Cái giá Mỹ phải trả để chi phối thế giới

14:14 11/06/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Năm 1919, sau Thế chiến I và Hiệp ước Versailles, John Maynard Keynes viết tác phẩm "Hệ quả kinh tế của hoà bình", trong đó dự đoán hậu quả của nền hoà bình với những nước thua trận. Sau 84 năm, cần phải có một Keynes khác viết về hệ quả kinh tế của cuộc chiến, nhưng là với những nước thắng trận.

Đó là nhận định của Felix Rohatyn, cựu đại sứ Mỹ tại Pháp, trên tờ Financial Times.

Về chính trị và quân sự, việc Mỹ đi một mình trên thế giới là không khôn ngoan. Nhìn từ góc độ kinh tế, nước này đơn giản không thể làm như vậy mà không phá hoại nghiêm trọng lối sống và mức sống Mỹ. Nhà Trắng đang phải giải quyết những vấn đề trong nước vô cùng quan trọng. Mỹ đang quá phụ thuộc vào nguồn vốn và năng lượng nước ngoài. Khoản nợ dài hạn trong nước của dân số đang ngày một già và những nhu cầu xã hội chưa được đáp ứng lớn đến mức không thể để khoản chi phí quân sự trên toàn cầu ở mức không hạn chế. Mỹ cần liên minh Đại Tây Dương giúp đỡ để bù đắp chi phí hoà bình cũng như chi phí chiến tranh và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Đôi khi không chỉ phải chấp nhận mà cần phải có những khoản thâm hụt tạm thời, như trong thời chiến, suy thoái hay khi đầu tư công cộng giảm sút. Cả 3 khả năng này đều đang hiện diện ở Mỹ. Những khoản thâm hụt, đặc biệt là thâm hụt do chiến tranh, có thể được bù đắp bằng cách ngừng thực hiện chính sách cắt giảm thuế để ngăn chặn khả năng khoản nợ liên bang bị vượt khỏi tầm kiểm soát.

Chiến tranh Iraq, suy thoái và thị trường chứng khoán sụt giảm, cùng với cắt giảm thuế theo đề xuất của chính quyền Bush đã làm thay đổi triển vọng ngân sách Mỹ. 3 năm sau khi ngân sách đạt thặng dư 240 tỷ USD, thâm hụt trong năm nay có thể lên tới 400 tỷ USD. Yêu cầu chi 80 tỷ USD cho cuộc chiến Iraq và tái thiết đất nước vùng Vịnh của Tổng thống Mỹ có khả năng sẽ là khoản đầu tiên trong đó. Bức tranh kinh tế dài hạn thật ảm đạm. Theo Ủy ban Ngân sách Quốc hội, thay vì khoản thặng dư 5.000-6.000 tỷ USD cho giai đoạn 10 năm kéo dài đến hết năm 2013 như dự đoán một thời, viễn cảnh hiện tại là một khoản thâm hụt 1.800 tỷ USD. Con số dự đoán của các nhà kinh tế bên ngoài chính phủ là 4.000 tỷ USD. Nhiều người hy vọng tiền thu được từ dầu mỏ Iraq sẽ trang trải hầu hết chi phí tái thiết. Tuy nhiên, phải mất nhiều năm và nhiều tỷ đôla thì mới có thể phục hồi khả năng sản xuất vốn có của nước này.

Rồi còn nhu cầu nội địa của Mỹ, đặc biệt là những khoản bảo hiểm cho người về hưu và chi phí y tế cho dân số ngày một già đi. Chính phủ sẽ phải cắt giảm ngân sách trong những lĩnh vực này, ảnh hưởng xấu đến khả năng tài trợ công cuộc tái thiết Iraq của người đóng thuế. Những thực tế này cũng rõ ràng trong bối cảnh Mỹ ngày một phụ thuộc vào vốn nước ngoài để trang trải thâm hụt và tác động của chính sách đối ngoại lên quá trình toàn cầu hoá.

Trang trải thâm hụt thương mại và ngân sách của Mỹ cần nhiều vốn nước ngoài hơn. Nếu thâm hụt ở mức 600 tỷ USD/năm, thì cần dòng vốn 2,7 tỷ USD/ngày. Nợ nước ngoài thực tế hiện là 3.000 tỷ USD và vẫn đang ngày một lớn, nên Mỹ đang rất cần đầu tư nước ngoài. Trong khi đồng đôla đang xuống giá, thì đây là một triển vọng bấp bênh.

Đồng đôla đã giảm giá 25% so với đồng euro kể từ tháng 4 năm ngoái và vẫn đang tiếp tục giảm. Tuy nhiên, đồng tiền này vẫn có thể dần lấy lại sức mạnh và, trong một môi trường đầu tư nguy hiểm, đầu tư nước ngoài vào Mỹ có thể bị sức ép lớn hơn. Đầu tư nước ngoài trực tiếp vào Mỹ chỉ còn không đến 50 tỷ USD năm 2002 so với 300 tỷ USD năm 2000.

Những tuyên bố gần đây của John Snow, Bộ trưởng Ngân khố Mỹ, càng làm người ta phải suy nghĩ thận trọng - chính sách giảm giá đồng đôla. Cục dự trữ liên bang có thể cuối cùng sẽ ở tình thế tiến thoái lưỡng nan: tăng tỷ lệ lãi suất để bảo vệ đồng đôla và làm giảm tốc độ phát triển nền kinh tế hơn nữa, hoặc để đồng đôla trượt dốc và đối mặt với nguy cơ một cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế.

Đã đến lúc Mỹ nghĩ đến bản chất mâu thuẫn của các chính sách kinh tế và học thuyết quốc tế mới. Nhà Trắng không thể đáp ứng các nhu cầu trong nước trong khi phải đảm bảo chi phí liên tục tăng để Washington chiếm ưu thế trên toàn cầu. Họ phải trả một cái giá nào đó.

Nguyễn Hạnh (theo FT)

Việt Báo
contentlength: 6216
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Vì sao Hoàng tử nước Anh George luôn mặc quần short?
00:00 / --:--

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..