Những giải thưởng của “chàng ngông”

Chủ nhật, 28 Tháng năm 2006, 14:05 GMT+7
  • Nhung giai thuong cua chang ngong
    Võ Trọng Nghĩa trên công trường xây dựng nhà gỗ năm tầng ở Nhật
    Đầu năm 2006 đồ án của Công ty Võ Trọng Nghĩa & C+A (liên doanh với Nhật) được chọn làm phương án xây dựng trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, sau khi nó được giới thiệu trên số tháng 3-2006 của tạp chí Japan Architecture, một trong những tạp chí kiến trúc hàng đầu của Nhật và châu Á.

    Trước đó không lâu, Võ Trọng Nghĩa đã đoạt giải nhất cuộc thi thiết kế công trình tòa soạn báo Sài Gòn Giải Phóng...

    Võ Trọng Nghĩa chào đời ở một làng quê xã Phú Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Chính ở cái “eo” đất khắc nghiệt đầy nắng và gió, nổi tiếng với vành đai lửa chằng chịt hố bom ấy, Nghĩa lớn lên với những buổi học bài trên lưng bò, trên bờ ruộng, trên sườn núi trong những ngày phải vào núi chặt củi đổi gạo, ra đồng làm ruộng hoặc đi kéo xe bò thuê...

    Động lực từ vùng gió cát

    Trong khi bọn trẻ trong làng cứ học hết cấp I, II là nghỉ thì bảy anh em gia đình Nghĩa đều được đi học đến nơi đến chốn. Nghĩa nói đó chính là cái vốn liếng quí báu nhất mà cha mẹ Nghĩa, một bà mẹ suốt đời làm ruộng và người cha, bộ đội chuyển ngành, đã dành cho bầy con.

    Mấy tháng trước khi Nghĩa thi vào trường chuyên của tỉnh, trong lúc đang đi kéo củi thuê thì con bò - cái cần câu cơm của cả gia đình Nghĩa ngày đó - bị đường dây điện cao thế rớt trúng chết. “Trong giai đoạn khó khăn nhất đó, bố mẹ vẫn để mình đi học” - nhắc lại chuyện ấy Nghĩa vẫn còn rưng rưng...

    Ba năm học cấp III, Nghĩa ở nhờ nhà một người chị ở Đồng Hới, vừa đi học vừa chăn lợn và nấu rượu kiếm tiền ăn học. Tốt nghiệp trung học, được một người quen biết thương tình cho bộ đề thi đại học, Nghĩa đem về ngấu nghiến học, vậy mà thi đỗ cùng lúc ba trường: ĐH Xây dựng, ĐH Bách khoa và ĐH Kiến trúc (ngành xây dựng) ở Hà Nội. Nghĩa chọn trường kiến trúc.

    Ở ký túc xá, ngoài giờ học Nghĩa theo giúp các bà bếp xuống ao xúc bùn trộn than đá, bù lại thay vì một đĩa cơm thì Nghĩa còn được thêm một đĩa, hôm thì con cá, bát canh... Chịu khó như vậy nên Nghĩa đã được một thầy giáo ở trường cho về nhà ở và bắt đầu vừa học vừa đi dạy kèm với chính những môn đang học tại trường như toán cao cấp, hình học họa hình. Kết thúc năm học đầu tiên với kết quả ưu, Nghĩa là một trong hai SV ở trường được Đại sứ quán Nhật nhận hồ sơ thi tuyển lấy học bổng du học toàn phần của Chính phủ Nhật và lọt vào danh sách 24 người được tuyển (năm 1996).

    Giải thưởng tiếp nối giải thưởng

    Năm đầu tiên, trong khi bạn bè đóng cửa học tiếng Nhật thì Nghĩa... đi rông, đến nỗi giáo viên dọa nếu cứ như thế sẽ không được cấp visa tiếp. Hóa ra nhờ làm quen với một người bạn Nhật vốn là SV trường ĐH nổi tiếng Waseda nên Nghĩa cùng anh ta cứ rong ruổi hết thành phố này đến thành phố khác. Không chỉ được học tiếng Nhật, Nghĩa còn được bạn đưa đi “đúng chỗ, đúng nơi”, qua đó giúp Nghĩa hiểu rộng và sâu về văn hóa, xã hội cũng như con người Nhật Bản - yếu tố quan trọng giúp ích rất nhiều cho việc học của Nghĩa.

    Biết chơi ngông nhưng cũng biết tập trung cao độ vào những kỳ thi hoặc những bước ngoặt quan trọng, đó cũng là bí quyết thành công của Nghĩa. Đợt thi lấy học bổng lần 2 Nghĩa cũng đạt điểm ưu và lọt vào tốp sáu người thi đỗ trong số 24 bạn Việt cùng đi. Lấy học bổng lần 2 xong, Nghĩa dành hầu hết thời gian học việc ở các xưởng thiết kế. Cứ biết được ông thầy nào giỏi Nghĩa lại tìm cách tới học việc, làm thêm. “Ban đầu có ai để ý tới mình đâu, nhưng mình cứ vẽ, cứ... gí vào mắt người ta, bắt người ta xem, rồi hỏi phải sửa chỗ nào cho hoàn chỉnh”. Cứ “lì” như vậy, Nghĩa thực hiện hết bản thiết kế này đến bản thiết kế khác, đến khi nào được khen mới thôi!

    Năm 1999, lần đầu tiên cái tên Võ Trọng Nghĩa được nêu lên trang trọng trong lễ tuyên dương của trường khi đoạt giải vàng cuộc thi thiết kế của Tập đoàn Suzuki. Năm 2000, Nghĩa được giải thưởng đồ án xuất sắc nhất khoa kiến trúc Trường cao đẳng Công nghiệp Ishikawa và đại diện trường tham gia triển lãm kiến trúc toàn Nhật Bản.

    Năm 2001, chàng trai VN này ba lần nhận được giải thưởng đồ án xuất sắc nhất trong bốn kỳ thi của khoa kiến trúc Trường ĐH Công nghiệp Nagoya. Năm 2002, Nghĩa tốt nghiệp với đồ án xuất sắc nhất khoa kiến trúc ĐH Công nghiệp Nagoya, đồ án được tham dự triển lãm kiến trúc toàn Nhật Bản và nhận luôn giải thưởng kiến trúc dành cho sinh viên do Hội Kiến trúc sư (KTS) Nhật Bản vùng Toukai trao.

    Năm 2002, Nghĩa bắt đầu thai nghén bản thiết kế ngôi nhà gỗ năm tầng đầu tiên trên thế giới lúc bắt đầu vào học thạc sĩ sau khi làm quen với một họa sĩ vùng Kanazawa. Ý tưởng về một phòng trưng bày tranh đặc biệt này làm Nghĩa và một số giáo sư thuộc phòng nghiên cứu gỗ (ĐH Tokyo) gần như điên đảo suốt mấy năm liền. Công trình được “lên báo” suốt cũng vì cho đến thời điểm đó, luật xây dựng chỉ cho phép xây nhà gỗ cao tối đa ba tầng để đảm bảo an toàn cũng như chống những sự cố do cháy, giãn nở, lún nứt...

    Nghĩa thường nhắc đến giáo sư Naito Hiroshi, người thầy tại ĐH Bách khoa Tokyo đã truyền thụ cho Nghĩa lý luận và kiến thức về nghề thiết kế, cũng là người luôn khuyến khích Nghĩa tự do bay nhảy nhưng ở mỗi thời điểm nhất định lại đặt ra những yêu cầu với Nghĩa, đòi hỏi học trò mình tìm tới những ý tưởng kiến trúc mới lạ hơn và nhất là nhân văn hơn. Khi bước vào nghiên cứu khí động học, Nghĩa dự định sẽ thiết kế thật nhiều công trình ứng dụng ngành học này cho những vùng đất có mùa hè thật khắc nghiệt ở quê nhà.


    Để chuẩn bị cho đồ án thạc sĩ, Nghĩa tạm gác lại hàng loạt dự án ở Nhật, vác balô về Hội An với quyết tâm tìm ra “bí quyết sống chung với nóng của ông bà xưa”. Và Nghĩa đã thật sự kinh ngạc khi nhìn thấy những mái ngói rêu phong lạ lùng ở phố cổ. Mái nhỏ rồi mái to chứ không bao giờ liền một mái thật to và luôn tạo thành những chỗ trũng ở giữa.

    Tại sao người Hội An xưa lại làm nhà như vậy dù đó là điều mà dân kiến trúc sợ nhất bởi là tác nhân hàng đầu gây dột? Nghĩa gõ cửa không biết bao ngôi nhà ở Hội An để xin vào nghiên cứu đường đi, cách hội tụ của gió, tìm hiểu tại sao nhà cửa cả khu vực phố cổ quanh năm mát mẻ...

    Và cuối tháng 2-2004, tại buổi lễ bảo vệ luận án thạc sĩ khoa xây dựng Trường ĐH Tổng hợp Tokyo, với đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của mái nhà đến sự thông gió trong kiến trúc Hội An”, Nghĩa đã nhận giải thưởng luận án xuất sắc nhất và đó cũng là lần đầu tiên có một SV nước ngoài nhận được giải thưởng này ở trường đại học danh giá nhất nước Nhật. Vài ngày sau khi bảo vệ thành công luận án thạc sĩ, dự án xây dựng nhà gỗ năm tầng của Nghĩa cũng được Bộ Xây dựng Nhật Bản cấp phép xây dựng và báo giới Nhật đã bình luận: “Đây là một bước tiến quan trọng trong công nghệ xây dựng nhà gỗ trên thế giới”...

    Sau hàng loạt giải thưởng trên, Nghĩa đã trở thành người VN đầu tiên nhận giải thưởng của hiệu trưởng Trường ĐH Tokyo năm học 2004-2005 - giải thưởng vào loại cao nhất ở Nhật được trao thường niên cho những SV, nghiên cứu sinh có thành tích xuất sắc nhất trong nghiên cứu, được giới khoa học công nhận.

    Khởi nghiệp tại quê nhà

    Tiếp tục học để lấy tiến sĩ, Nghĩa cũng bắt đầu những bước khởi nghiệp tại quê nhà. Tại sao là TP.HCM chứ không phải Quảng Bình hay Hà Nội? Nghĩa cười lớn, cho biết: ngày còn học đại học, dành dụm được mấy chục triệu đồng Nghĩa đã “kinh doanh bất động sản từ xa”, mua được miếng đất ở quê rồi sau đó là một miếng đất nữa ở khu Linh Đàm (Hà Nội) với giá 120 triệu đồng. Sau đó, vài lần theo các đoàn làm việc của Nhật về Sài Gòn, thăm thú vài nơi Nghĩa thấy thích đất quận 2 và thế là đem tiền từ Nhật về mua. “Thật tình mình đã bắt đầu ý thức được đến lúc phải về, làm một điều gì đó ở quê nhà”...

    Cùng vài người bạn thân mở văn phòng thiết kế nhỏ trên đường Kỳ Đồng, năm 2005 đồ án “Đô thị của gió và ánh sáng” của anh và các cộng sự - nội dung chính là giảm bớt việc tiêu thụ năng lượng (không dùng máy điều hòa) để bảo vệ môi trường - đã đoạt giải đặc biệt trong cuộc thi “Tôn vinh thành phố” do mạng kiến trúc Ashui.com và tạp chí Qui Hoạch Xây Dựng tổ chức nhằm hưởng ứng chương trình “Lễ kỷ niệm các thành phố” do Hội KTS thế giới (UIA) phát động.

    Ngay sau đó, công trình quán cà phê 1131 (ở thị xã Thủ Dầu Một, Bình Dương) do Nghĩa thiết kế được chọn đăng trong tuyển tập những công trình kiến trúc bền vững, có giá trị của châu Á do Hội KTS Nhật Bản bình chọn và giải thể loại công trình của Hội KTS VN. Rồi lại dồn dập những tin vui đến với Nghĩa từ đầu năm 2006...

    30 tuổi, chàng trai trắng trẻo thư sinh, giọng rặt Quảng Bình này vẫn còn ấp ủ trong đầu thật nhiều dự định...

    Nhung giai thuong cua chang ngong
    Bây giờ Nghĩa còn làm “ông chủ” quán cà phê Gió Và Nước ở Bình Dương. Đến với Gió Và Nước, đập ngay vào mắt khách là hình ảnh những cánh rừng mà trên những lối đi hoa trái đan nhau thành vòm mái. Bảy năm trước ở Nhật, hình ảnh đó đã ám ảnh Nghĩa về một kết cấu độc đáo, để cuối cùng ra đời một công trình được làm hoàn toàn bằng tre tầm vông. Gần chục ngàn cây tầm vông được dùng để làm sàn, mái (rộng đến 600m2), cột, kèo, vách...

    Khách có cảm giác đang đi vào giữa một rừng tầm vông với những vòm lá tỏa rộng còn bên dưới chân là mặt hồ lấp loáng nước. Nhờ sự lưu thông của gió (được tính toán bằng máy tính) và hơi nước của mặt hồ làm mát tự nhiên nên trong quán lúc nào cũng mát như trong rừng...

    HOÀI TRANG

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Những giải thưởng của “chàng ngông”

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những giải thưởng của “chàng ngông” bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Nhung giai thuong cua chang ngong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những giải thưởng của “chàng ngông” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Nhịp Sống Trẻ của chuyên mục Thế Giới Trẻ.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - THẾ GIỚI TRẺ - NHỊP SỐNG TRẺ