30 giờ đi vào lịch sử Gruzia

23:16 09/12/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Hồ sơ

30 gio di vao lich su Gruzia
Igor Ivanov (phải) phát biểu trước đám đông tại toà nhà quốc hôi Gruzia bên cạnh thủ lĩnh đối lập Gruzia Zurab Zhvania sáng sớm 23-11
Đêm 22-11-2003, ngoại trưởng Nga Igor Ivanov bay tới Tbilisi. Ông đã gặp tổng thống Shevardnadze, các đại diện đối lập, và ngày hôm sau 23-11 tổng thống Shevardnadze tuyên bố từ chức. Điều đó đã xảy ra như thế nào? Dưới đây là diễn biến 30 giờ quyết định qua lời kể của chính người trong cuộc I.Ivanov cho nhật báo Nga Komsomolskaya Pravda (K.P) ngày 5-12.

K.P: I. Ivanov, ông bay khỏi Moskva vào 22 giờ đêm. Tại sao lại muộn đến thế?

I.Ivanov (I.I.): Vào thứ bảy, như thường lệ, chúng tôi có cuộc họp cùng tổng thống với sự tham dự của thủ tướng, chánh văn phòng tổng thống và các đại diện khối sức mạnh khác. Trong lúc đó từ Tbilisi có tin tình hình đang cực kỳ căng thẳng. Tôi bèn nói chuyện với đại sứ chúng ta tại Gruzia V. Chkhikvishili, người khẳng định quả đã xảy ra việc chiếm văn phòng tổng thống Shevardnade và Quốc hội. Quãng trường trước Quốc hội đầy chật hàng chục nghìn người trưng biểu ngữ đòi thay đổi lãnh đạo đất nước.

V. Vladimirovich (Putin) ngay lập tức đã gọi điện cho tổng thống Gruzia để tìm hiểu tình hình và hỏi E. Amrvosievich đánh giá nó thế nào? Ngay sau khi tổng thống Gruzia thừa nhận tình hình thật sự phức tạp, V. Vladimirovich đề nghị ông ấy gặp tôi tại Tbilisi. Shevardnadze đồng ý.

Chuyến đi của tôi thật sự là theo lời mời của tổng thống Gruzia có nghĩa, chúng ta nhìn nhận tổng thống hiện hành và tiến hành những bước tuân thủ triệt để vào Hiến pháp đất nước. Sau đó máy bay được đăng ký. Tính đến sự bất định của tình hình, đội cận vệ của tôi đã được tăng cường

Có đúng là có cả một phi cơ chở toàn cận vệ cho ngài?

Có khoảng vài chục đại diện cơ quan an ninh. Lạy trời, chúng tôi đã không cần đến sự phục vụ của họ. Nhưng có những khoảnh khắc rất cần sự có mặt của họ.

Ai đón ông tại Tbilisi?

Tại sân bay đã có ngoại trưởng (nay đã là cựu ngoại trưởng) Irakli Menagarishvili chờ chúng tôi. Tôi muốn gặp tổng thống Gruzia ngay, nhưng đã nửa đêm. Cuộc gặp được lên kế hoạch vào 11 giờ sáng hôm sau. Chúng tôi tới dinh tổng thống. Lẽ đương nhiên, tôi đã có cuộc nói chuyện chi tiết với đại sứ chúng ta V. Chkhikvishili. Sau đó tôi gặp cựu đại sứ Gruzia tại Moskva và một trong số các nhà hoạt động chính trị Gruzia, ngài Lordkipanidze mà chúng tôi cũng thảo luận chi tiết mọi chuyện. Rất quan trọng để nhận biết tất cả các quan điểm khác nhau, để có thể đánh giá tình hình khách quan một cách tối đa.

Tôi có cảm tưởng rằng ở một giai đoạn nào đó cuộc đối thoại giữa tổng thống và phe đối lập đã bị gián đoạn. Và rằng trong khi không có đối thoại, hai quá trình đã phát triển song song. Một là nỗ lực hình thành Quốc hội theo kết quả cuộc bầu cử mới diễn ra và sau đó là tiếp tục quá trình ổn định chính trị. Tổng thống Gruzia theo đuổi tuyến này. Còn tuyến thứ hai là của phe đối lập: bãi bỏ bầu cử và trên cơ sở đó, đẩy mạnh tiến trình cải cách

Ông đã có một đêm không ngủ….

Tôi không muốn ngủ, dù đã gần 5 giờ sáng. Vì thế tôi quyết định ra quãng trường trước Quốc hội và xem điều gì đang diễn ra. Nói chuyện với các chính khách cấp cao là một chuyện, còn với những người biểu tình trực tiếp lại là một chuyện khác.

Tôi lấy số cận vệ tối thiểu và ra quãng trướng. Một số người tụ tập ở đó nhận ra tôi. Tôi hỏi họ làm gì ở đây. Một số người thẳng thắn nói chính họ cũng không biết rõ lắm. Khắp nơi là những biểu ngữ bị xé rách, những đống lửa , quả thật có rất đông người, họ đối với tôi không có vẻ ác ý, thậm chí còn thân thiện. Nhìn chung những người tụ tập muốn tôi nói vài lời với họ.

Khi tôi lên tới diễn đàn, đã xuất hiện các thủ lĩnh đối lập – Saakashvili, Zhvania va Burdzhanadze, họ cùng tôi bước lên. Nói gì, tôi còn nhớ rõ. Rằng chúng tôi muốn Gruzia bạn bè phát triển theo con đường hiến pháp, không có bạo lực và cuộc khủng hoảng phải được giải quyết nhanh chóng, sao cho quan hệ của Nga và Gruzia mang tính cách hữu nghị làng giềng thân thiết. Tôi thêm vào bản thân tôi cũng là một con người chứ không chỉ là một bộ trưởng và tôi không bàng quan với Gruzia vì mẹ tôi là người Gruzia. Tôi muốn tất cả ở Gruzia đều thành công. Những người tụ tập đón nhận phát biểu của tôi, nhất là khi tôi nói về quan hệ Nga – Gruzia, họ đã reo mừng.

Sau đó các thủ lĩnh đối lập mời tôi vào toà nhà. Tôi cố tìm hiểu họ muốn gì.

Trước đó ông đã có gặp bộ ba Saakashvili, Zhvania và Burdzhanadze chưa?

Tôi có quen với Zhvania và Burdzhanadze, còn Saakashvili thì không.

Cuộc nói chuyện trôi qua trong bình thản. Tất cả ba người nhấn mạnh rất muốn Nga trong giai đoạn phức tạp này giúp Gruzia tìm lối thoát.

Đã bảy giờ sáng?

Vâng. Tôi trở lại dinh tổng thống vào 9 giờ sáng. Cạo mặt, tắm rửa nhưng không ăn sáng. Rồi vào 11 giờ đi gặp E. Amvrosievich. Tôi đi bộ vì chỉ mất có năm phút.

Ông ấy đón tôi trong phòng lớn. Chúng tôi tiến hành thảo luận với từng người một. E. Amvrosievich nói thật sự trong tiến trình bầu cử có một số vi phạm nhất định, tại một số khu vực bầu cử mở cửa trễ, có các vi phạm trong danh sách bầu cử và tại những khu vực này phải tiến hành bầu lại. Tuy nhiên tại đa số nơi, bầu cử diễn ra bình thường, ở đó có các quan sát viên từ các đảng phái Gruzia cũng như quốc tế.

Để không có tình trạng chân không quyền lực,tổng thống cố hình thành Quốc hội trên sơ sở kết quả các cuộc bầu cử vừa diễn ra. Ông nói sẵn sàng đưa vào chính phủ các đại diện đối lập. Rồi sau đó đã nghĩ tới khả năng tiến hành những cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn.

Shevardnadze nhấn mạnh trước hết ông hành động vì lợi ích của Gruzia, chứ không của bản thân. Tôi hỏi ông có sẵn lòng nói chuyện với phe đối lập không, ông trả lời sẵn sàng tiếp họ. Nhưng trước đó cácc đại diện đối lập phải từ bỏ bạo động và giải phóng toà nhà Quốc hội và dinh tổng thống.

Với những ý kiến này tôi lại tới gặp phe đối lập. Tôi nói với họ: các ngài phải cho thấy các ngài muốn thoát khỏi tình hình này như thế nào. Kết quả trong cuộc thảo luận đã hình thành ba điểm yêu cầu chính của phe đối lập: 1) nhìn nhận bầu cử không hiệu lực. 2) ngay sau đó ấn định ngày bầu cử mới. 3) ngay sau bầu cử phải ấn định ngày bầu cử tổng thống. Rõ ràng là tôi đã không thảo luận một vấn đề nào liên quan tới việc từ chức của tổng thống.

Nhưng câu nói ấy có được đưa ra?

Trong cuộc thảo luận với tôi thì không. Họ hiểu, ít ra đó là không chiến thuật. Sau đó tôi tới gặp Shevardnadze và nói, đấy họ đưa ra ba điểm để có thể nói chuyện với ngài. Ông nói: tôi sẵn sàng, nhưng họ phải giải phóng các nơi chiếm cứ.

Tôi lại trở về phía đối lập. Khi tôi nói, tổng thống đồng ý tiếp họ, theo tôi họ có vẻ bất ngờ. Họ họp với nhau rất lâu.

Không có ông?

Không có tôi. Sau đó họ tuyên bố có tin về việc Shevardnadze sắp từ chức. Tôi nói E. Amvrosievich không nói với tôi như vậy. Khi đó Saakashvili hứa sẽ giải phóng dinh tổng thống. Sau đó họ lại tiếp tục tham vấn ý kiến nhau.

Lâu không?

20 phút. Họ quyết định hai người là Saakashvili và Zhvania sẽ cùng tôi đi gặp tổng thống, còn bà Burdzhanadze ở lại.

Như thế, ngài cùng các thủ lĩnh đối lập đi gặp Shevardnadze?

Zhvania ngồi cùng ô tô với tôi, còn Saakashvili ngồi với xe bảo vệ. Đoàn xe chúng tôi tiến về hướng dinh tổng thống. Đã sáu giờ chiều, trời tối. Càng tới gần dinh, chúng tôi gặp ngày càng nhiều người có vẻ muốn gây hấn, một số người còn cầm gậy gộc. Còn cách dinh khoảng nửa cây số, chúng tôi thấy một nhóm người như thế đánh dã mạn một trong các phó chủ tịch Quốc hội. Cả người ông đầy máu. Chúng tôi dừng xe. Zhavnia bước ra và cùng với các cận vệ chống đỡ giải thoát nạn nhân, đưa ông vào viện với những vết thương nặng. Có nghĩa khó mà nói những người (biểu tình) này có tinh thần hoà hoãn.

Tại dinh tổng thống chúng tôi gặp Amvrosievich, với sự tháp tùng của trưởng đội bảo vệ của ông. Ông đặt ghế vào đầu bàn đề nghị tôi ngồi, còn ông và người tháp tùng ngồi vào bên tay trái, trong khi ông mời các ngài Zhvania và Saakashvili ngồi bên tay phải tôi (ảnh).

30 gio di vao lich su Gruzia
Tấm ảnh cuối cùng của E. Shevardnadze (thứ hai, từ trái sang) với tư cách tổng thống Gruzia chiều 23-11

.

Tôi nói: “Eduard Amvrosievich, như chúng ta đã thoả thuận , tôi đã vài lần gặp các thủ lỉnh đối lập , tính đến sự sẵn sàng tiếp họ của ông và họ đang ở đây”. Tôi nêu ra những vấn đề mà chúng tôi đã thảo luận. Tiếp đó tôi nói: “ Giờ đây, các ngài đã ngồi lại với nhau, sẽ đúng đắn hơn nếu cuộc thảo luận tiếp theo diễn ra trực tiếp giữa các ngài. Còn tôi có lẽ sẽ phải đi tiếp”. Trước đó Eduaard Amvrosievich đã đề nghị tôi bay đi Adjaria và cấp cho tôi máy bay vì mục đích này (Máy bay ngoại trưởng Nga không thể hạ cánh xuống Batumi – thủ phủ Adjaria vì kích thước của nó – K.P).

E. Shevardnadze nói: hay tốt hơn ông nên ở lại? Theo vẻ mặt của các đại diện đối lập, tôi nhận ra việc họ nghi ngờ sự có mặt của tôi là cần thiết. Tôi nói thẳng: Chính tôi thấy sự có mặt của tôi có thể bị diễn giải không đúng trong bất kỳ trường hợp nào hay bất kỳ quyết định nào. Tôi lập lại, trong bất kỳ quyết định nào. Và sẽ có người cho rằng điều đó là can thiệp vào tình hình nội bộ.

Tôi nghĩ nhiệm vụ mình đã hoàn thành. Tổng thống và các đại diện đối lập bắt đầu đối thoại trực tiếp, chúng ta đã tránh được bạo lực và trong chừng mực nào đó tháo dỡ được sự căng thẳng. Cuối cùng họ phải có trách nhiệm với Gruzia và phải đi tới một quyết định này hay khác.

Tôi từ biệt và ra sân bay.

Tôi bay tới Batumi, bước ra khỏi đường băng và được biết: khi máy bay chúng tôi vừa cất cánh, Eduard Amvrosievich đã tuyên bố quyết định từ chức. Tôi muốn lập lại lần nữa: trong ba cuộc nói gặp với E. Amvrosievich ông không hề nói về khả năng này, và tôi cũng không thảo luận khả năng này với phe đối lập.

Thế E.Amvrosievich trông thế nào? Ông ấy suy sụp hay trong trạng thái bình thường của mình? Những biến cố diễn ra trước đó có làm ảnh hưởng tới tinh thần ông ấy không?

E.Amvrosievich – một chính khách kinh nghiệm biết che giấu và kiểm soát các cảm xúc của mình. Vì thế đặc biệt trong cuộc gặp đầu tiên trông ông rất thân thiện, tiếp tôi rất nồng nhiệt. Chúng tôi thậm chí còn hồi tưởng lại những giai đoạn làm việc cùng nhau. Ông trò chuyện bình thản, quân bình, không có một dấu hịệu căng thẳng nào. Mặc dù có thể trong lòng ông có căng thẳng.

Một sự kiện khác đập thẳng vào mặt tôi và có thể ảnh hưởng lên phe đối lập hay lên quyết định của E.Amvrosievich. Trong khi tôi đi đây đó, từ dinh thự vào Quốc hội thì có tin hầu như tất cả các lãnh đạo các cơ cấu sức mạnh của Gruzia đã nghiêng về phe đối lập. Tôi nghĩ, có lẽ đó cũng là một yếu tố rất quan trọng về tâm lý.

Không lạ sao nếu Shevardnadze, người không hề được gọi là chính khách thân Nga, lại tìm tới Nga trong tình huống khủng hoảng?

Shevardnadze không gọi tổng thống Putin, mà tổng thống Putin gọi Shevardnadze. Trong tình huống này không phải Shevardnadze nhờ Nga giúp mà Nga đề nghị giúp Shevardnadze. Tôi nghĩ chính ở đấy thể hiện chính sách thật sự của chúng ta với Gruzia. Với tất cả những bất hoà đã có, chúng tôi luôn ủng hộ tổng thống hợp hiến Gruzia, Hiến pháp và pháp luật nước này.

Ông không nghĩ rằng những gì xảy ra tại Gruzia đã phát triển theo một kịch bản thảo ra trước đó, có thể, sẽ được lập lại ở Moldova? Nhà chính trị học nổi tiếng Mỹ Steven Cohen từng cho rằng Gruzia có thể trở thành nơi xung đột nghiêm trọng giữa Nga và Mỹ…

Trước hết , muốn đi tới kết luận như thế, cần có những sự kiện cụ thể. Tôi không thể phỏng đoán ở cương bị ngoại trưởng của mình. Nhưng tôi nghĩ tôi có đủ các luận chứng rằng tất cả những gì xảy ra những ngày qua không phải là một hiện tượng tự nhiên, cxuất hiện bất ngờ. Dĩ nhiên đã có chuẩn bị, sự tham gia tích cực , như chính tổng thống Shevardnadze thừa nhận, của chính đại sứ Mỹ. Sự chuẩn bị được thực hiện qua Quỹ Soros. Có lẽ các bạn đã chú ý rằng những tháng vừa qua tại Tbilisi có nhiều vị khách tới, những người nằm trong danh sách bạn tốt của E.Amvrosievich. Trước hết đó là cựu ngoại trưởng Baker, cựu lãnh đạo ban tham mưu phối hợp Shalikashvili và những người khác. Tôi không có thông tin hay tài liệu về mục tiêu sứ mệnh của họ, nhưng nay thì rõ, một trong những mục tiêu là thuyết phục E. Shevardnadze rời ghế của mình.

Thứ ba (2-12) tôi trở về từ Maastricht, nơi diễn ra cuộc gặp bộ trưởng OSCE. Hiện người ta đánh giá khác nhau về những gì diễn ra. Ai đó gọi đó là cách mạng dân chủ không đổ máu, ai đó nói “cách mạng nhung”. Tôi có cảm tưởng rằng chẳng phải cái này cũng chẳng phải cái kia, và định nghĩa thứ ba cũng không phù hợp. Trên thực tế điều diễn ra – mà tôi khẳng định như một chứng nhân –là việc loại bỏ bắt buộc một tổng thống hợp pháp khỏi quyền lực. Và việc ông làm điều đó bằng con đường từ chức, không thay đổi bản chất sự việc. Shevardnadze làm điều đó dưới áp lực từ phía các thế lực chính trị, từ phía đám đông mà những thế lực này huy động. Rất khó mà tất cả diễn ra cùng lúc. Có nghĩa, người ta đã chuẩn bị cho điều đó.

Liệu điều đó có thể lập lại ở những nước khác trong SNG?

Tôi nghĩ điều đó không phù hợp với lợi ích của các nước SNG, với ổn định khu vực và quốc tế.

Và tôi muốn hi vọng rằng ở những thế lực chính trị có trách nhiệm , sẽ không xuất hiện sự cám dỗ đẩy một đất nước nào đó của SNG tới con đường dẫn tới sự thay đổi ban lãnh đạo Gruzia.

Ở đây các nước phương Tây có trách nhiệm rất lớn. Họ phải không nên vui mừng, như một số người đã làm, trước những gì xảy ra tại Gruzia, và phải đánh giá đúng tình hình. Thứ hai – không được tin vào các chính khách hiện vẫn chưa thể hiện họ là người ủng hộ hay hi sinh cho các nguyên tắc dân chủ. Chỉ có qua bầu cử, công bằng và trung thực, mới có thể cho thấy ban lãnh đạo mới thật sự bước vào con đường cải cách nghiêm túc trong nước như thế nào.

Liên quan tới quan hệ với Mỹ, chúng tôi đã thảo luận tất cả các vấn đề, trong đó có những tình huống khủng hoảng có trong không gian SNG. Tôi nghĩ không có cơ sở để nói rằng, Gruzia có thể trở thành mầm mống xung đột giữa Nga và Mỹ. Tôi nghĩ, chúng ta ngược lại phải cùng hành động để đưa đất nước này thoát khỏi cuộc khủng hoảng nặng nề nhất. Vì thế, nếu cuộc khủng hoảng còn tiếp tục và phát triển thì vì sự bất ổn của Gruzia, và cả vùng Capca, tất cả đều sẽ là người thua cuộc.

Ông đã nói gì với lãnh đạo Adjaria?

Chủ yếu tôi muốn biết ý kiến tổng thống Abashidze về việc ông thấy sự phát triển nào của tình hình. Tôi ở Batumi vài giờ – sáng thứ hai tôi đã phải báo cáo trước tổng thống. Không có một thảo thuận nào với tổng thống Adjaria về việc ông cùng với lãnh đạo Abkhazia và Nam Osetia đi Moskva, như một số tờ báo đã viết. Mỗi lãnh đạo theo sáng kiến của họ đã tới Moskva. Hơn thế nữa, những chuyến đi này mang tính thường xuyên.

Duy Văn dịch

(Kosomolskaya Pravda)

Việt Báo
contentlength: 21765
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ THế GIớI NÓNG NHẤT

Chay Nha tho Duc Ba Paris

Cháy Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy không gây thiệt hại về người nhưng đã phá huỷ nghiêm trọng công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris.

152 du khach Viet mat tich o Dai Loan

152 du khách Việt mất tích ở Đài Loan

Giới chức Đài Loan ngày 25/12 xác nhận rằng họ đã mất liên lạc với 152 du khách Việt Nam sau khi những người này tới sân bay thành..