Phụ nữ Hồi giáo đi tìm sự cải cách

10:49 04/08/2001
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Phu nu Hoi giao di tim su cai cach
Trẻ em gái Hồi giáo ở Malaysia.

Có thể thấy gì trong sự kiện bà Megawati Sukarnoputri lên làm Tổng thống Indonesia, một nước Hồi giáo? Đó là biểu hiện của phong trào đòi nữ quyền đang dâng lên như vũ bão ở các nước Đông Nam Á. Nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm, nhiều quan niệm phải thay đổi…

Trong những xã hội Hồi giáo Đông Nam Á yên bình bấy lâu nay, không phải không có người cất lên tiếng nói đòi cải cách luật Hồi (Sharia). Nhưng các ý kiến đó không phải luôn được lắng nghe, vì chúng chạm vào một vấn đề nhạy cảm: Quan niệm về tôn giáo truyền thống. Cải cách có phải là phá đạo không?

Những người theo đường lối cải cách muốn thay đổi luật Hồi sao cho phù hợp với thời đại mới, lấy lý do là Sharia phân biệt đối xử với phụ nữ trong một số lĩnh vực như hôn nhân và gia đình. Họ đòi cải cách để mở đường cho nữ giới khẳng định quyền lợi của mình, tất nhiên là vẫn trong khuôn khổ luật Hồi. Nhưng họ vấp phải sự phản đối quyết liệt của số đông tín đồ Hồi giáo. Thái độ phản đối bắt nguồn từ tâm trạng sợ xã hội mất ổn định, sau nhiều thế kỷ sống trong trật tự mà luật đạo tạo dựng nên.

Cynthia Abubakar, Viện Nghiên cứu Hồi giáo Phillipines, nhận định: “Người ta cho rằng Sharia dựa trên kinh Coran, vì thế nếu bạn nghi ngờ tính công bằng của luật, tức là bạn nghi ngờ tính đúng đắn của kinh, bạn đang phán xét lời Thánh dạy. Như thế, bạn đâu còn là tín đồ nữa”.

Vấn đề là quan niệm về sự bình đẳng

Một số điểm trong luật Hồi đang gây tranh cãi, vì người thì cho là chúng bất bình đẳng nam nữ, kẻ lại nghĩ đó mới là ưu ái phụ nữ. Một trong những chủ đề hay được bàn đến là “mahr”, số tiền thách cưới mà nhà trai phải trao cho cô dâu (thường là khá lớn). Nhiều phụ nữ Hồi giáo coi mahr như một sự hạ thấp nữ giới và hoàn toàn không thích hợp cho hôn nhân - nó có khác gì tiền mua cô dâu, tạo cho đàn ông quyền sở hữu phụ nữ? Họ đòi hạ thấp số tiền này, khiến nó chỉ còn mang tính hình thức và không phải là dấu hiệu của sự sở hữu. Tuy nhiên, nhiều người lại coi mahr như một hình thức đảm bảo về mặt tài chính cho người phụ nữ trong những thời kỳ khó khăn, chẳng hạn khi cuộc hôn nhân trở nên bấp bênh. Rõ ràng đó là ưu ái nữ giới chứ còn gì nữa? Thậm chí, một số ý kiến còn cho rằng mahr là cái duy nhất cho phụ nữ lợi thế khi lập gia đình.

Tiếp nữa là luật hôn nhân cho phép đàn ông đa thê: Họ được lấy tới 4 vợ, nếu có đủ điều kiện, và lấy vợ là để che chở, bảo vệ phụ nữ vốn thuộc phái yếu. Tuy nhiên, hiện hai nước Hồi giáo là Thổ Nhĩ Kỳ và Tunisia đã bãi bỏ quy định này. Ở một số quốc gia theo đạo Hồi khác, nhiều nhà hoạt động vì nữ quyền cũng đang la ó phản đối chế độ đa thê. Theo họ, đa thê xuất phát từ tư tưởng trọng nam khinh nữ chứ không từ tinh thần tôn giáo. Ziba Mir Hosseini, một nhà nghiên cứu về quan hệ giới ở Iran, cho biết, bà “chưa từng gặp phụ nữ nào vui vẻ chấp nhận để chồng mình lấy thêm vợ”, mà giả dụ có ngoại lệ, đa thê sẽ luôn làm quan hệ giới trở nên bất bình đẳng, vì đương nhiên người chồng được đặt vào vị trí cao hơn khi ông ta có quyền chọn lựa phụ nữ. Theo bà, đã đến lúc người ta phải thay đổi quan niệm về hôn nhân theo luật Hồi, nâng địa vị phụ nữ từ “người thỏa mãn tình dục và tuân lệnh” thành “bạn đời” của đàn ông.

Luật Hồi quy định, trong hôn nhân, nữ giới không có quyền quyết định như nam giới bởi nam giới là người bảo vệ (wali). Có ý kiến cho rằng đây là biểu hiện của sự ưu ái dành cho phụ nữ - họ luôn được chở che trong vòng tay của phái mạnh đấy thôi. Nhưng những người theo đuổi bình đẳng giới thì lại nghi ngờ: Liệu “sự ưu ái” ấy có hình thành ở đàn ông tính gia trưởng, độc đoán không? Có thể lắm chứ.

Giáo sư bộ môn Lịch sử đạo Hồi, Amira el-AzhAry Sonbol (Ai Cập), cho biết luật Hồi ở các nước có thể khác nhau nhưng về căn bản, tất cả đều bắt nguồn từ tư tưởng gia trưởng trong một xã hội mà theo truyền thống, đàn ông giữ vai trò to lớn trong đời sống của phụ nữ. Thậm chí, người phụ nữ muốn đi làm cũng phải được nam giới cho phép. Luật Sharia ở Philippines yêu cầu người vợ phải có sự đồng ý của chồng mới có thể làm một nghề mang tính chuyên môn.

Cải cách vẫn từng bước diễn ra

Dù thuộc phái yếu, bà Megawati Sukarnoputri vẫn trở thành người lãnh đạo cao nhất của Indonesia. Ông Hamzah Haz, người kịch liệt phản đối phụ nữ điều khiển đất nước, cuối cùng vẫn phải chấp nhận thực tế và thú vị hơn, lại làm phó cho Megawati, hình thành một liên minh khiến nhiều người phải tò mò xem họ sẽ hợp tác với nhau như thế nào.

Theo các nhà hoạt động vì nữ quyền, cải cách có lẽ phải bắt đầu bằng việc hiểu đúng kinh Coran. Họ khẳng định cải cách tôn giáo không có nghĩa là phá bỏ tất cả, mà thực chất là khuyến khích mọi người, nhất là phụ nữ, nghiên cứu kinh Coran và lịch sử để từ đó thay đổi xã hội theo hướng thích hợp với thời đại ngày nay. “Làn sóng mới” tràn vào là điều tất yếu, bởi 40 năm qua, đã hình thành trong các quốc gia Hồi giáo một thế hệ phụ nữ được giáo dục, có đủ kiến thức để tạo ra sự cải cách tiến bộ nhất. Vấn đề là họ phải thay đổi cả quan niệm của mỗi tín đồ Hồi giáo về công bằng và bình đẳng.

Đoan Trang (theo Asia Times)

Việt Báo
contentlength: 7881
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..