"Chống tham nhũng phải bằng thể chế"

07:45 19/03/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Chong tham nhung phai bang the che
Đại sứ Trung Quốc tại VN Tề Kiến Quốc

Sử dụng tiếng Việt thành thạo, không tránh né bất cứ câu hỏi nào, Đại sứ Trung Quốc (TQ) tại VN Tề Kiến Quốc đã dành trọn cả buổi làm việc sáng 18-3 để trao đổi với TS về kỳ họp Quốc hội TQ vừa qua.

* Thưa đại sứ, xin được bắt đầu từ một nét mới của kỳ họp Quốc hội TQ vừa qua là đã rút ngắn bốn ngày họp so với kỳ họp năm trước, ước tính tiết kiệm hàng triệu nhân dân tệ (NDT). Việc làm này thể hiện chủ trương cải cách hành chính của TQ như thế nào?

- Cách làm như thế là hoàn toàn phù hợp lợi ích của nhân dân cho nên chắc chắn sẽ được tiếp tục áp dụng. Như Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã trình bày trong phần được bổ sung của bản báo cáo về công tác của chính phủ, phải kiên trì cải cách tác phong công tác, giảm hội nghị, giảm bớt giấy tờ, tập trung nhiều thời gian và sức lực hơn vào việc đi sâu xuống cơ sở, triển khai điều tra nghiên cứu.

“Lúc trước, ở TQ có câu “sông lớn nước cạn thì sông nhỏ cạn theo”. Sông lớn là chỉ nền kinh tế quốc hữu, sông nhỏ chỉ kinh tế tư hữu. Kỳ họp vừa rồi có đại biểu cho rằng phải sửa lại thành “sông nhỏ cạn nước, sông lớn cạn theo”. Tôi thì cho rằng trong hoàn cảnh cụ thể hiện nay ở TQ, cả hai câu nói đều đúng. Nghĩa là phải vừa đổi mới, sắp xếp các doanh nghiệp quốc hữu cho hiệu quả, lại vừa phải tạo điều kiện hết mức cho kinh tế tư hữu phát triển. Có vậy nền kinh tế mới đồng đều phát triển, không cái nào trở thành lực cản của cái nào”.

Đại sứ Tề Kiến Quốc

* Quyền bảo vệ tài sản cá nhân có liên quan tới vấn đề quyền sở hữu đất đai? Có ý kiến cho rằng TQ đã áp dụng các chính sách khá cứng rắn trong việc thu hồi đất đai hoặc nhà ở của dân chúng để phục vụ qui hoạch, thậm chí có trường hợp cưỡng chế bắt dân rời khỏi nhà lúc nửa đêm?

- Vấn đề giải phóng mặt bằng và đền bù đất đai mấy năm trước quả là một vấn đề nóng tại TQ. Thời gian trước, cũng có một thực tế là giá đền bù tương đối thấp dẫn đến việc có những hộ dân không đồng tình, do vậy chính quyền phải thực hiện các biện pháp hành chính để cưỡng chế giải tỏa. Tuy nhiên, những trường hợp này cũng chỉ là cá biệt mà thôi.

Gần đây, công tác giải phóng mặt bằng cải thiện rất nhiều, có thể nói là thực hiện tốt. Ví dụ như chung cư cũ của tôi tại Bắc Kinh, xây từ những năm 1960, đã được chính quyền qui hoạch là phá bỏ để xây dựng trung tâm thương mại. Chủ đầu tư ra giá đền bù là 9.000 NDT (tức 1.000 USD)/m2. Giá như vậy rất hợp lý, thậm chí là cao. Vì giá của căn hộ tái định cư chỉ vào khoảng 5.000-6.000 NDT/m2. Như vậy mọi người còn có thể tiết kiệm đôi chút từ tiền đền bù.

Kinh nghiệm của công tác giải phóng mặt bằng của TQ là thực hiện tốt công tác tư tưởng cho dân, xây sẵn nhà tái định cư rồi mới tiến hành giải tỏa, giá đền bù hợp lý và thực hiện nghiêm ngặt qui hoạch đã đề ra.

* Một điểm sửa đổi nổi bật nữa của hiến pháp (HP) được thông qua tại kỳ họp lần này là nêu rõ “nhà nước tôn trọng và bảo vệ nhân quyền”. Thủ tướng Ôn Gia Bảo cho rằng điểm sửa đổi này là “cực kỳ quan trọng cho tiến trình phát triển của TQ”...

- Ý tưởng của việc đưa vấn đề nhân quyền vào HP chủ yếu thể hiện ở chỗ đã thiết lập nguyên tắc nhân quyền, làm nổi bật giá trị của nhân quyền...

Thật ra ngay từ sau Đại hội Đảng 16, Nhà nước và Chính phủ TQ đã nêu cao ngọn cờ “cầm quyền vì dân” và quán triệt cho mọi công chức phải thực hiện. Thủ tướng Ôn Gia Bảo chính là người rất gương mẫu trong việc thực hiện chủ trương này.

Gần đây xảy ra vụ hai công dân TQ làm việc tại Sudan bỗng nhiên bị mất tích. Được tin, đích thân thủ tướng chỉ đạo ngay Bộ Ngoại giao phải làm hết sức để đảm bảo tính mạng cho hai công dân này. Những phản ứng nhanh nhạy vì quyền lợi của nhân dân như vậy được công chúng hết sức hoan nghênh.

* Sau kỳ họp, vấn đề quan trọng được đặt ra là việc thực hiện các cam kết này như thế nào?

Chong tham nhung phai bang the che
Xây dựng khu nhà ở phức hợp tại Vũ Hải, vùng Nội Mông, Trung Quốc
- Trước đây, có một thực tế ở TQ là nhiều khi “quyền lớn hơn pháp”. Ở cấp địa phương, ông chủ tịch tỉnh hay ông bí thư ra các lệnh theo ý muốn của họ, bất chấp lệnh đó trái với qui định của pháp luật. Lần sửa đổi HP này sẽ cải thiện tình trạng đó. Tất cả mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, bất kể đang nắm giữ chức vụ nào. Nhà nước pháp trị được đặt lên hàng đầu. Một số tỉnh đã đi đầu trong việc áp dụng qui tắc “không vượt ba cấp”. Nghĩa là nếu để công dân khiếu kiện quá ba lần và vượt lên ba cấp, bất kể vì nguyên nhân gì, thì lãnh đạo của thôn đó, xã đó, huyện đó sẽ mất chức ngay lập tức. Nếu để dân khiếu kiện đến tận Bắc Kinh thì tội còn nặng hơn nữa.

Những sửa đổi HP lần này được thông qua với 2.863 phiếu thuận, 10 phiếu chống và 17 phiếu trắng thể hiện rõ ràng việc sửa đổi HP phản ánh đầy đủ lợi ích của nhân dân cả nước và dĩ nhiên sẽ được thực hiện đến nơi đến chốn trong cuộc sống.

Tôi tin việc thực hiện các điểm sửa đổi của HP TQ lần này nhất định được thực hiện nghiêm ngặt. Ngay khi kỳ họp quốc hội vừa kết thúc, các hiệu sách ở TQ đã lập tức bày bán sách giải thích về các điểm sửa đổi HP căn bản vừa được thông qua cũng như hỏi đáp chi tiết về thực thi HP. Các sách này cũng đã được phân phối tới tận cấp xã. Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ và Nhà nước TQ trong việc tạo điều kiện cho dân chúng tham gia giám sát thực thi pháp luật.

* Thưa đại sứ, mặc dù những nỗ lực ngăn chặn và xử lý các vụ tham nhũng tại TQ được đánh giá rất cao nhưng vẫn có ý kiến cho rằng đó chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm và ít nhiều mang tính “thành tích”?

“Việc đưa “nhà nước tôn trọng và bảo đảm nhân quyền” vào hiến pháp là mốc vĩ đại trong lịch sử văn minh của dân tộc Trung Hoa và lịch sử phát triển nhân quyền của TQ”.

Đại sứ tề Kiến Quốc

- Vừa rồi, tôi có dự cuộc gặp giữa nhân viên ngành thanh tra của hai nước. Phía VN cũng đặt câu hỏi như vậy. Trước hết, tôi xin nhấn mạnh tham nhũng là một tệ nạn mang tính quốc tế, ngay cả tại các nước phương Tây cũng tồn tại rất nhiều. Những vụ án đưa ra xét xử tại TQ gần đây chủ yếu đã diễn ra từ vài năm trước. Qua những vụ án này, chúng tôi nhận thức rõ một điều là lực lượng cán bộ thanh kiểm tra cần phải mạnh. Chúng tôi hiện rất thiếu thanh tra viên. Ví dụ như vụ án tham nhũng và buôn lậu tại Hạ Môn khoảng năm năm trước có liên quan tới hầu hết bộ máy lãnh đạo của thành phố, trung ương đã phải cử tới 600 cán bộ thanh tra xuống để tiến hành điều tra.

Nhưng theo tôi, chống tham nhũng không phải quan trọng ở việc xử lý từng vụ án một như thế nào mà là nhận thức và đề ra những biện pháp mang tính thể chế. Trước hết, phải xác định rõ “nguồn” tham nhũng từ đâu. Biện pháp cụ thể là phải minh bạch hóa tất cả các khâu phê duyệt dự án, cấp đất đai, qui hoạch...

Một biện pháp nữa có tính thể chế là ban lãnh đạo chính phủ mới do Thủ tướng Ôn Gia Bảo đứng đầu đã chủ trương “công vụ công khai”. Chủ trương này nói rõ phải xóa bỏ mọi “thao tác ngấm ngầm”, công khai toàn bộ những sự việc công vụ từ cấp trung ương tới địa phương. Đây là những cải cách thể chế rất quan trọng mà chúng tôi đã tiến hành để có thể chống tham nhũng từ gốc.

* Thưa đại sứ, TQ đang phát triển rất nhanh nhưng cũng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề kinh tế - xã hội như “tam nông” (nông thôn - nông nghiệp - nông dân), các dịch vụ công như giáo dục và y tế chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân... VN hiện cũng đang gặp những vấn đề tương tự. Những vấn đề này được nhìn nhận thế nào tại TQ?

- Với sự phát triển nhanh chóng trong 25 năm qua, TQ đã giành được những thành tựu to lớn làm cho cả thế giới quan tâm theo dõi. Năm ngoái, bình quân GDP đầu người lần đầu tiên vượt 1.000 USD. Thực lực kinh tế và sức mạnh tổng hợp của đất nước TQ không ngừng được gia tăng, đã đặt nền móng vật chất vững chắc cho việc giải quyết những vấn đề gặp phải trong quá trình phát triển.

Ví dụ, về vấn đề “tam nông”, chính phủ sẽ áp dụng những biện pháp thiết thực như tăng cường bảo vệ và quản lý đất canh tác theo luật pháp, đẩy mạnh nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản, cải cách về thuế và lệ phí nông thôn để giảm bớt gánh nặng của nông dân... Riêng ngân sách nhà nước năm nay sẽ chi thêm 30 tỉ NDT cho “tam nông”, tăng 20% so với năm ngoái.

Trong lĩnh vực dịch vụ công cộng, việc năm ngoái dịch bệnh SARS lây lan đã bộc lộ sự phát triển không đồng đều giữa kinh tế và xã hội của TQ. Chính phủ TQ đã kịp thời có sự điều chỉnh cần thiết. Về lĩnh vực giáo dục, chúng tôi thiết thực đặt giáo dục vào vị trí ưu tiên phát triển, thực hiện “Chương trình hành động về chấn hưng giáo dục” đợt mới, trọng điểm tăng cường giáo dục bắt buộc, đặc biệt là ở nông thôn, tiếp tục tăng cường đầu vào cho cơ sở hạ tầng để nâng cao chất lượng giáo dục.

* Một trong những điểm sửa đổi HP được coi là quan trọng nhất của kỳ họp Quốc hội TQ kỳ này là việc thông qua điều khoản do Đảng Cộng sản TQ đề nghị, trong đó đặt tài sản tư nhân của công dân ngang hàng với tài sản công và là “bất khả xâm phạm”. Theo đại sứ, điểm sửa đổi khẳng định những đường lối căn bản nào trong công cuộc cải cách và phát triển kinh tế của TQ?

- Những năm gần đây, trong quá trình lãnh đạo tiến hành công cuộc cải cách mở cửa, Đảng Cộng sản TQ đã đề ra một loạt phương châm chính sách trọng đại về xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc TQ và một số phương châm chính sách trong đó đã vượt ra ngoài phạm trù của HP vốn có, nên việc sửa đổi HP đã trở thành điều dĩ nhiên, bằng không thì HP vốn có sẽ tụt hậu so với sự phát triển của thời đại.

Việc sửa đổi HP lần này tỏ rõ TQ sẽ ra sức phát triển kinh tế phi công hữu, hoàn thiện chế độ kinh tế cơ bản lấy chế độ công hữu làm chủ thể, kinh tế nhiều chế độ sở hữu cùng phát triển. Đây là yêu cầu khách quan của việc phát triển kinh tế thị trường của TQ, đồng thời cũng là sự lựa chọn tất yếu để thúc đẩy sức sản xuất TQ phát triển nhanh hơn.

Dư luận phương Tây đánh giá rất cao điểm sửa đổi này, còn người dân trong nước vô cùng phấn khởi. HP sửa đổi lần này không chỉ đề cập tới tài sản của công dân một cách chung chung mà chỉ cụ thể nhà nước bảo vệ tài sản sản xuất, bảo vệ quyền thừa kế của công dân. Điểm sửa đổi này tạo niềm tin cho các doanh nghiệp yên tâm làm ăn, đầu tư vào sản xuất.

TQ có điểm khác VN là số lượng tiền gửi tiết kiệm vào ngân hàng rất lớn. Năm ngoái, tổng số tiền gửi tiết kiệm của toàn TQ đạt gần 12.000 tỉ NDT, tương đương tổng GDP của cả nước. Với điểm sửa đổi này, nhà nước muốn khuyến khích nhân dân không giữ tiền trong túi nữa mà dùng tiền để đầu tư, từ đó kích thích sản xuất trong nước.

CẦM HÀ thực hiện

Việt Báo
contentlength: 17111
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Clip: Ô tô 'điên' lao vào đám đông, dân phẫn nộ đánh hội đồng tài xế
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..