Quan hệ Anh - Nga trước nguy cơ đổ vỡ

06:51 19/07/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ qua Anh đã quyết định trục xuất các nhà ngoại giao Nga, trong bối cảnh quan hệ giữa Moscow và Luân Đôn ngày càng căng thẳng quanh vụ đầu độc ông Litvinenko bằng chất phóng xạ polonium 210 hồi năm ngoái. Động thái này đã làm dấy lên nỗi lo ngại về sự ám ảnh của Chiến tranh Lạnh trong quan hệ hai nước với những đòn trả đũa ngoại giao ngày một gia tăng.

Khi các vấn đề hình sự bị chính trị hoá

Căng thẳng trong quan hệ Anh - Nga đã bị đẩy lên cao khi ngày 16/7, chính phủ Anh quyết định trục xuất bốn nhà ngoại giao Nga và siết chặt quy chế cấp thị thực đối với công dân nước này để trả đũa việc Moscow từ chối dẫn độ Andrey Lugovoi, cựu nhân viên KGB, nghi can chính trong vụ đầu độc cựu điệp viên Alexander Litvinenko tại Luân Đôn hồi tháng 11/2006.

Phát biểu tại phiên họp Hạ viện cùng ngày, Ngoại trưởng Anh David Miliband nhấn mạnh rằng việc Nga từ chối dẫn độ Lugovoi là điều "vô cùng đáng thất vọng". Mặc dù khẳng định "đây không phải là một tuyên bố chống Nga” và Chính phủ Anh “không hề mong muốn hay hoan nghênh” quyết định này, song ông Miliband nhấn mạnh Anh cần phải thể hiện quan điểm cứng rắn, rõ ràng của mình.

Mặc dù không nêu tên những nhà ngoại giao Nga sẽ bị trục xuất, song Ngoại trưởng Miliband nói rằng bốn nhà ngoại giao tại Đại sứ quán Nga đã được lựa chọn để trục xuất nhằm gửi một tín hiệu tới Nga về sự lo ngại của Anh, đồng thời khuyến cáo Lugovoi có thể bị dẫn độ tới Anh nếu ông ta tới một nước thứ ba. Anh sẽ thảo luận với các nước thành viên khác trong Liên minh châu Âu (EU) về sự can dự của EU vào vấn đề này.

Trong suốt những tháng qua, quan hệ Anh – Nga không ngừng căng thẳng bởi những cáo buộc nhau, chủ yếu xung quanh vụ án Litvinenko. Ngay từ đầu, các nguồn tin an ninh Anh đã nghi ngờ người của cơ quan tình báo Nga trực tiếp can dự vào vụ giết người này. Sự tức giận tại Kremli tăng lên sau khi Anh bác bỏ đề nghị của Nga về việc xét xử Lugovoi tại Moscow vì cho rằng hệ thống pháp lý của Nga “không công bằng”. Kremli tuyên bố hiến pháp của Nga cấm dẫn độ các công dân Nga ra nước ngoài xét xử, trong khi Viện Kiểm sát tối cao Nga phê phán phía Anh đang "chính trị hóa" các vụ án có yếu tố Nga.

Trước quyết định của Nga không cho dẫn độ Lugovoi, Luân Đôn tuyên bố sẽ "mạnh tay" đối với Moscow . Các nhà phân tích cho rằng cuộc điều tra vụ Litvinenko đã được nâng lên một cấp độ mới, không chỉ đơn thuần là một vụ hình sự như lúc đầu mà đã mang tính chất chính trị rõ rệt.

Trong một tuyên bố đưa ra hồi tuần trước nhằm đáp trả yêu cầu dẫn độ Lugovoi của Anh, Viện Kiểm sát tối cao Nga nhắc lại rằng, kể từ năm 2002, cơ quan này đã đề nghị Anh trao cho Nga tổng cộng 21 người phạm tội trên lãnh thổ Nga chạy sang Anh; đó là những công dân Nga phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, như giết người, khủng bố, biển thủ tài sản và rửa tiền số lượng rất lớn, buôn bán ma túy... nhưngcho đến nay phía Anh chưa đáp ứng một yêu cầu nào. 6 trong số 11 người đã bị Nga buộc tội được Anh cấp quy chế tị nạn chính trị.

Viện Kiểm sát tối cao Nga cũng nêu rõ, "trong những năm gần đây, Anh là một trong những nước "yêu thích" để những kẻ phạm tội trên lãnh thổ Nga lẩn trốn, lý do chính là nhà cầm quyền Anh, dưới nhiều cái cớ khác nhau, không muốn trao tội phạm cho Nga. Tuyên bố của Viện Kiểm sát tối cao Nga cho rằng phía Anh đã "chính trị hóa" những vụ án đáng ra chỉ giải quyết bằng luật pháp, đồng thời kêu gọi Anh tiếp tục hợp tác "trên cơ sở luật pháp quốc tế và luật pháp Liên bang Nga".

Sự chỉ trích của Kremli đối với Anh đã lên tới đỉnh điểm trong những tháng gần đây trước việc Luân Đôn từ chối dẫn độ nhà tài phiệt bất đồng chính kiến Boris Berezovsky. Thậm chí nếu Anh không trục xuất nhà ngoại giao nào của Nga, các nhà phân tích dự đoán Moscow cũng có thể để cho "bóng tự lăn" bằng cách trục xuất các quan chức Anh vì tội làm gián điệp.

Mới đây, Nga đã mở hai cuộc điều tra các nhà ngoại giao Anh tại Nga hoạt động gián điệp, sau khi Lugovoi cáo buộc cả Litvinenko và Berezovsky làm việc cho Cục Tình báo Hải ngoại Anh (MI-6). Hội đồng Anh tại Nga, vốn đã trở thành mục tiêu trong chiến dịch hăm dọa và quấy rối trong những tháng gần đây, có thể sẽ phải chịu hậu quả nặng hơn trước bất kỳ hành động trục xuất nào.

Ai thua thiệt hơn?

Moscow ngay lập tức đã phản ứng gay gắt trước quyết định trục xuất các nhà ngoại giao Nga của Anh. Trong thông điệp đáp trả, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tuyên bố Nga sẽ không ngồi yên trước hành động khiêu khích của Luân Đôn, đồng thời cảnh báo rằng quyết định của Anh “sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng nhất cho quan hệ hai nước", làm dấy lên khả năng có các quyết định trục xuất trả đũa lẫn nhau.

Chủ nhiệm Ủy ban của Đu-ma quốc gia Nga về quan hệ với người Nga ở nước ngoài Andrey Kokoshin tuyên bố những biện pháp mà chính phủ Anh đưa ra là "không có cơ sở pháp lý và vô nghĩa về mặt chính trị", việc trục xuất các nhà ngoại giao Nga là một quyết định sai lầm và những hành động đó sẽ vấp phải những biện pháp đáp trả từ phía Nga.

Giới phân tích cho rằng mối bất hòa này tạo ra "cảm giác về một cuộc Chiến tranh Lạnh" trong quan hệ Anh - Nga, đây có thể sẽ là xuất phát điểm bùng nổ các quyết định trục xuất ngoại giao trực tiếp giữa hai nước và dẫn tới các hành động trả đũa mạnh mẽ hơn. Và khi đó, Anh chắc chắn sẽ là bên chịu thiệt hại nhiều hơn.

Ít nhất Nga sẽ áp dụng chính sách trục xuất các nhà ngoại giao từ Đại sứ quán Anh ở Moscow theo kiểu "ăn miếng, trả miếng". Tuy nhiên, điều mà các nhà ngoại giao Anh lo ngại là Nga sẽ đi xa hơn trong các hành động trả đũa, đặc biệt trong quan hệ thương mại giữa hai nước. Lúc đó, Anh sẽ thiệt hại nhiều vì bất cứ nước nào công khai chống lại ông Putin đều không thể nhận được ân huệ về thương mại từ Moscow . Cần nhớ rằng mới đây, tập đoàn năng lượng British Petroleum (BP) của Anh đã buộc phải từ bỏ một hợp đồng thăm dò khí đốt béo bở ở Sibery vì sự can thiệp của Moscow .

Ngoài ra, với chiếc ghế thành viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, Nga còn có thể "làm khó" Anh về một số vấn đề trong chính sách đối ngoại; quan hệ hợp tác an ninh giữa Anh với Nga có thể sẽ bị suy giảm. Chính vì những lý do đó, các nhà ngoại giao Anh hy vọng bất đồng về vụ Litvinenko sẽ được kiềm chế ở mức quan hệ song phương và không lan sang những vấn đề khác.

Theo các nhà nghiên cứu, dưới thời cựu Thủ tướng Tony Blair, quan hệ với Nga được xếp vào các mục tiêu ưu tiên của Luân Đôn và những bất đồng giữa hai nước được thảo luận khá kín kẽ trong các cuộc đối thoại song phương. Chính sách đó của Chính phủ Blair mặc dù bị phe đối lập chỉ trích là "quá mềm mỏng" song vẫn giúp Luân Đôn tìm được nhiều thỏa hiệp với Moscow trong những vấn đề chiến lược.

Nay với quyết định trục xuất bốn nhà ngoại giao Nga và tiến hành các biện pháp tay đôi khác chống lại Moscow, chính phủ mới của Thủ tướng Gordon Brown đã chứng tỏ với thế giới rằng sẽ "không bỏ qua" những vấn đề gai góc trong chính sách đối ngoại.

Không ít nhà phân tích cho rằng ông Brown trước đây chưa làm ngoại giao, do đó, để thể hiện việc mình sẵn sàng thay đổi căn bản đường lối của chính phủ trước đây, ông có thể từ bỏ chủ trương "xây dựng quan hệ tin cậy" với Moscow, dấn thân vào một cuộc xung đột ngoại giao lớn với Nga. Đó có thể sẽ là một cuộc xung đột chứa đựng những hậu quả không lường trước được, có lợi cho Công đảng trong đời sống chính trị nội bộ, nhưng nó có thể sẽ gây ra cho Luân Đôn những hậu quả nghiêm trọng trên mặt trận đối ngoại. Hơn nữa, vụ Litvinenko đã được các phương tiện truyền thông Anh khuấy lên thành một vụ lớn và, như Đại sứ Nga tại Anh, đã trở thành một chiến dịch "bài Nga" trong xã hội Anh.

Các nhà phân tích và cựu quan chức ngoại giao chỉ ra rằng biện pháp trục xuất các nhà ngoại giao là lựa chọn cao nhất của Anh trong việc giải quyết vụ Litvinenko vì những lựa chọn của Luân Đôn hiện nay rất hạn chế. Anh không còn viện trợ trực tiếp cho Nga như trước đây nên không có khả năng áp dụng biện pháp cắt giảm viện trợ để trả đũa, trong khi việc giảm quan hệ hợp tác trong lĩnh vực doanh nghiệp sẽ chỉ gây thiệt hại cho các nhà đầu tư Anh vì Anh là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của Nga.

Thành Dương

Việt Báo
contentlength: 13655
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Vì sao Hoàng tử nước Anh George luôn mặc quần short?
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..