vẫn..

Chong luon goi toi la con No

Chồng luôn gọi tôi là 'con Nở'

Tôi không biết lần đầu tiên anh ấy nói với chị những lời như thế là khi nào nhưng chắc hẳn chị cũng đã im lặng. Và đến bây giờ đã..

Co nen hy sinh hanh phuc vi chong bat luc

Có nên hy sinh hạnh phúc vì chồng bất lực

Hình ảnh của bạn trong anh ấy khi các bạn sống thực tế với nhau sẽ khác, không hề đẹp như bây giờ và quá khứ. Bạn nên vun đắp, chia..

Vo toi khong the quen duoc nguoi cu

Vợ tôi không thể quên được người cũ

Lúc yêu nhau thì như nào cũng được, nhưng khi đã cưới về thì hãy nhớ chúng ta đã định hướng một con đường chung cho cả hai, bỏ qua..

Toi sap no tung vi me chong cay nghiet

Tôi sắp nổ tung vì mẹ chồng cay nghiệt

Về người mẹ, đó là tính cố hữu của người phụ nữ, đang yên đang lành tự nhiên có một người lạ lùng đến sẻ chia đi tình cảm của mẹ..