Cây đàn xưa và những lá thư tình bất diệt - Kỳ 2

10:23 01/05/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Ngày 15/10, chị vào thăm anh ở khám tử hình nhưng bị lính ngăn lại. Khi xách giỏ ra chị thấy một tiểu đội lính mang súng cạcbin, chở một cái quan tài vào. Theo sau tốp lính, rất đông các nhà báo trong nước và quốc tế.

Cay dan xua va nhung la thu tinh bat diet Ky 2
Chị Quyên hôm nay - một buổi sáng ngồi đọc báo trước sân nhà

Kỳ 1

Ông gác cổng hỏi chị: “Vô có gặp được chồng không?”. Chị bảo “Không ạ”. Ông lắc đầu. Bà giữ xe đạp ở gần đó nói rất to, có ý để cho chị Quyên và cả người dân cùng nghe: “Chút nữa nó đem anh ấy ra xử bắn đấy”. Người dân nghe thấy xúm lại, họ giận dữ xô cổng khám Chí Hòa, ai đó hét lên: “Quân dã man, bắn chồng người ta mà không cho gặp mặt”. Chị rụng rời chân tay, cảm giác như hàng nghìn họng súng đang nhằm vào trái tim mình.

Buổi xử tử anh Nguyễn Văn Trỗi ngày 15/10/1964 được toàn thế giới biết đến khi có sự chứng kiến của nhiều nhà báo quốc tế. Đó là một cuộc hành hình đã khiến anh Trỗi trở nên bất tử!

9 giờ 45 phút, anh Trỗi trong bộ đồ trắng dõng dạc yêu cầu không cần bịt mắt, không cần xưng tội. Anh hô lên những lời cuối được phóng viên ghi lại: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”.

Nhà thơ Tố Hữu viết về cái chết của anh: “Có những phút làm nên lịch sử/ Có cái chết hóa thành bất tử/ Có những lời hơn mọi bài ca/ Có những người như chân lý sinh ra”.

Tờ giấy bằng hai bàn tay mà chính quyền Sài Gòn cho phép chị đi thăm nuôi anh giờ đã ngả màu vàng ố, tờ giấy anh viết cuối cùng ủy quyền cho chị nhận lại chiếc xe máy bị bắt cùng anh, ảnh cưới, những bài báo tường thuật cuộc xử bắn anh…, chị vẫn cất giữ đến tận hôm nay.

Và có những thứ bây giờ nhìn lại, lòng chị lại đau nhói như cái ngày 15/10/1964 ấy. Đây, bài báo tường thuật lại chi tiết sau khi anh bị bắn: “Máu túa ra nhuộm ướt chiếc nhẫn đeo ở ngón áp út”.

Đó là chiếc nhẫn cưới trên tay anh còn mới nguyên. Chẳng ai ngờ, mới thành hôn, chiếc nhẫn lại nhuộm máu đỏ của anh. Còn chiếc nhẫn y như thế thì nay vẫn ở ngón áp út của chị. Chiếc nhẫn mà anh tặng chị ngày cưới đã trở thành kỷ vật vô giá theo người phụ nữ này trọn đời.

Chị nhớ sau khi anh bị hành hình, chị cùng bố chồng đi khắp nơi để xin được nhận xác anh về. Xuống tòa án quân sự Bằng Đằng, lên tòa án quân sự vùng ba chiến thuật, qua các nghĩa trang trong thành phố…

Xin lại xác chồng - chút an ủi cuối cùng cho người vợ trẻ ấy cũng bị đáp lại bằng nhưng cái lắc đầu vô cảm. Sáng hôm sau chị đọc báo, có bài nói chi tiết: Lúc 1giờ chiều, người ta chôn xác anh Trỗi ở nghĩa trang quân sự. Nhưng sau đó có ý kiến phản đối: Sao lại chôn Việt cộng chung với lính Việt Nam cộng hòa? Vì thế xác anh Trỗi lại bị đem chôn ở nghĩa trang đô thành.

Chị đến nghĩa trang đô thành, thấy có 3 ngôi mộ mới, không biết đâu là mộ chồng mình. Chị chợt nghĩ ở đây có phong tục sau ba ngày sẽ mở cửa mả. Nếu ngôi nào không có người nhận thì chắc đó là mộ anh.

Ngày thứ 4 chị đến, và nhận đúng mộ chồng mình. Mộ chôn trên khu đất thí, sau 3 năm phải bốc. Sau 3 năm, bốc mộ anh lên, vẫn còn nguyên những đồ cá nhân của anh. Nhưng hộp sọ bị thủng hai lỗ vì vết đạn súng ngắn bắn cuối cùng. Chi tiết đó lại làm chị nhói đau.

Những ngày sau khi anh Trỗi mất, chị những muốn chết theo anh. Chị lang thang khắp đô thành Sài Gòn trong sự cô đơn tột cùng. Chẳng ai dám đến với chị, chị cũng chẳng dám đến nhà ai, bởi vì xung quanh đầy rẫy cảnh sát mật theo dõi từng bước chân của người phụ nữ này.

Nhưng cái chết của anh Trỗi cùng những lời giác ngộ của chị Trương Mỹ Hoa đã gieo vào lòng Phan Thị Quyên niềm tin và lý tưởng cách mạng. Chị quyết định tìm hiểu những việc của chồng mình đã làm.

Chị gặp anh Phạm Văn Hai - Đội trưởng đội biệt động Sài Gòn và bày tỏ ý nguyện được tiếp tục phần việc của anh Trỗi. Thế rồi chị được gia nhập đội biệt động, trở thành liên lạc viên cho bộ đội.

Hơn 40 năm gặp lại cây đàn xưa và những lá thư tình

Cay dan xua va nhung la thu tinh bat diet Ky 2
Những lá thư anh Trỗi gửi chị Quyên trong khám Chí Hòa
Trong quá trình chỉnh lý hồ sơ, cán bộ đi B, các cán bộ của Trung tâm lưu trữ Quốc gia III đã tình cờ phát hiện ra hồ sơ của chị Phan Thị Quyên. Hồ sơ đó ghi lại cả một quãng đời sau này ít người biết của người vợ anh Trỗi.

Năm 1969, chị được ra Bắc học bổ túc văn hóa rồi Đại học. Chị chẳng bao giờ ngờ trong thời gian đó, chị lại vinh dự được gặp Bác Hồ đúng ngày sinh nhật của Người, 19/5/1969.

“10 giờ, tôi báo cáo với Bác trưa nay nhân kỷ niệm sinh nhật Bác, hai cháu Nguyễn Thị Châu và Phan Thị Quyên sẽ vào ăn cơm với Bác. Bác gật đầu tỏ vẻ hài lòng rồi bảo tôi: “Chú mời chú Tô trưa nay sang cùng tiếp khách với Bác. Khi tôi đã xuống cầu thang, Bác còn gọi lại hỏi: “Cháu Trỗi hy sinh cách đây đã gần 5 năm rồi chú nhỉ?”. Tôi báo cáo với Bác: “Thưa Bác! Anh Trỗi hy sinh ngày 15/10/1964, đến nay đã gần 5 năm.

Trầm ngâm một lúc, Bác bảo đồng chí Cần nấu món ăn theo kiểu Nam bộ để hai cháu miền Nam ăn cho ngon miệng. Bữa cơm trưa ngày 19/5 ấy có ai ngờ là ngày 19/ 5 cuối cùng trong cuộc đời 79 mùa xuân của Bác Hồ. Bữa cơm diễn ra thật ấm cúng, thân tình.

Bác ngồi ở đầu bàn, Phan Thị Quyên ngồi ở bên trái Bác, Nguyễn Thị Châu ngồi ở bên phải Bác, cạnh anh Phạm Văn Đồng. Thế là đủ ba thế hệ, đủ cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Hôm đó, Bác Hồ ăn ngon miệng, vừa ăn vừa trò chuyện rất vui". (Trích hồi ký của đồng chí Vũ Kỳ).

Năm 1970, chị gặp anh Tâm Dũng - một người đàn ông hiền lành, tốt bụng, khi ấy là cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc. Họ thương nhau và thành vợ thành chồng năm 1973.

Anh chị sinh được hai người con. Cậu con trai Lê Tâm Việt và cô con gái Lê Phan Hồng Nga. Anh Dũng coi anh Trỗi như người anh của mình và cả Tâm Việt, Hồng Nga đều gọi anh Trỗi là ba.

Mới đây, Hồng Nga đi hiệu sách, thấy tái bản cuốn “Sống như anh” đã mua về tặng mẹ, chị Quyên xúc động nói: “Cuốn này mẹ thuộc lòng rồi, con hãy đọc và sống như thế nào để không ảnh hưởng đến ba Trỗi, ba Dũng, mẹ Quyên.

Giọng chị rưng rưng: “Cả cuộc đời tôi với anh. Anh không những hiện hữu trong trái tim tôi mà còn hiện hữu trong cả cuộc đời của chồng con tôi sau này”.

Chị nhớ năm 2005, chị ra thăm lại Hà Nội và gặp lại những kỷ vật của anh Trỗi tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. Đó là những lá thư, chiếc khăn mùi xoa chị thêu, chiếc đàn Măng - đô - lin anh vẫn thường đánh cho chị nghe như thay lời muốn nói.

Chị nghẹn ngào viết: “Sài Gòn, 24 giờ, ngày 20/11/2005. Đây là chiếc đàn Măng - đô - lin của anh. Em đã đem ra chiến khu tháng 7/1965 và được chuyển ra Bắc. Nhìn cây đàn, em nhớ lại những buổi chiều hồi chúng mình quen nhau, anh đã đàn và cả hát cho em nghe nữa. Anh hỏi em: “Tư đàn và hát có hay không?”. Em nói: “Tư đàn, Q nghe hay. Còn Tư hát. Q nghe tiếng miền Trung nhiều hơn khi nói chuyện với Q”.

Anh cười và nói: “Khi nói chuyện với Q, Tư nói giọng Sài Gòn để Q dễ nghe hơn. Nghe anh nói, em càng thương anh nhiều. Ở cõi vĩnh hằng, anh có nghe em nhắc chuyện cây đàn không, anh hãy nói với em đi, hay anh giận em rồi phải không?”. (Trích nhật ký chị Phan Thị Quyên).

Sài Gòn giải phóng đã hơn 30 năm, bao nhiêu điều đã đổi thay. Cây cầu Công Lý anh hay chở chị qua ngày nào - cây cầu mà anh và trái bom gây tiếng vang toàn thế giới, giờ đã đổi thành cầu Nguyễn Văn Trỗi. Và đôi khi lòng thực sự tĩnh lặng, chị lại nghe vẳng bên tai tiếng đàn măng - đô - lin và giọng hát miền Trung của anh.

* Lược trích Hồ sơ đi B của chị Phan Thị Quyên tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia III

Phùng Nguyên - Công Trọng

Việt Báo
contentlength: 11799
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất