Kashmir: Bao giờ tìm thấy sự bình yên?

08:27 16/08/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Kashmir: Bao gio tim thay su binh yen?
"Kashmir bao giờ sẽ được bình yên?"
Trong suốt 50 năm qua, Kashmir luôn là một "cái gai" nhức nhối trong quan hệ giữa Ấn Độ và Pakistan. Vùng núi này đã trải qua lịch sử đau thương, bị dày vò trong các cuộc đụng độ đẫm máu và bị giằng xé bởi các vụ chia cắt lãnh thổ. Liệu có thể có một giải pháp chắc chắn làm dịu cuộc khủng hoảng ở điểm nóng Nam Á này?

Khủng hoảng Kashmir

Lãnh thổ
Kashmir trở thành một điểm nóng khi Ấn Độ và Pakistan giành độc lập từ tay thực dân Anh vào tháng 8 năm 1947. Theo kế hoạch chia cắt lãnh thổ trong Luật độc lập Ấn Độ năm 1947 (the Indian Independence Act of 1947), Kashmir được tự do chọn lựa hoặc sáp nhập vào lãnh thổ Ấn Độ, hoặc vào lãnh thổ Pakistan. Hoàng tử Hari Singh của Kashmir lúc đầu muốn độc lập nhưng cuối cùng đã quyết định sáp nhập Kashmir vào lãnh thổ Ấn Độ, giao quyền lực cơ bản của vùng đất này cho Chính phủ Ấn Độ, và đổi lại vùng đất này nhận được sự hỗ trợ về quân sự và một cuộc trưng cầu dân ý.

Islamabad cho rằng Kashmir đáng lẽ đã thuộc về Pakistan năm 1947, bởi vì người Hồi giáo chiếm đa số ở Kashmir. Pakistan cũng cho rằng sau một loạt nghị quyết của LHQ về vấn đề Kashmir, người dân ở đây cần được bỏ phiếu để quyết định tương lai của họ.

Tuy nhiên, Dehli lại khẳng định người Kashmir không muốn có sự can thiệp của cộng đồng quốc tế vào vấn đề riêng của họ, dẫn chứng mà Dehli đưa ra là Hiệp ước Simla năm 1972 – hiệp ước đó đưa đến một giải pháp qua đàm phán song phương mà không cần có sự tham gia của cộng đồng quốc tế. Ấn Độ cũng đề cập đến Văn kiện gia nhập được Hoàng tử Hari Signh ký năm 1947.

Kể từ sau quyết định đó của Hoàng tử Hari Signh, Kashmir trở thành một điểm nóng, với hai cuộc chiến tranh lớn giữa Ấn Độ và Pakistan vào năm 1947-48 và năm 1965. Từ năm 1989 đến nay, phong trào bạo lực ly khai chống lại sự kiểm soát của Ấn Độ ở Kashmir ngày một gia tăng. Năm 1999, Ấn Độ đã tiến hành một cuộc tiến công chớp nhoáng nhưng quyết liệt nhằm tiêu diệt lực lượng ủng hộ Pakistan xâm nhập vào khu vực Kargil do Ấn Độ kiểm soát. Gần đây nhất, vào tháng 10/2001, vụ đụng độ đẫm máu nhất trong vòng một năm đã xảy ra ở Kashmir sau khi Ấn Độ tấn công vào các căn cứ quân sự của Pakistan.

Ranh giới kiểm soát


Sau khi cuộc chiến tranh đầu tiên ở Kashmir kết thúc vào tháng 1/1949, một đường ranh giới đã được dựng lên chia cắt Kashmir thành hai vùng Kashmir-Ấn Độ và Kashmir-Pakistan. Vào tháng 7/1972, Hiệp ước Simla đã quy định một đường ranh giới chính thức gọi là Ranh giới kiểm soát. Về cơ bản đường Ranh giới kiểm soát này giống với đường ranh giới năm 1949, chạy qua vùng núi non cao 5.000m. Ở vùng núi này, điều kiện thời tiết rất khắc nghiệt, cái lạnh khủng khiếp làm rất nhiều người chết. Ở phía bắc của đường ranh giới, từ năm 1984, các lực lượng của hai bên xây căn cứ trên núi băng Siachen (cao hơn 6.000m) chiến trường cao nhất trên thế giới.

Ranh giới kiểm soát chia cắt Kashmir thành hai phần: Phần thuộc về Ấn Độ nằm ở phía đông và phía nam Kashmir với dân số khoảng 9 triệu người, thuộc bang Jammu và bang Kashmir. Phần còn lại ở phía bắc và phía tây do Pakistan kiểm soát, dân số khoảng 3 triệu người, được gọi là vùng Kashmir Azad (Kashmir tự do). Trung Quốc cũng kiểm soát một phần nhỏ lãnh thổ Kashmir.

Vai trò của LHQ

LHQ đã hiện diện ở khu vực tranh chấp này từ năm 1949. Hiện nay, Ranh giới kiểm soát ở Kashmir nằm dưới sự giám sát của lực lượng quan sát viên quân đội LHQ ở Ấn Độ và Pakistan (Unmogip), do đại tướng người Áo Hermann Loidolt lãnh đạo.

LHQ cho rằng họ có sứ mệnh "giám sát, dưới một mức độ nhất định, những diễn biến của lệnh ngừng bắn tháng 12/1971".

Vấn đề tôn giáo và các lực lượng ở Kashmir

Tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong vấn đề Kashmir. Pakistan luôn đòi chủ quyền đối với Kashmir bởi vì dân số ở vùng đất này phần lớn là người Hồi giáo. 60% dân số của bang Jammu và Kashmir thuộc Ấn Độ là người Hồi giáo. Đây là bang duy nhất của Ấn Độ có người Hồi giáo chiếm đa số.

Ở Kashmir hiện nay có nhiều lực lượng tham gia vào các cuộc bạo động đòi chủ quyền. Kể từ khi phong trào của những người Hồi giáo nổi lên từ năm 1989, những chiến binh ly khai có vũ trang đã tăng từ con số hàng trăm lên hàng nghìn. Lực lượng đông đảo nhất hiện nay là nhóm ủng hộ Pakistan Hizbul Mujahideen. Mặt trận giải phóng Jammu và Kashmir (JKLF) là lực lượng ủng hộ độc lập lớn nhất ở Kashmir - Ấn Độ, nhưng nhiều người cho rằng ảnh hưởng của Mặt trận này đang suy yếu dần. Các nhóm khác tập hợp dưới ngọn cờ của Hội nghị liên minh Tự do, Hội nghị này chủ trương hoạt động một cách hoà bình nhằm kêu gọi Ấn Độ từ bỏ sự hiện diện của nước này ở Kashmir.

Quan hệ láng giềng căng thẳng

Hơn 50 năm qua, Ấn Độ và Pakistan luôn ở trong tình trạng quan hệ thù địch. Sự thù địch này bắt nguồn từ nguyên nhân tôn giáo và lịch sử, và leo thang thành một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm. Mặc dù hai bên đã nỗ lực tiến hành các cuộc đàm phán thường xuyên để giải quyết vấn đề này, nhưng quan hệ song phương vẫn tiếp tục căng thẳng.

Quân đội Ấn Độ đã thông báo ngừng bắn đối với các lực lượng vũ trang ở Kashmir vào tháng 11/2000, nhưng bạo lực vẫn tiếp diễn. Các nỗ lực xúc tiến đàm phán giữa Chính phủ Ấn Độ và lực lượng ly khai đã thất bại do quân ly khai kiên quyết rằng Pakistan cần phải được tham gia vào tất cả các cuộc đối thoại. Trong khi đó, Chính phủ Ấn Độ lại cho rằng hiển nhiên là Pakistan không được phép dính líu vào các cuộc đàm phán, vì nước này hậu thuẫn cho các hoạt động bạo lực ở Kashmir.

Tại cuộc họp thượng đỉnh ở thành phố Agra của Ấn Độ vào tháng 7/2001, Ấn Độ và Pakistan vẫn không thể tìm thấy tiếng nói chung về vấn đề Kashmir.

Cộng đồng quốc tế ngày càng lo ngại rằng tình trạng thù địch ngày một tăng giữa hai quốc gia láng giềng này có thể làm nổ ra một cuộc xung đột lớn trong khu vực, và thậm chí có thể lan ra ngoài khu vực. Thêm vào đó, mâu thuẫn giữa hai quốc gia nguyên tử này không chỉ làm cho tình hình an ninh khu vực mất ổn định mà còn làm cho khu vực này khó khai thác hết tiềm năng phát triển của nó.

Chạy đua vũ khí hạt nhân

Ấn Độ bắt đầu triển khai các chương trình vũ khí hạt nhân vào giữa những năm 1960. Năm 1974, Ấn Độ tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên tại sa mạc Rajasthan, gọi là vụ thử nghiệm "Đức Phật cười" (Smiling Buddha). Vài năm sau đó, Pakistan cũng bắt đầu phát triển vũ khí hạt nhân của riêng họ. Cả hai quốc gia đều chế tạo tên lửa tầm ngắn và tầm trung.

Vào tháng 4/1998, Pakistan cho ra đời tên lửa hạt nhân tầm trung Ghauri - Ghauri là tên lãnh chúa Hồi giáo của Pakistan thế kỷ 12, người từng xâm lược một phần đất Ấn Độ. Một tháng sau, Ấn Độ trả lời bằng một vụ thử hạt nhân khác. Cuộc chạy đua vẫn tiếp diễn cho đến nay.

Khủng hoảng sẽ dịu đi?

Vài tháng qua, căng thẳng Kashmir dường như đã dịu xuống do cộng đồng quốc tế đồng loạt gây sức ép với Ấn Độ và Pakistan, yêu cầu hai phía giảm đối đầu. Hai bên chấp thuận sẽ rút quân khỏi tiền tuyến. Trong một vài lần, Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf đã hứa sẽ ngăn chặn các binh sĩ Pakistan xâm nhập vào phần lãnh thổ Kashmir của Ấn Độ, lời hứa này đã đáp ứng được yêu cầu quan trọng nhất của Ấn Độ đối với Pakistan. Gần đây nhất, vào ngày 11/8, Ấn Độ và Pakistan lần đầu tiên đã tổ chức đối thoại chính thức trong khuôn khổ
Hội nghị Hoà bình Nam Á . Hội nghị này đã bước đầu chứng tỏ nỗ lực xây dựng lòng tin của hai quốc gia, mở ra một triển vọng mới cho hoà bình ở Nam Á .

Những dấu mốc lịch sử của Kashmir

Tháng 8/1947: Ấn Độ và Pakistan giành độc lập. Số phận của Kashmir chưa được định đoạt.
Tháng 10/1947: Sau khi Hoàng tử của Kashmir giao mọi quyền lực cho Delhi, chiến tranh Ấn Độ - Pakistan lần thứ nhất nổ ra.
Tháng 7/1949: Hai bên chấp thuận ngừng bắn. Pakistan chiếm 1/3 lãnh thổ Kashmir.
Tháng 9/1965: Chiến tranh Ấn Độ - Pakistan lần nữa lại nổ ra do Ấn Độ chỉ trích Pakistan ủng hộ các cuộc nổi dậy ở Kashmir.
Cuối năm 1971: Đụng độ khốc liệt xảy ra.
Tháng 7/1972: Ranh giới kiểm soát được dựng lên, về cơ bản giống với biên giới ngừng bắn năm 1949.
Năm 1989: Bạo động ở khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát.
Tháng 7/1999: Xung đột Kargil nổ ra khi Pakistan vượt qua ranh giới kiểm soát.
Tháng 10/2001: Vụ đụng độ quyết liệt nhất trong vòng một năm xảy ra, khi Ấn Độ tấn công vào các căn cứ quân sự của Pakistan.

(Trần HiềnTổng hợp)

Việt Báo
contentlength: 13206
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Chuyện về chàng trai khiếm thị một mình đi du lịch khắp thế giới
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..