Phản biện xã hội trong công tác lập pháp

10:07 02/09/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra  

Lobby là hoạt động vận động hành lang nhằm tác động vào một hoặc một số người có thẩm quyền để có được một kết quả mong muốn. Hoạt động này được xem là một nghề hợp pháp ở Mỹ, chủ yếu trong lĩnh vực chính trị, lập pháp.

Thế hoạt động này ở ta có hay không? Đây là câu hỏi đang gây nhiều tranh cãi. Việc các hiệp hội, tổ chức, cá nhân gặp gỡ người có thẩm quyền đề nghị xem xét lại chính sách này chính sách kia, hoặc vận động để bỏ qui định này hay thêm qui định khác... là một thực tế. Tuy nhiên thực tế này không được pháp luật điều chỉnh.

Theo TS Nguyễn Ngọc Điện, chủ nhiệm khoa luật Đại học Cần Thơ, thực tế này là một “đứa con hoang”. Nó không phải là hoạt động lobby đúng nghĩa mà là sự “chạy chọt”. TS luật học Ngô Huy Cương kể lại một chuyện “lobby” trong lĩnh vực hàng không mà ông là “nhân vật chính”. Sau thành công của “phi vụ” này, ông được tăng lương năm bậc.

Đại biểu Quốc hội (QH) Dương Trung Quốc cũng đưa ra một thực tế mà ông gặp phải khi QH thảo luận thông qua Luật dạy nghề. Trước khi trình dự án luật cho QH thông qua, cán bộ ở cả Bộ Lao động - thương binh & xã hội và Bộ Giáo dục - đào tạo đều tìm đến ông. Hai bộ này đều cung cấp tài liệu, chứng lý và đề nghị ông phát biểu trước QH ủng hộ giao việc quản lý dạy nghề cho họ.

Một số người cho rằng đó không phải là hoạt động lobby mà chỉ là “kênh” trình bày tâm tư nguyện vọng cho người có thẩm quyền “cân nhắc” khi ban hành luật. Cơ sở của lobby là quyền lợi mâu thuẫn nhau, đặt trên nền tảng đa nguyên, đa đảng. Mục đích lobby là vì lợi ích kinh tế. Và để thực hiện nó phải bằng tiền. Ở ta lợi ích là thống nhất nên việc lobby trong lập pháp không tồn tại. Tuy nhiên, theo TS Trần Ngọc Đường - phó chủ nhiệm Văn phòng QH, lobby là một vấn đề mới và cần phải nghiên cứu để xây dựng một hành lang pháp lý cho hoạt động này ở nước ta.

Sự phản biện xã hội không chỉ có ở những người trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia soạn thảo luật mà bao gồm cả những người chịu sự điều chỉnh của văn bản pháp luật đó. Người làm luật suy cho cùng cũng là một con người bình thường nên bao giờ cũng tồn tại song song cái thiện và cái ác trong bản thân họ. Sản phẩm mà họ làm ra, cụ thể là các điều luật, ít nhiều mang dấu ấn tính cách của họ.

Người làm luật lương thiện thì sẽ đưa ra được những điều luật “lương thiện” và ngược lại. Chính sự phản biện xã hội sẽ làm nhạt đi “cái ác”. Người làm luật trước hết là thỏa mãn lợi ích cá nhân rồi mới đến lợi ích cộng đồng. Sự phản biện sẽ làm dung hòa các lợi ích đó. Để bảo vệ được lợi ích cục bộ thì luật phải được soạn thảo khéo léo để có thể đi xuyên qua quá trình thảo luận công khai trên diễn đàn lập pháp.

Với trình độ của các đại biểu QH của ta hiện nay thì rất khó phát hiện sự khéo léo đó. Theo TS Điện, lợi ích cục bộ này thường được bộc lộ khi luật có điều khoản mở: giao cho Chính phủ qui định chi tiết thực hiện. Chính trong các nghị định các bộ ngành mới đưa lợi ích cục bộ của họ vào. Ông dẫn chứng Bộ luật dân sự năm 2005 không thấy qui định nào thể hiện lợi ích cục bộ của Bộ Tư pháp nhưng khi ban hành nghị định thì nó lộ rõ quyền lực của Bộ Tư pháp, như nghị định về đăng ký giao dịch bảo đảm. Tương tự, trong Luật đất đai 2003 cũng vậy, không thấy qui định nào thể hiện quyền lực của Bộ Tài nguyên - môi trường nhưng trong nghị định 181 thì thấy rõ.

Ông nói: “Tôi có thể dẫn chứng hàng trăm, hàng trăm các văn bản luật mà lợi ích cục bộ của các bộ ngành “núp bóng” nghị định. Phản biện của các nhà khoa học nói riêng, nhân dân nói chung là một biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền lập pháp để bảo vệ lợi ích cục bộ của bộ ngành. Phản biện giúp nâng cao chất lượng nhân văn của luật”.

Có một thực trạng là từ trước đến nay ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia chưa được đề cao. Hiện nay, chưa có cơ chế nào để buộc các cơ quan liên quan phải lắng nghe ý kiến các nhà khoa học. Đôi lúc ý kiến của họ một đường nhưng Đảng lại quyết một nẻo.

TS Phạm Tuấn Khải, phó ban xây dựng pháp luật của Văn phòng Chính phủ, cho rằng nhận thức của các nhà quản lý hiện nay là coi thường các đóng góp của các nhà luật học, các chuyên gia. Còn TS Nguyễn Như Phát (Viện Nhà nước và pháp luật) thì nói: khi ý chí chủ quan đứng trên cả các nguyên lý, qui luật khoa học để quyết định vấn đề thì chỉ có kìm hãm sự phát triển.

PHÙNG THANH SƠN

Việt Báo
contentlength: 6350
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Kinh hoàng cảnh bọ đậu đen phủ kín nhà ở Đồng Nai
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ TRANG BAN ĐọC NÓNG NHẤT

Toi ghen voi vo sap cuoi cua chong cu

Tôi ghen với vợ sắp cưới của chồng cũ

Hãy nhìn nhận thất bại, lấy đó làm bài học xương máu và cũng là nền tảng để khắc phục những sai sót của bản thân. Hạnh phúc vẫn..

Chong luon goi toi la con No

Chồng luôn gọi tôi là 'con Nở'

Tôi không biết lần đầu tiên anh ấy nói với chị những lời như thế là khi nào nhưng chắc hẳn chị cũng đã im lặng. Và đến bây giờ đã..

Co nen hy sinh hanh phuc vi chong bat luc

Có nên hy sinh hạnh phúc vì chồng bất lực

Hình ảnh của bạn trong anh ấy khi các bạn sống thực tế với nhau sẽ khác, không hề đẹp như bây giờ và quá khứ. Bạn nên vun đắp, chia..

Vo toi khong the quen duoc nguoi cu

Vợ tôi không thể quên được người cũ

Lúc yêu nhau thì như nào cũng được, nhưng khi đã cưới về thì hãy nhớ chúng ta đã định hướng một con đường chung cho cả hai, bỏ qua..

Toi sap no tung vi me chong cay nghiet

Tôi sắp nổ tung vì mẹ chồng cay nghiệt

Về người mẹ, đó là tính cố hữu của người phụ nữ, đang yên đang lành tự nhiên có một người lạ lùng đến sẻ chia đi tình cảm của mẹ..