Nước Mỹ phòng chống đại dịch cúm như thế nào?

09:27 03/11/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

> Tối nay, Mỹ công bố kế hoạch chống đại dịch cúm

Nuoc My phong chong dai dich cum nhu the nao
Tổng thống Bush công bố kế hoạch phòng chống đại dịch cúm tại Việt y tế quốc gia Mỹ, bang Maryland.

Lo ngại về đại dịch cúm là có căn cứ

Nhiều người Mỹ đã quen thuộc với bệnh cúm, hay căn bệnh về đường hô hấp khiến hàng trăm nghìn người ốm mỗi năm. Mùa thu năm nay, cũng là lúc mùa cúm đang tới, hàng triệu công dân Mỹ lại phải tới bác sĩ để tiêm phòng cúm hàng năm. Đối với nhiều người, đó chỉ đơn giản là một biện pháp phòng ngừa để tránh sốt hay đau họng, đau cơ - những triệu chứng đi kèm theo cúm. Song đối với một số người, cúm theo mùa cực kỳ nguy hiểm, nhất là với những người có hệ miễn dịch kém vì tuổi tác hay bệnh tật. Tuy nhiên, căn bệnh này thường không đe doạ mạng sống của những người khoẻ mạnh.

Đại dịch cúm lại là một vấn đề khác. Đại dịch thường xảy ra khi một chủng virus mới xuất hiện và có thể dễ lây truyền từ người sang người. Chính vì lý do này, hầu như có rất ít, thậm chí không có sự miễn dịch tự nhiên. Khác với cúm theo mùa, nhiều người không hề được chuẩn bị đầy đủ để chống lại căn bệnh mới này. Và không giống bệnh cúm mùa, căn bệnh mới này có thể cướp đi mạng sống của những người trẻ tuổi, những người khoẻ mạnh và tất nhiên cả những người vốn đã ốm yếu.

Hiện thời, chưa có đại dịch cúm ở nước Mỹ hay trên thế giới. Nhưng nếu lịch sử lại tái hiện, có nhiều lý do để lo ngại. Trong vòng 1 thế kỷ qua, nước Mỹ và thế giới đã bị 3 đại dịch cúm tấn công và virus từ các loài lông vũ là nguyên nhân chính. Đại dịch đầu tiên xảy ra năm 1918 đã giết chết hơn một nửa triệu người Mỹ và hơn 20 triệu người trên toàn cầu. 1/3 dân số Mỹ khi ấy đã bị nhiễm virus và tuổi thọ của người dân Mỹ đã bị giảm xuống 13 năm. Sau đại dịch năm 1918, đại dịch năm 1957 và 1968 đã khiến hàng chục nghìn người Mỹ và hàng triệu người dân trên toàn thế giới thiệt mạng.

Cách đây 3 năm, thế giới đã thấy trước những hậu quả mà một đại dịch cúm có thể gây ra khi một loại virus chưa từng được biết trước đó mang tên SARRS xuất hiện ở vùng nông thôn Trung Quốc. Khi một bác sĩ nhiễm bệnh rời Trung Quốc, virus đã nhanh chóng lây lan sang Việt Nam, Singapore và Canada chỉ trong vòng 1 tháng. Chẳng bao lâu sau, virus SARS đã lan tới gần 30 nước tại 6 châu lục. Nó xâm nhập vào cơ thể của hơn 8.000 người và làm gần 800 người chết. Một phụ nữ cao tuổi đã mang loại virus này từ Hongkong tới Toronto và tại đây, nó nhanh chóng lây lan sang cho con trai bà, rồi cho những người khác. Sau đó, 4 người nữa lại đến Canada mang theo loại virus này và hàng trăm người Canada đã bị nhiễm trong đó hàng chục người thiệt mạng.

Chỉ bằng một tính toán nhỏ có thể thấy, đại dịch SARS đã tiêu tốn của khu vực châu Á-Thái Bình Dương khoảng 40 tỉ USD. Ngành hàng không đặc biệt phải hứng chịu hậu quả khi các chuyến bay tới châu Á giảm 45% trong cả năm sau khi đại dịch bùng phát. Tất cả đều bắt nguồn từ một ổ virus, rồi lan sang hàng nghìn người và kéo dài trong suốt 6 tháng. Nhưng một đại dịch cúm trên quy mô toàn cầu với khả năng lây nhiễm cho hàng triệu người và kéo dài từ 1-3 năm còn nguy hiểm hơn nhiều.

Các nhà khoa học và chuyên gia y tế hiện không thể nói trước khi nào và ở đâu đại dịch tiếp theo sẽ xảy ra hay mức độ nguy hiểm của đại dịch mới sẽ thế nào. Nhưng đa số đều nhất trí rằng, thế giới có thể phải đối mặt với một đại dịch mới. Và giới khoa học đang ngày càng tỏ ra lo lắng trước một loại virus cúm mang tên H5N1 - còn gọi là cúm gia cầm đang nhanh chóng lây lan trong các loài lông vũ ở châu Á, rồi châu Âu.

Chủng cúm mới này đã xuất hiện trong những giống gia cầm như vịt, gà hay các loài chim di cư. Năm 1997, ổ dịch đầu tiên ở người đã được phát hiện tại Hongkong, khi 18 người bị nhiễm virus và 6 người thiệt mạng. Các quan chức y tế cộng đồng trong khu vực đã lập tức hành động và kiểm soát thành công sự lây lan của loại virus này. Cuối năm 2003, cúm gia cầm một lần nữa xuất hiện và lây truyền cho hơn 120 người ở Thái Lan, Campuchia, Việt Nam và Indonesia làm hơn 60 người thiệt mạng - tức là tỉ lệ chết ở vào khoảng 50%.

Ngay lúc này, không có bằng chứng về việc đại dịch sắp xảy ra. Đa phần những người bị nhiễm virus ở Đông Nam Á đều do tiếp xúc với gia cầm nhiễm bệnh. Trong khi virus cúm lây lan từ châu Á sang châu Âu, chưa hề có thông tin nào cho thấy gia cầm, gia súc hay người nhiễm bệnh được phát hiện ở Mỹ. Thậm chí nếu loại virus này có xuất hiện ở nước Mỹ do các loài lông vũ mang vào, điều đó cũng không có nghĩa người dân Mỹ sẽ bị lây nhiễm.

Khi cúm gia cầm vẫn chưa có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người, vẫn còn thời gian để cảnh giác. Loại virus này đã xuất hiện một số đặc tính có khả năng gây ra đại dịch: nó lây lan từ gia cầm sang con người và làm cho người ta ốm thập tử nhất sinh. Nếu loại virus này có khả năng truyền từ người sang người, nó sẽ nhanh chóng lan ra toàn cầu.

Nhận thức được vấn đề này, nước Mỹ đã bắt đầu tiến hành các bước cần thiết nhằm bảo vệ người dân trước nguy cơ virus cúm gia cầm lan truyền từ người sang người. Cách đây vài tháng, Tổng thống Bush đã chỉ đạo tất cả các bộ ngành liên quan trong chính quyền liên bang triển khai các bước đối phó với hiểm hoạ. Và một chiến lược quốc gia toàn diện với các bước cụ thể để chuẩn bị đối phó với một đại dịch cúm đã được hình thành.

Chiến lược quốc gia của nước Mỹ được hoạch định nhằm phục vụ 3 mục tiêu quan trọng:

Thứ nhất, phải phát hiện ổ dịch khi nó mới xảy ra ở bất kì nơi nào trên thế giới;

Thứ hai, phải bảo vệ người dân Mỹ bằng cách dự trữ vaccine và thuốc kháng virus đồng thời nâng cao khả năng sản xuất vaccine mới trong thời gian ngăn;

Thứ ba, phải luôn sẵn sàng ở mọi cấp từ liên bang, tiểu bang tới địa phương trong trường hợp đại dịch xảy ra tại Mỹ.

Nuoc My phong chong dai dich cum nhu the nao
Kế hoạch quy mô mà ông Bush đề ra sẽ tiêu tốn khoảng 7,1 tỉ USD.

Để thực hiện 3 mục tiêu này, chiến lược của nước Mỹ đòi hỏi nỗ lực tổng thể của các quan chức chính phủ trong hệ thống y tế cộng đồng, y tế, thú y, hành pháp và cả khối tư nhân. Chiến dịch này còn đòi hỏi sự tham gia tích cực của tất cả người dân Mỹ và đặc biệt, nó đòi hỏi sự chú ý của Quốc Hội Mỹ để có thể chuẩn bị sẵn sàng tài nguyên, nguồn lực triển khai kế hoạch.

Phát hiện sớm các ổ dịch trên toàn thế giới

Phần đầu tiên trong chiến lược là phát hiện các ổ dịch trước khi chúng lan rộng ra toàn thế giới. Trong cuộc chiến chống dịch cúm gia cầm, việc phát hiện sớm ổ dịch là tuyến phòng thủ đầu tiên. Theo lời Tổng thống Bush, đại dịch cũng giống một đám lửa trong rừng, nếu ta phát hiện sớm, đám lửa ấy có thể sẽ được dập tắt mà không gây ra nhiều tổn thất; nhưng nếu cứ để nó âm ỉ cháy mà không hề phát hiện, đám lửa sẽ bùng lên và lan rộng vượt ngoài khả năng kiểm soát của chúng ta. Do vậy, Mỹ phải có những bước nhanh chóng đảm bảo phát hiện sớm ổ dịch cúm gia cầm trong gia súc hay con người ở bất kì nơi nào trên thế giới.

Tháng 9 vừa qua, tại LHQ, Tổng thống Bush đã công bố sáng kiến Đối tác Quốc tế về Đại dịch cúm gia cầm - một hệ thống giám sát và dự phòng toàn cầu giúp phát hiện, đối phó nhanh chóng với bất kì ổ dịch nào. Bất kì quốc gia thành viên nào phát hiện thấy ổ dịch cũng phải lập tức chia sẻ thông tin và cung cấp mẫu xét nghiệm cho Tổ chức Y tế thế giới. Bằng cách yêu cầu sự minh bạch, chúng ta có thể đối phó với những ổ dịch nguy hiểm nhanh hơn.

Từ sau khi công bố sáng kiến toàn cầu này, phản ứng từ các nước trên thế giới đã trở nên rất tích cực. Tới nay, đã có 88 quốc gia và 9 tổ chức quốc tế tham gia sáng kiến. Quan chức cao cấp từ các nước tham gia gần đây đã tổ chức hội nghị đầu tiên tại Washington.

Xuất phát từ thực tế này, Tổng thống Bush đã yêu cầu Quốc hội thông qua khoản 251 triệu USD giúp các đối tác nước ngoài đào tạo nhân viên y tế, tăng cường khả năng xét nghiệm và giám sát, vạch kế hoạch phòng chống và phát hiện các ổ dịch.

Để tăng cường hệ thống giám sát trong nước, chính quyền Bush đang triển khai Sáng kiến Giám sát sinh học Quốc gia. Sáng kiến này sẽ giúp Mỹ phát hiện nhanh chóng, đánh giá mức độ và đối phó với các ổ dịch ở người, gia súc và truyền thông tin nhanh chóng tới các quan chức y tế công cộng ở tiểu bang, địa phương, toàn quốc và cả thế giới.

Bằng cách xây dựng những hệ thống như vậy, Mỹ sẽ có khả năng ngăn chặn, làm chậm hay hạn chế sự lây lan của đại dịch và cứu mạng sống của người dân.

Dự trữ thuốc và đẩy nhanh công nghệ sản xuất vaccine

Phần thứ hai trong chiến lược của Tổng thống Bush là bảo vệ người Mỹ bằng cách tích trữ vaccine và thuốc kháng virus, đồng thời đẩy nhanh nghiên cứu công nghệ sản xuất vaccine mới. Một trong những thách thức do đại dịch gây ra là các nhà khoa học cần phải có mẫu của chủng virus mới trước khi họ có thể bào chế ra vaccine chống lại nó. Điều này có nghĩa sẽ rất khó để sản xuất ra một loại vaccine ngừa đại dịch trước khi đại dịch thật sự xảy ra. Do vậy sẽ không có loại vaccine nào có khả năng giúp người dân Mỹ hoàn toàn miễn dịch trước chủng virus cúm mới trong vòng vài tháng đầu sau khi đại dịch xảy ra.

Để bảo vệ công dân Mỹ trong những tháng đầu tiên này, phải lập tức tiến hành một số bước. Các chuyên gia nghiên cứu tại Viện Y tế quốc gia đã phát triển một loại vaccine dựa trên chủng virus cúm gia cầm hiện tại; loại vaccine này đã được thử nghiệm lâm sàng.

Loại vaccine này sẽ không hoàn toàn ngăn chặn đại dịch cúm vì chủng virus gây dịch có thể khác so với loại virus cúm gia cầm đầu tiên. Nhưng vaccine chống virus cúm gia cầm hiện tại có thể sẽ bảo vệ con người trước chủng virus gây dịch và có thể cứu sống nhiều mạng người trong vài tháng đầu tiên khi dịch xảy ra.

Tổng thống Bush đang yêu cầu Quốc hội thông qua khoản 1,2 tỉ USD để Bộ Y tế và Các dịch vụ con người mua đủ liều vaccine cần thiết từ các nhà sản xuất tiêm cho 20 triệu người dân Mỹ.

Bên cạnh bào chế vaccine, Mỹ cũng đang tăng lượng dự trữ các loại thuốc kháng virus như Tamiflu và Relenza. Thuốc kháng virus không thể ngăn chặn con người nhiễm cúm. Nhưng nó có thể giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh nếu dùng trong vòng 48 giờ sau khi bắt đầu có triệu chứng.

Như vậy, ngoài vaccine - nền tảng của kế hoạch phòng chống đại dịch, ông Bush sẽ yêu cầu Quốc hội thông qua 1 tỉ USD để dự trữ thuốc kháng virus bổ sung để Mỹ có đủ phương tiện cần thiết điều trị cho những người dễ bị lây nhiễm, và những người thường xuyên tiếp xúc với nguy cơ trong giai đoạn đầu của đại dịch.

Để bảo vệ được nhiều người Mỹ nhất trong thời gian xảy ra đại dịch, điểm mấu chốt trong chiến lược này là phát triển công nghệ mới cho phép sản xuất các loại vaccine mới trong thời gian ngắn.

Gần đây, Tổng thống Bush đã gặp gỡ lãnh đạo trong ngành sản xuất vaccine. Họ đảm bảo rằng họ sẽ làm việc với chính quyền liên bang để mở rộng việc sản xuất để nước Mỹ được chuẩn bị tốt hơn một khi đại dịch xảy ra. Viện Y tế quốc gia Mỹ cũng sẽ phối hợp với các nhà sản xuất để phát triển công nghệ sản xuất vaccine dựa trên tế bào. Công nghệ này sẽ giúp đưa vaccine phòng cúm dịch đến với người dân Mỹ nhanh hơn trong trường hợp xảy ra đại dịch. Hiện, đa phần các loại vaccine vẫn được sản xuất với công nghệ từ năm 1950, tức là sử dụng trứng gà bị nhiễm virus cúm, sau đó sản xuất vaccine. Trong trường hợp đại dịch xảy ra, sẽ mất một thời gian dài để bào chế vaccine và điều đó không cho phép cung cấp đủ lượng vaccine cho từng người Mỹ kịp lúc.

Vì mạng sống của người dân Mỹ phụ thuộc vào những tiến bộ nhanh chóng của công nghệ sản xuất vaccine, cần phải có một ngân sách kịp thời để giúp các nhà khoa học nhanh chóng tìm kiếm ra công nghệ sản xuất thế hệ mới. Tổng thống Bush sẽ yêu cầu Quốc hội phê chuẩn 2,8 tỉ USD để phát triển công nghệ sản xuất vaccine dựa vào tế bào. Bằng cách đưa công nghệ mới từ phòng thí nghiệp ra nhà máy sản xuất, sẽ có thể sản xuất đủ vaccine cho người Mỹ trong vòng 6 tháng từ sau khi đại dịch bùng phát.

Ông Bush cũng đang yêu cầu Quốc Hội dỡ bỏ một trong những rào cản lớn nhất đối với việc sản xuất vaccine trong nước, đó là gánh nặng kiện tụng ngày càng tăng. Trong vòng 3 thập kỷ qua, số lượng các nhà sản xuất vaccine ở Mỹ đã sụt giảm đáng kể khi ngành này bị ngâp trong những vụ kiện cáo. Hiện, chỉ còn duy nhất 1 nhà máy tại Mỹ có thể tạo ra vacchine phòng cúm. Điều này khiến nước Mỹ bị tổn thương một khi đại dịch xảy ra. Điều cần thiết bây giờ là phải tăng số lượng nhà sản xuất vaccine trong nước và nâng cao khả năng sản xuất nội địa. Đó là lý do Quốc hội phải thông qua luật bảo vệ tố tụng đối với các nhà sản xuất vaccine.

Triển khai kế hoạch đối phó khẩn cấp tại 50 bang

Phần thứ ba trong chiến dịch là đảm bảo rằng nước Mỹ luôn sẵn sàng đối phó với một đại dịch cúm. Đại dịch không giống những thảm hoạ tự nhiên khác; các ổ dịch có thể bùng phát cùng lúc ở hàng trăm, hay thậm chí hàng nghìn địa điểm. Và không giống như bão, lũ - thường chỉ tấn công chớp nhoáng và sau đó suy yếu, đại dịch có thể tiếp tục lây lan và phá huỷ nhiều lần, kéo dài tới 1 năm hay thậm chí hơn.

Để đối phó với một đại dịch, Mỹ có kế hoạch đối phó khẩn cấp tại toàn bộ 50 bang và ở từng cộng đồng. Kế hoạch của chính quyền phải đảm bảo rằng tất cả các cấp chính quyền đã sẵn sàng hành động để kiềm chế một đại dịch, phải cung cấp vaccine và các phương tiện điều trị khác cho những người dễ có nguy cơ bị nhiễm bệnh.

Chính vì lẽ đó, chính quyền đang làm việc với các quan chức y tế công cộng để đưa ra kế hoạch đối phó khẩn cấp với đại dịch một cách hữu hiệu, cụ thể là đang phối hợp ở cấp liên bang và với các quan chức cấp tiểu bang. Tổng thống Bush đã yêu cầu Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ con người Mike Leavitt triệu tập các quan chức y tế công cộng ở các địa phương và tiểu bang trên khắp nước Mỹ tới thảo luận kế hoạch phòng chống một đại dịch. Ông cũng yêu cầu Quốc hội thông qua khoản 583 triệu để chuẩn bị đối phó với dịch, trong đó 100 triệu USD dành cho việc giúp các tiểu bang hoàn thành và triển khai kế hoạch phòng dịch ngay từ bây giờ.

Bên cạnh đó, để đối phó với đại dịch, cần có đủ chuyên gia y tế và trang thiết bị cấp cứu. Khi đại dịch xảy ra, mọi thứ từ giường bệnh, ống thở, khẩu trang, và thiết bị bảo vệ đều sẽ thiếu thốn. Do đó, chính quyền liên bang sẽ tích trữ những thiết bị cần thiết này ở tất cả các vùng trên khắp nước Mỹ. Đây là một phần của kho Dự trữ chiến lược quốc gia. Bộ Y tế và Dịch vụ con người cũng đang giúp các tiểu bang huấn luyện nhân viên y tế tình nguyện giúp các cộng đồng dân cư trong đại dịch.

Đặc biệt, để đối phó với đại dịch, người Mỹ cần có thông tin để bảo vệ bản thân và người xung quanh. Khi đại dịch xảy ra, virus trong cơ thể một người có thể được truyền cho nhiều người khác, do đó tất cả người Mỹ đều phải có trách nhiệm cá nhân ngăn chặn sự lây lan này. Để người Mỹ có đầy đủ thông tin về đại dịch, chính quyền Bush đang xây dựng một trang web mới tại địa chỉ: www.pandemicflu.gov . Trang web này sẽ cung cấp đủ thông tin về các công việc chuẩn bị, các bước cần thiết để phòng bệnh và tất cả những gì người Mỹ có thể làm để giảm nguy cơ lây nhiễm, lan truyền dịch bệnh.

Cuối cùng, để đối phó với đại dịch, nước Mỹ kêu gọi các thành viên trong cộng đồng quốc tế tiếp tục phối hợp với nhau. Dịch cúm có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng quy mô toàn cầu và các nước cần tiếp tục gặp mặt để tìm cách đối phó.

Để thực hiện tất cả các mục tiêu trên, Tổng thống Bush yêu cầu tổng cộng 7,1 tỉ USD từ Quốc hội Mỹ.

  • Huyền Trang(Theo website Nhà Trắng)

Việt Báo
contentlength: 24569
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Nửa đêm dậy đi tiểu, nam thanh niên quay được cảnh tượng khiến cả MXH nổi da gà
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..