Chứng kiến một Syria hoang tàn sau hơn 7 năm chìm trong bom đạn chiến tranh, mà mới đây nhất là sau cuộc không kích dữ dội từ liên quân Mỹ-Anh-Pháp sáng nay 14/4 (giờ VN), hẳn ít người hình dung ra được một đất nước Syria vốn trù phú, thịnh vượng, mang những nét đặc trưng của nền văn hoá Trung Đông, cho đến khi cuộc nội chiến định mệnh bắt đầu.


1. Syria những năm tháng yên bình

Trước khi cuộc nội chiến nổ ra vào tháng 3/2011, Syria thường được nhắc đến như một quốc gia Trung Đông xinh đẹp, giàu truyền thống văn hoá. Đây là điểm du lịch hấp dẫn nhất Trung Đông với những thành phố cổ kính, xinh xắn như Damascus, Aleppo...

Tại đây, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những di tích lịch sử với kiến trúc La Mã cổ đại, những danh lam thắng cảnh, những khu chợ buôn bán sầm uất điển hình của vùng Trung Đông…Nhà văn Mark Twain có lần ngợi ca thành phố Damascus (thủ đô của Syria) như là một “thiên đường trên mặt đất”.

Ngo ngang dat nuoc Syria thinh vuong truoc noi chien-Hinh-4

Người mua sắm tập nập ở chợ trung tâm ở Damascus.

Ngo ngang dat nuoc Syria thinh vuong truoc noi chien-Hinh-9

Bên ngoài sảnh sòng bạc đầu tiên ở thủ đô Syria.

 Du khách cầu nguyện bên trong nhà thờ Hồi giáo Umayyad ngày 6-10-2010. Ảnh: Reuters

Du khách cầu nguyện bên trong nhà thờ Hồi giáo Umayyad ngày 6-10-2010. Ảnh: Reuters

 Bên trong nhà tắm hơi công cộng lớn nhất và lâu đời nhất Hamam El Nahasin, Aleppo ngày 6-10-2010. Ảnh: Reuters

Bên trong nhà tắm hơi công cộng lớn nhất và lâu đời nhất Hamam El Nahasin, Aleppo ngày 6-10-2010. Ảnh: Reuters

 Trung tâm thương mại Town Mall, Aleppo ngày 12-12-2009. Ảnh: Reuters

Trung tâm thương mại Town Mall, Aleppo ngày 12-12-2009. Ảnh: Reuters

2. Không còn là nơi con người có thể sống

Tuy nhiên nội chiến giữa phe chính phủ Bashar al-Assad và phe đối lập, với sự tham gia của nhiều nước Phương Tây và cả các quốc gia trong khu vực, đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng tại Syria, hàng triệu người phải rời bỏ quê hương đổ nát để đi tị nạn, những người ở lại thì phải sống trong nỗi lo sợ của tiếng súng, tiếng bom đạn hàng ngày.

Xem loạt ảnh trước và sau nội chiến cùng những con số biết nói sau 7 năm qua, để thấy chiến tranh đã tàn phá một Syria hưng thịnh như thế nào:

noi chien sirya 13

Có nguồn gốc chỉ là từ một vài cuộc biểu tình "nhỏ và chưa có tiền lệ" ở Syria và ở một vài quốc gia khác trong khu vực, Nội chiến Syria chính thức bùng phát vào ngày 26/3/2011.

noi chien sirya 11

Cuộc chiến ở Syria tính tới thời điểm hiện tại đã vượt ra khỏi biên giới của một cuộc nội chiến khi nó có sự tham gia của quá nhiều quốc gia và tổ chức. Mà đỉnh điểm là sự can dự của Mỹ, sau đến là Nga, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ,...

noi chien sirya 19

Sau hơn 7 năm kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, nếu tính tổng cộng toàn bộ số người đã thiệt mạng tại Syria bao gồm cả dân thường thì con số này vào khoảng 498.000 người tính tới tháng 3 năm 2018 này. Con số trên được đưa ra bởi những nhà quan sát trong ủy ban Bảo vệ Nhân quyền tại Syria.

noi chien sirya 20

Để tránh bị ảnh hưởng từ các cuộc xung đột diễn ra triền miên ở đây, đã có khoảng 7,6 triệu người dân Syria phải rời bỏ nhà cửa của mình. Trong đó, có tới 5,1 triệu người tìm cách di cư ra nước ngoài, tạo ra làn sóng di cư lớn nhất thế giới kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

noi chien sirya 7 Theo báo cáo của Inquirer.net, cuộc chiến đã đưa kinh tế của Syria quay về thời điểm của những năm 1980, nền y tế và giáo dục của nước này đang ngày càng bị xuống cấp và sẽ sớm bị "xóa sổ" trong tương lai không xa.

3. Nội chiến Syria hay chiến trường khốc liệt giữa các thế lực tranh giành ảnh hưởng và tài nguyên

dohoa1-8550-1443761738.jpg

Các lực lượng tham chiến tại Syria

Trước khi bùng phát “Mùa xuân Arab”, Syria cùng với Iraq và Iran ký hiệp định xây dựng tuyến đường ống dẫn khí đốt mang tên “Islamic Magistral” (“Tuyến đường lớn Hồi giáo”) có công suất thiết kế 110 triệu mét khối mỗi ngày. Dự án này được nhìn nhận như là đối trọng với tuyến đường ống dẫn khí đốt “Nabuco” đi từ Azebaizan và Turmenia qua Thổ Nhĩ Kỳ tới châu Âu. Tháng 9/2010, Syria và Iraq ký biên bản gi nhớ về việc xây dựng ba tuyến đường ống dẫn, trong đó có hai tuyến dẫn dầu mỏ công suất 2,5-3 tỷ thùng mỗi ngày và một tuyến dẫnkhí đốt.

Đầu năm 2011, Tổng thống Syria Bashar al-Assad đề xuất ý tưởng mang tên “Chiến lược bốn biển” nhằm kết nối Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Azebaizan thành một hệ thống chuyển tài dầu mỏ và khí đốt thống nhất hướng ra Địa Trung Hải. Ý tưởng chiến lược này nhận được sự ủng hộ của Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Nga, nhưng điều chủ yếu và quan trọng nhất là các công ty dầu mỏ và khí đốt của Mỹ và các nước châu Âu không không được mời tham gia. Trong khi đó, Công ty xây dựng đường ống dẫn khí đốt của Nga lại nhận được sự ưu tiên khi tham gia thực hiện sáng kiến chiến lược này của Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Một khi những dự án trên đây được thực thi thành công thì Mỹ sẽ bị tước quyền kiểm soát đối với ngành công nghiệp dầu mỏ và khí đốt của Trung Đông và Cận Đông, còn quyền này sẽ thuộc về Iran, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ và có thể là cả Nga nữa. Đặc biệt, các tuyến đường ống dẫn khí đốt này với chi phí khai thác và chuyên chở thấp sẽ là đòn giáng mạnh vào hoạt động kinh doanh dầu mỏ và khí đốt của Arabia Saudi và Qatar. Hơn nữa, những tuyến đường ống dẫn khí đốt này sẽ đem lại cho Iran một lợi thế có ý nghĩa chiến lược: giảm bớt sự phụ thuộc vào eo biển Hormus.

Bởi vậy, khi nội chiến Syria bắt đầu vào tháng 3/2011, khởi nguồn từ phong trào biểu tình chống chính phủ Tổng thống Bashar al-Assad, nhiều quốc gia bên ngoài đã nhanh chóng can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp theo hướng họ tin sẽ giải quyết được cuộc xung đột, nhưng ẩn sâu sau đó là những toan tính "vàng đen" và vị thế ở Trung Đông.

Chân dung những "vị khách không mời" tại Syria:

- Mỹ

Ủng hộ: Lực lượng ôn hòa trong phe nổi dậy ở Syria.

Chống: Chính quyền Tổng thống al-Assad, IS cùng các nhóm Hồi giáo cực đoan khác.

Cách thức can thiệp: Dẫn đầu liên minh quốc tế thực hiện không kích nhằm vào IS, các nhóm cực đoan ở Iraq và Syria như Mặt trận Nusra có liên kết với al-Qaeda. Washington triển khai chương trình huấn luyện và trang bị cho lực lượng nổi dậy Syria. Lầu Năm Góc còn có một chương trình riêng biệt huấn luyện lực lượng ôn hòa trong phe nổi dậy chiến đấu với IS.

- Nga

Ủng hộ: Tổng thống al-Assad và chính quyền Syria đồng minh ổn định lâu nhất của Moscow ở Trung Đông trong nhiều thập kỷ qua.

Chống: IS do lo ngại những phần tử người Nga gia nhập nhóm phiến quân có thể trở lại quê nhà để tấn công khủng bố.

Cách thức can thiệp: Cung cấp vũ khí cho quân đội Syria và kết hợp không kích IS; Mỹ thường tố Nga-Syria không kích phe nổi dậy, gây thương vong dân thường.

- Thổ Nhĩ Kỳ

Ủng hộ: Liên minh quốc tế do Mỹ dẫn đầu, phe nổi dậy Syria.

Chống: Chính quyền al-Assad, các nhóm người Kurd liên minh với đảng Công nhân người Kurd (PKK) bị coi là nhóm nổi dậy ở Thổ Nhĩ Kỳ, và IS.

Cách thức can thiệp: Thổ Nhĩ Kỳ cho phép liên minh quốc tế sử dụng các căn cứ không quân. Ngay từ giai đoạn đầu cuộc nội chiến, Thổ Nhĩ Kỳ cho phép các tay súng và hàng cung cấp cho các nhóm nổi dậy di chuyển qua lãnh thổ và một số phiến quân tị nạn.

- Iran

Ủng hộ: Tổng thống al-Assad và chính quyền Syria.

Chống: IS và các nhóm Hồi giáo cực đoan dòng Sunni.

Cách thức can thiệp: Iran là đồng minh trung thành nhất của chính quyền Tổng thống Syria Assad và đã hỗ trợ quân sự, vũ khí, hỗ trợ tài chính kể từ khi cuộc nội chiến bắt đầu năm 2011.

- Arab Saudi

Ủng hộ: Các nhóm nổi dậy đang giao tranh với chính quyền Syria.

Chống: Tổng thống al-Assad.

Cách thức can thiệp: Không chấp nhận nỗ lực nhằm để ông al-Assad nắm quyền của phía Nga bằng cách hỗ trợ vũ khí cho phe nổi dậy và giữ lại lựa chọn dùng quân đội để lật đổ chính quyền Syria; tham gia liên minh quốc tế, không kích IS ở Syria.

- Qatar

Ủng hộ: Các nhóm nổi dậy đang giao tranh với chính quyền Syria.

Chống: Tổng thống al-Assad.

Cách thức can thiệp: Qatar và các quốc gia vịnh Arab hỗ trợ tài chính cho phe nổi dậy. Qatar còn hỗ trợ tài chính và huấn luyện lực lượng này đối phó với chính quyền al-Assad. Qatar cung cấp vũ khí cho phe nổi dậy, phớt lờ cảnh báo từ Mỹ rằng vũ khí trên có thể rơi vào tay khủng bố.

Qatar còn là nơi đặt trụ sở không kích của liên minh quốc tế, điều hành các chiến dịch không kích IS.

- Anh, Pháp

Ủng hộ: Lực lượng ôn hòa trong phe nổi dậy ở Syria.

Chống: Chính quyền al-Assad, IS và các nhóm Hồi giáo cực đoan.

Cách thức can thiệp: Không kích IS ở Iraq và Syria. Tuy nhiên, Paris loại trừ khả năng sẽ can thiệp quân sự trên bộ.

contentlength: 14646
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất