Liên minh phương Bắc có đủ sức thế chân Taliban?

14:00 03/10/2001
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lien minh phuong Bac co du suc the chan Taliban
Trách nhiệm duy trì liên minh đổ lên vai tướng Fahim.

Họ đang là đối thủ của Taliban, đồng thời là niềm hy vọng của phương Tây trong cuộc chiến sắp tới. Nhưng với những hạn chế của mình - ô hợp, thiếu tinh thần đoàn kết, quân ít và không thiện chiến, có lẽ Liên minh phương Bắc sẽ không gánh nổi trách nhiệm của lịch sử ngay cả khi đã chiến thắng Taliban.

Liên minh phương Bắc là một tập hợp các lực lượng khởi nghĩa khác nhau hoàn toàn về dân tộc và tôn giáo. Chỉ có mục đích của họ là tương đồng: lật đổ chính quyền Taliban ở Afghanistan.

Thành viên của liên minh là các nhóm dân không phải người Pashtun, với khoảng 15.000 người Tajikistan và Uzbekistan làm nòng cốt. Họ chiếm cứ vùng Badakhshan (Đông Bắc Afghanistan), tỉnh Takhar (Đông Afghanistan), thung lũng Panjshir (quê hương của cố thủ lĩnh Ahmed Masood) và một phần đồng bằng Shomali (phía bắc thủ đô Kabul), nghĩa là tổng cộng không đầy 10% diện tích lãnh thổ. Khác với Taliban, áp dụng một thứ luật Hồi vô cùng khắt khe, tàn bạo, liên minh thi hành các chủ trương cởi mở hơn (cho phép phụ nữ đi làm, trẻ em gái được học hành), nên thu hút được sự ủng hộ của dân chúng trong phần đất do họ kiểm soát. Về mặt đối ngoại, trước khi có sự kiện nước Mỹ bị khủng bố, dẫn đến việc Washington cam kết ủng hộ phe chống Taliban, lực lượng hậu thuẫn chính của liên minh chỉ bao gồm Iran, Nga và Tajikistan.

Iran ủng hộ Liên minh phương Bắc bởi cùng theo đạo Hồi, nhưng người Iran thuộc phái Shiite, người Afghanistan lại thuộc phái Sunnite. Nga thì càng không thể ủng hộ một chính quyền Hồi giáo “thuần khiết đến mức cực đoan”, đã dung túng cho các trại dạy khủng bố hoạt động, đào tạo nên nhiều phần tử Hồi giáo ở Chechnya. Tajikistan ủng hộ có thể vì hai lẽ: Thứ nhất, người Tajikistan chiếm số lượng đông đảo trong liên minh. Thứ hai, họ chịu ảnh hưởng tương đối lớn của Nga. Nhìn chung, tư tưởng Hồi giáo cực đoan của Taliban hầu như không được nước nào trong khu vực Trung Á ủng hộ. Đó chính là thuận lợi rất lớn đối với Liên minh phương Bắc.

Hiện tại, liên minh bao gồm 3 lực lượng chính sau:

- Nhóm Jamiat-I-Islami, với thành viên chủ yếu là những người Tajikistan thiểu số. Trước kia, nhóm này do Ahmed Shah Masood lãnh đạo. Sau khi ông bị ám sát (tháng 9 vừa qua), quyền chỉ huy được chuyển cho tướng Mohammed Fahim Khan.

Còn ở các tỉnh Ghor và Herat, Ismail Khan, thành viên của Jamiat-I-Islami, nguyên thống đốc Herat, cũng là một nhân vật quan trọng. Khan mới trốn thoát khỏi nhà tù của Taliban cách đây không lâu.

- Nhóm Junbish-i-Milli-yi Islami, thành viên chủ yếu là những người Uzbekistan thiểu số. Nhóm này do tướng Abdul Rashid Dostum lãnh đạo. Ông Dostum là đối thủ cũ của Masood và chỉ mới tham gia liên minh hồi đầu năm nay.

- Nhóm Hizb-i-Wahdat, gồm những người Hazara thiểu số. Nhóm do Karim Khalili và Mohaqiq lãnh đạo.

Ngoài ra, trong liên minh còn có rất nhiều nhóm khác, từng chiến đấu dưới sự chỉ huy của cựu thủ tướng Gulbuddin Hekmatyar (đã bị Taliban lật đổ).

Ô hợp, thiếu đoàn kết

Là một người có tư tưởng chiến lược, nhìn xa trông rộng, tướng Masood tỏ ra xuất sắc trong việc phối hợp (về mặt quân sự và chính trị) giữa các nhóm trong liên minh. Tuy nhiên, thành công của ông trong việc duy trì sự ổn định (không có nghĩa là đoàn kết) của Liên minh phương Bắc đã không mang lại chiến thắng quân sự. Vốn thiếu quân, thiếu vũ khí, ít được đào tạo, họ khó có thể làm gì khác ngoài việc cố gắng giữ phần đất của mình. Thêm nữa, 3 nhân vật quan trọng là Masood, Khan và Dostum lại chẳng bao giờ được như Lưu Bị, Quan Công, Trương Phi, nên hoạt động của liên minh càng thêm rời rạc, lẻ tẻ.

Cái chết của tướng Masood (ngày 14/9) có thể coi như dấu chấm hết cho Liên minh Phương Bắc, nếu không có sự kiện New York và Washington bị khủng bố, khiến Mỹ coi Osama bin Laden và phái Taliban ủng hộ ông ta như kẻ thù không đội trời chung. Điều đó đã tăng thêm sức mạnh cho liên minh. Họ tuyên bố sẵn sàng sát cánh bên Mỹ trong cuộc chiến đấu với Taliban. Liên minh phương Bắc vẫn mong có ngày Taliban sụp đổ, chính hy vọng này là yếu tố giữ họ lại với nhau dưới sự lãnh đạo của tướng Fahim (người thay thế ông Masood), ít nhất là trong thời gian này.

Fahim là người chỉ huy Liên minh phương Bắc, nhưng trên danh nghĩa, lãnh tụ của liên minh là cựu tổng thống bị phế truất Burhanuddin Rabbani. Ông Rabbani là người thiểu số Tajikistan, nguyên giảng viên bộ môn luật Hồi giáo ở Đại học Kabul. Ông làm tổng thống Afghanistan từ năm 1992 đến năm 1996. Chính quyền của Rabbani được LHQ công nhận, có nội các, có đại sứ quán ở 33 nước. Nhưng họ rất nghèo, phải sống nhờ vào hàng hóa nhập lậu từ những vùng lãnh thổ do Taliban kiểm soát. Hiện cựu tổng thống Rabbani sống tại quê nhà Faizabad, thủ phủ của tỉnh Badakhshan.

Thời gian qua, Liên minh phương Bắc đã nhiều lần giao tranh dữ dội với quân Taliban nhưng cho đến nay, họ vẫn chưa thu được thắng lợi nào đáng kể. Giả sử họ chiến thắng, thì đến lúc đó, lại nảy sinh vấn đề chia sẻ và thống nhất quyền lực giữa các nhóm trong liên minh. Nói tóm lại, cho dù nhân dân Afghanistan có bất mãn với Taliban thế nào đi chăng nữa, thì Liên minh phương Bắc vẫn không thể là sự lựa chọn thích hợp của đất nước. Phương Tây đang nhắm tới một khả năng thứ ba là phục hồi chế độ quân chủ của vua Zahir Shah. Cũng có không ít ý kiến cho rằng, bầu chọn lãnh đạo là một trong các quyền lợi của người Afghanistan, tốt nhất hãy để họ tự làm việc đó, và chỉ trong trường hợp hết sức cần thiết, Liên Hợp Quốc mới có thể giúp đỡ họ giải quyết một số vấn đề cụ thể như tổ chức thương lượng, bầu cử...

Đoan Trang (theo BBC)

Việt Báo
contentlength: 8320
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..