Văn hóa giày dép Nhật Bản

08:36 02/02/2007

Ngày nay ở Nhật Bản người ta rất ít khi mặc kimono va yukata, nên cũng dễ hiểu khi giày dép cổ truyền như geta, zori và waraji cũng hiếm thấy. Nhưng chỉ khoảng 30 hay 40 năm về trước, người ta thường mang dép zori và guốc geta.

Angel

Chúng ta sẽ điểm qua giày dép Nhật Bản, từ ngưỡng kiểu cổ xưa cho đến những kiểu mới lạ và độc đáo phản ánh những quan điểm không thay đổi về những gì đáng để mang vào chân.

Giày dép cổ truyền ở Nhật Bản có hai nguồn gốc lịch sử chính. Một kiểu bắt nguồn từ miền nam Trung Quốc và Đông Nam Á, với đặc điểm là có một quai phía trước trên mặt đế dép. Bàn chân nằm dưới quai, còn ngón chân cái và ngón chân thứ hai kẹp lấy đầu quai. Kiểu dép mở trống này rất lý tưởng cho khi hậu nóng và ẩm, giúp cho việc mang vào và cởi ra dễ dàng hơn.

Kiểu còn lại xuất phát từ miền bắc Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên. Bàn chân gần như được che kín, gần giống như mang giày. Trong suốt thời kỳ Yayoi khoảng 2.000 năm về trước đây, nông thôn Nhật mang tageta để chân khỏi lún vào bùn khi cấy lúa ngoài đồng. Tageta đượclàm bằng những miếng ván lớn hơn bàn chân, Những sợi dây để chân bám vào được xỏ qua những cái lỗ trên tấm ván. Người ta cho rằng tageta chính là nguồn gốc từ geta (guốc gỗ) mà sau này được mang rất nhiều.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Giày được phát hiện trong những ngôi mộ từ thế kỷ thứ sáu của những người thuộc giai cấp thống trị. Những đôi giày này được phủ kim loại, theo kiểu ở bán đảo Triều Tiên, và chúng rất hoa mỹ, nên dĩ nhiên là không thể sử dụng chúng hàng ngày được. Sau đó, người ta cũng bắt đầu mang giày dành riêng cho các nghi lễ ở triều đình, tại chùa và các điện thờ Thần đạo. Thậm chí, ngày nay, những bộ y phục truyền thống cho các thành viên của gia đình Hoàng tộc cũng bao gồm một đôi giày lông lẫy được chạm khắc từ gỗ. Vào thời cổ đại, người ta cũng mang giày vải va giày da.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Những đôi giày bện bằng rơm được nhập từ Trung Quốc vào khoảng thế kỷ thứ tám, chẳng bao lâu sau, chúng cũng đã phát triển thành giày rơm gọi là waraji, phù hợp với khí hậu và tập quán bỏ giày dép trước khi vào nhà của Nhật. Waraji: Vẫn được các người đi câu trong những khe suối sử dụng để bàn chân bám chắc hơn. Dép waraji được làm bằng rơm bện. Những quai rơm dài gắn trước đầu dép chạy vòng qua hai lỗ ở cạnh bàn chân và gót chân rồi được cột lại quanh mắt cá để giữ chạt đế dep với bàn chân. Waraji rất nhẹ, cho phép bước đi rất nhanh, và làm một đôi giày như thế này rất rẻ, nên ngày trước, những binh sĩ cấp thấp, nhân công xây dựng và tầng lớp bình dân thường mang chúng khi đi lại.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Zori: Loại dép đắt tiền dành cho phụ nữ. Đế có năm lớp và tráng men. Zori dành cho phụ nữ có nhiều kiểu dáng và màu sắc khác nhau. Dép rơm zori là một kiểu cải tiến của kiểu waraji, đây là loại được cho là nguồn gốc của loại dép đi biển cả thế giới đang dùng hiện nay. Nó có một quai và đế hình bầu dục, cả hai được làm tư rơm bện. Ngón chân cái và ngón chân thứ hai giữ lấy đầu quai. Một kiểu cải biên dùng cho binh lính thời trung cổ là kiểu dép khong gót ashinaka, được thiết kế để sử dụng trên chiến trường.

Ashinaka: Các ngón chân và gót lòi ra khỏi đế giày, giúp chân bám chắc hơn và thao tác dễ hơn.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Dần dần, người ta bắt đầu mang dép zori để làm ruộng. Suốt thời Edo (1603-1867), những người làm dép zori đã mở cửa hàng ở những khu vực thành thị và đã nhanh chóng tạo ra nhiều kiểu dáng khác nhau.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Có rất nhiều kiểu dáng zori hiện nay tại Nhật.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Một kiểu hiện nay được xem là kiểu đặc trưng của dép zori là dép setta - mặt trên cùng của đế có miếng vỏ tre đan, mặt dưới được bọc da, và gót được bọc kim loại. "Dép làm tiêu mỡ": Không có gót nên bạn phải đi bằng những đầu ngón chân. Loại này giúp tăng cường cơ bắp và cải tạo dáng dấp. Một kiểu rất thịnh hành hiện nay. Một bà nội trọ đã phát minh ra loại này để giúp phụ nữ làm đẹp và nâng cao sức khỏe.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Tabi giống như vớ, ngoại trừ việc chúng được thiết kế để đi chung với zori và waraji. Tabi giúp đỡ cho đôi chân ấm vào mùa đông và chốn dộp ở những chỗ quai dép cọ vào chân. Loại "vớ" này rất độc đáo vì có một khe hở giữa ngón chân cái và ngón chân thứ hai, để hai ngón chân này có thể kẹp đầu quai dép. Tabi "vớ" tabi coton dành cho phụ nữ thường có màu trắng, màu xanh đậm dành cho nam giới. Mặc dù hiện nay, vào những dịp lễ truyền thống, quý ông có thể chọn màu khác cho phù hợp với bộ đồ kimono của họ. Những đôi vớ có dây ở đây là kiểu cải tiến của loại được mang hồi thế kỷ 18. Vớ Tabi hiện đại được cài bằng những móc hình móng tay.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Guốc geta có một miếng đế bằng gỗ hình chữ nhật với hai miếng gỗ đỡ bên dưới và một cái quai ở bên trên. Các ngón chân giữ lấy phần trên của quai, cũng giống như khi mang zori. Những bức ảnh từ tận thế kỷ 18, đã có những công cụ tốt hơn để sản xuất guốc geta hàng loạt, và chúng trở nên thịnh hành ở thành phố Edo (hiện nay là Tokyo). Chúng càng ngày càng trở nên cầu kỳ, kiến chính quyền Mạc phủ, vốn hay phạt những người bình dân có lối sống phô trương, cấm mang những guốc geta sơn mài. Cho đến khi giày trở nên thông dụng, geta là loại dép được ưa thích - mức sản xuất nam 1955 lên đến 93 triệu đôi, nhưng sau đó thì giảm dần.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Giày ống jika-tabi cũng có khe giống như tabi, nhưng có đế cao su để có thể mang đi ra ngoài mà không cần mang thêm thứ gì khác. Loại này được hai anh em trong gia đình Ishibashi, Tokujiro và Shojiro, phát minh vào năm 1922. Gia đình Ishibashi là nhà làm tabi, và công ty của họ đã phát triển thành công ty Bridgestone, nhà sản xuất vỏ xe nổi tiếng. Trận động đất ở Tokyo nam 1923 đã làm cho loại giày ống jika-tabi mới có một vai trò quan trọng trong nỗ lực xây dựng lại thành phố. Giày ống jika-tabi giúp người mang không bị trượt chân và khe chữ V phía trên giúp cho các ngón chân có thể bám chặt ở những chổ khó đi, đó cũng là lý do mà cho đến nay, nó vẫn được dùng tại những khu xây dựng ở Nhật Bản.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Nước Nhật hiện đại đã chấp nhận rất nhiều thói quen của Tây phương, và mỗi khi ra ngoài hầu như người ta chỉ mang giày, chứ không phải một loại giầy dép nào khác. Nhưng truyền thống không mang giày trong nhà thì vẫn được giữ, và điều này đã khiến cho loại dép uwabaki được sử dụng trong các trường học.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Ippon-ha geta: Được các nhà sư khổ tu ở vùng núi mang cách đây khá lâu, và hiện nay thì một số đầu bếp sushi còn mang.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Asagutsu: Guốc được đẽo từ gỗ, sau đó được phủ sơn mài đen.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Tsuranuki: Giày lông các sứ quân thời trung cổ mang khi họ cưỡi ngựa ra chiến trường.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Yaki-geta: Bề mặt được thui cháy, sau đó đánh bóng để che vết bẩn và giúp dễ bảo quản hơn.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Fuka-gutsu : Giày ống làm bằng rơm lúa mạch bện. Được thiết kế để giữ chân cho ấm khi đi trên tuyết.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Kanjiki: Mang bên dưới giày giúp không bị lún sâu vào tuyết.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Van hoa giay dep Nhat Ban

Niwa-geta: Đế bằng sơn mài, quai da. Thường mang ngoài vườn.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Pokkuri: Cái tên bắt đầu từ âm thanh phát ra bên dưới đế rỗng của giày khi bạn bước đi. Các cô gái trẻ thường mang vào những dịp rất đặc biệt.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Ama-geta: Geta bằng sơn mài dùng cho những ngày mưa. Miếng tsuma-gake(miếng che gót chân) có thể được gắn vào để tránh mưa và bùn.

Van hoa giay dep Nhat Ban

Mọi người thấy thế nào, rất thú vị đúng không, Nhật Bản là thế đấy.

Vài nét về blogger

Việt Báo
contentlength: 18456
Chia sẻ

Video nổi bật

Săn cá 'khủng' phục vụ người Sài Gòn
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay

Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

Sau khi Công viên nước Hồ Tây (Hà Nội) tạm đóng cửa vì quá tải, hàng trăm người mạo hiểm trèo rào vào trong tắm miễn phí gây nên..

Vu 6 nguoi bi bong nang o Quang Ninh

Vụ 6 người bị bỏng nặng ở Quảng Ninh

Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển (Quảng Ninh) cho biết, khoảng 18h ngày 15.4, 6 bệnh nhân bị bỏng nặng người dính đầy than được đưa..

Dan chan xe tren quoc lo 1A

Dân chặn xe trên quốc lộ 1A

Toàn bộ xã Vĩnh Tân bị bụi than từ nhà máy nhiệt điện gây ô nhiễm nghiêm trọng, người dân đã tổ chức chặn xe trên quốc lộ 1A để..

May bay SU22 roi xuong bien

Máy bay SU-22 rơi xuống biển

Khoảng 11 giờ 30 phút trưa nay (16/4), liên đội Su-22 gồm hai chiếc 58-57; 58-63 của Sư đoàn Không quân 370 đã gặp sự cố tại khu..

Be trai 1 tuoi tu vong tai BV Hong Ngoc

Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc

Gia đình nạn nhân cho rằng nếu phía Bệnh viện Hồng Ngọc thiếu trách nhiệm, vô cảm, chuyên môn kém, chuyển viện không kịp thời…,..