Tái thiết Afghanistan hay xây dựng tất cả từ đầu?

11:08 19/12/2001
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Tai thiet Afghanistan hay xay dung tat ca tu dau
Một nửa trẻ em Afghanistan bị suy dinh dưỡng, phần lớn thất học.

Những người đang gấp rút vạch phương án khôi phục đất nước bị Ngân hàng Thế giới (WB) liệt vào hàng nghèo nhất thế giới này thấy mình giống như hoạ sĩ đứng trước tấm toan trắng tinh. Afghanistan không có cả những điều kiện cơ sở hạ tầng thiết yếu nhất.

Đi qua hai thập kỷ chiến tranh, hệ thống giáo dục, truyền thông, ngân hàng, bưu chính đều đã bị phá huỷ. Afghanistan không còn mạng đường sắt và dịch vụ hàng không thương mại. Lưới điện quốc gia đúng nghĩa cũng không tồn tại.

Chính phủ lâm thời, chính thức ra mắt ngày 22/12 tới, sẽ ở trong tình trạng hoàn toàn tay trắng: không quân đội, cảnh sát, ngân hàng trung ương, kho bạc, ngân khố, hệ thống thu thuế, lực lượng làm công tác tư pháp và ngoại giao. Thậm chí, các nhà lãnh đạo Afghanistan sẽ nhậm chức mà không biết đất nước mình có bao nhiêu dân.

Với xuất phát điểm hầu như bằng không như vậy, chiến dịch tái thiết chắc chắn sẽ cực kỳ gian nan và tốn kém. Chủ tịch WB James Wolfensohn ước tính chi phí khôi phục Afghanistan sẽ vào khoảng từ 10 tới 20 tỷ USD trong thập kỷ tới, mức viện trợ kỷ lục với 500 tới 1.000 USD/đầu người.

Đây không phải là lần đầu tiên cộng đồng quốc tế cố gắng giúp đỡ đất nước Trung Á nghèo khó này. Trong 20 năm qua, rất nhiều tổ chức nhân đạo đã tới đây xây dựng đường sá, cầu cống, bệnh viện, trường học và nhà thờ. Họ cũng hỗ trợ việc cải tạo các công trình thuỷ lợi, dạy nghề cho trẻ mồ côi... Những nhân viên tình nguyện quốc tế đã làm hết sức mình để ngăn Afghanistan trở lại thời kỳ đồ đá. Tuy nhiên, công trình của các tổ chức cứu trợ đã bị chiến tranh và thiên tai huỷ hoại.

Liệu Mỹ và đồng minh có làm nên sự khác biệt?

Người ta chờ đợi Washington, sau khi dẫn dắt cuộc chiến chống khủng bố ở Afghanistan, tích cực tham gia vào nỗ lực tái thiết. Những người đang lên kế hoạch cứu trợ cho rằng đây không phải là hoạt động từ thiện. Nếu Mỹ không giúp người dân Afghanistan cải thiện cuộc sống, cường quốc này có nguy cơ mất uy tín và thêm xa cách với thế giới Hồi giáo. Nếu Afghanistan lâm vào cảnh nồi da nấu thịt một lần nữa, nơi đây lại có thể thành thiên đường của các lực lượng Hồi giáo quá khích.

"Tôi cảm thấy lần này Afghanistan có sự thay đổi lớn lao, từ cấp độ cơ sở. Cả những người dân thường cũng chán ghét chiến tranh", Mark Malloch Brown, người đứng đầu chương trình phát triển LHQ (UNDP) nhận xét. Ông cho rằng người Afghanistan muốn nắm lấy cơ hội này. Brown ước tính việc tái thiết cần khoảng 6,5 tỷ USD trong 5 năm đầu tiên.

Theo báo cáo của WB, ít có nước nào lại rơi vào tình trạng tồi tệ như Afghanistan: 3/4 dân số sống trong điều kiện thiếu nước sạch; 4 trong 5 người dân không biết đọc; cứ 20 người lại có một bị tàn phế do bom mìn; 1 trong 3 trẻ em mồ côi cha mẹ, và hơn một nửa bị suy dinh dưỡng. Nền kinh tế đang trong tình trạng gần sụp đổ hoàn toàn. Những thách thức trong việc khởi động lại guồng quay kinh tế vô cùng lớn.

Ngành nông nghiệp trong tình trạng hấp hối

Những năm đầu thập kỷ 70, người Afghanistan trồng trọt và chăn nuôi đủ để đáp ứng nhu cầu trong nước. Nhưng hai thập kỷ xung đột và 3 năm hạn hán đã làm sản lượng lương thực giảm đi còn chưa đầy một nửa.

Hiện tại nông dân Afghanistan chỉ còn 10.000 tấn lúa giống trong khi nhu cầu thực tế là 300.000 - 400.000 tấn để đảm bảo vụ mùa từ tháng 3 này. Cơ quan phát triển quốc tế của Mỹ đang gấp rút thu mua lúa mỳ từ Pakistan và Kazakhstan.

"Tại sao hết cả hạt giống?" Andrew Natsios, giám đốc USAID nói, "Người đã ăn cả rồi. Họ không nghĩ rằng mình có thể sống tới mùa xuân".

4/5 dân số Afghanistan làm nông nghiệp. Các cây trồng từng có mặt ở đất nước này bao gồm lúa mỳ, khoai tây, ngô, đậu tương, nho, táo, đào, dâu, mận, mơ, lựu, và một số loại khác. Trong các trại chăn nuôi cũng có cừu, dê, bò để lấy sữa và len; lừa, lạc đà và ngựa để lấy sức kéo.

Những ngày này, các kênh tưới tiêu đã lâu không được nạo vét nên không thể chứa nước. Mặt khác, việc gỡ bỏ mìn ken dày trên những cánh đồng ở Afghanistan cũng đang là yêu cầu cấp thiết.

Sự phụ thuộc vào nền kinh tế ngầm

Dưới thời Taliban, nguồn thu lớn nhất của của nền kinh tế là trồng anh túc và buôn lậu. Afghanistan cung cấp tới 75% lượng heroin trên thế giới. Thương nhân Hồi giáo buôn lậu tới 2,5 triệu USD hàng hoá tiêu dùng từ Pakistan mỗi năm. Số doanh nghiệp được cấp phép rất ít, tập trung chủ yếu trong các ngành như dệt thảm, may mặc, xà phòng.

Trên thực tế, Osama bin Laden giàu có mới chính là nhân vật chi tiền xây dựng đường sá và "trả lương" cho các giáo chức Taliban.

Afghanistan lại không giàu tài nguyên thiên nhiên. Nước này chỉ có một ít mỏ đá hoa cương và cẩm thạch. Lượng đồng, than đá, cromit, lưu huỳnh, kẽm, quặng sắt và đá quý trên lãnh thổ không đủ lớn để trở thành ngành kinh tế. Người ta cũng chưa từng phát hiện mỏ dầu khí nào.

Tuy nhiên, Afghanistan lại có một lợi thế là cửa ra cho nhiều nước Trung Á giàu tài nguyên nhưng bị bao bọc. Theo Robhani, một chuyên gia kinh tế, hy vọng lớn nhất giờ đây là dự án xây dựng đường ống dẫn dầu từ Turkmenistan qua miền tây và nam Afghanistan vào Pakistan, rồi đi tiếp sang Ấn Độ. Để thực hiện, cần tổng cộng 1,9 tỷ đến 2,7 tỷ USD. Dự án sẽ tạo hàng trăm chỗ làm với lợi nhuận hàng năm qua việc thu phí trung chuyển là 100 triệu USD.

Ba tổ chức đóng vai trò chủ chốt trong việc lên kế hoạch khôi phục Afghanistan là Ngân hàng Thế giới, Chương trình phát triển LHQ và Ngân hàng Phát triển châu Á. Các nhân viên của 3 cơ quan trên đang chuẩn bị cho hội nghị các nhà tài trợ ở Tokyo vào 20/1/2002. Dự thảo của hội nghị nhấn mạnh rằng người dân Afghanistan phải được tham gia bàn luận về những ưu tiên trong việc tái thiết, và các dự án phục hồi kinh tế cần thiết thực, không thiên vị cho nhóm dân tộc nào.

Những việc cần làm trước mắt, theo các quan chức LHQ là sửa đường, gỡ mìn và nạo vét kênh đào. Điều này sẽ giúp dân tị nạn trở về, tạo việc làm cho các quân nhân phục viên.

Các tổ chức quốc tế cũng nêu khẩu hiệu "Người Afghanistan giúp người Afghanistan", ngụ ý tạo điều kiện cho những người dân lưu vong có tiền và ý tưởng được tham gia tái tạo đất nước.

H.F. (theo Washington Post)

Việt Báo
contentlength: 9337
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

15 câu nói truyền cảm hứng của tỷ phú Bill Gates, nhất định không được bỏ qua
00:00 / --:--

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..