Giáo dục và định hướng giá trị nghề nghiệp xã hội trong nhà trường

10:15 05/03/2008

“Việc chọn nghề không chỉ quan trọng đối với từng cá nhân, gia đình mà còn liên quan đến lợi ích xã hội. Giáo dục hướng nghiệp (GDHN) nước ta đang đứng trước nhiều thách thức và mâu thuẫn lớn..."

“Việc chọn nghề không chỉ quan trọng đối với từng cá nhân, gia đình mà còn liên quan đến lợi ích xã hội. Giáo dục hướng nghiệp (GDHN) nước ta đang đứng trước nhiều thách thức và mâu thuẫn lớn. HS đổ xô vào ĐH trong khi trường nghề tuyển sinh không đủ chỉ tiêu”. Hầu hết đại biểu tham dự hội thảo “Giáo dục và định hướng giá trị nghề nghiệp xã hội cho HS, SV” do Viện Nghiên cứu xã hội TPHCM tổ chức ngày 4–3 đều có chung nhận định: Cải cách GDHN chưa chú trọng đến cải cách sư phạm, đặc biệt là phương pháp dạy học và hướng nghiệp.

Thợ thiếu mà lao động cao cấp cũng thiếu

Ths Nguyễn Kim Nương, nguyên Giám đốc Trung tâm KHXH – NV (ĐH An Giang) phân tích từ thực tế địa phương: Mỗi năm An Giang có khoảng 3.300 HS rớt tốt nghiệp THPT. Nếu số HS này rẽ sang học nghề ngay sau khi tốt nghiệp THCS thì sau 3 – 4 năm đã có cơ hội đi làm. Tính bình quân 800.000 đồng/người/ tháng thì một năm ít nhất họ cũng thu được 31 tỷ đồng, đó là chưa tính phần lợi ích xã hội thu được nhờ công sức lao động của họ.

Nếu 1.000 người trong số họ đi xuất khẩu lao động với tiền lương 4.000.000/đồng/người/tháng thì số tiền thu được cho bản thân, gia đình lên 48 tỷ đồng/năm. Nhưng trong thực tế, hầu hết HS sau khi tốt nghiệp đều muốn học tiếp lên THPT. Năm 2006, trong số 11.501 HS tốt nghiệp THPT thì có đến 11.473 em dự thi vào ĐH. Nếu cộng với số trúng tuyển ĐH nguyện vọng 2, 3 thì tỷ lệ trúng tuyển cũng chưa đến 20%.

Các kỳ thi nghề phổ thông chưa mang tính hướng nghiệp thật sự cho học sinh.

Sự lãng phí trên là phổ biến. Mỗi năm có hơn một triệu thí sinh dự thi thì có hơn 80% trong số đó “vỡ mộng”, tìm chỗ trú thân chờ năm sau tiếp tục ứng thí. Đó là chưa kể sự “rơi rụng” nửa chừng, như tình hình nghỉ bỏ học ở mức báo động mà các tỉnh, thành vừa công bố. Các em bước vào đời mà chưa được trang bị một nghề nào.

Trong khi đó, theo Ths Lê Thị Ngọc Dung, Viện Nghiên cứu xã hội, lao động Việt Nam thời kỳ hội nhập đang phải đối mặt với thách thức lớn là việc cạnh tranh với lao động nước ngoài. Xu hướng nhập khẩu lao động nước ngoài có thể xem là sự phân công lao động toàn cầu tất yếu vì thực tế chỉ có khoảng 30% ứng viên đáp ứng nhu cầu tuyển lao động chất lượng cao trên thị trường lao động Việt Nam.

Hàng năm, chúng ta có khoảng 200.000 SV tốt nghiệp các trường CĐ, ĐH, song chỉ có một phần nhỏ trong tổng số lao động có trình độ cao đáp ứng nhu cầu tuyển dụng nhân lực trung, cao cấp của thị trường lao động. Sở LĐ-TBXH TPHCM thống kê: Mỗi năm, các doanh nghiệp trên địa bàn cần tuyển khoảng 30.000 lao động có trình độ tay nghề bậc 3/7 hoặc tương đương.

Thế nhưng hệ thống dạy nghề ở TP không tuyển được nguồn nhân lực có tay nghề, kỹ thuật khi nhiều trường nghề không tuyển đủ chỉ tiêu. Dù nghịch lý “thừa thầy, thiếu thợ” nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, số sinh viên ĐH, CĐ tăng gấp 10 lần nhưng số HS hệ công nhân kỹ thuật tăng chưa đến 3 lần (theo thống kê của Bộ GD-ĐT).

Sinh viên cũng cần hướng nghiệp

Nguồn nhân lực vừa thiếu, vừa yếu có nguyên nhân chính là công tác giáo dục, hướng nghiệp chưa thật sự đáp ứng yêu cầu. GDHN ở bậc THCS chỉ chiếm 0,91%, THPT: 1,77%, do vậy, hầu hết HS phổ thông phải bước vào sự chọn lựa nghề hết sức khó khăn. Ông Nguyễn Quang Dương, Viện Nghiên cứu Giáo dục TPHCM so sánh: “Ở nước ngoài, GDHN là tiền đề của đào tạo nhân lực, trực tiếp chi phối quá trình đào tạo nhân lực trước mắt và lâu dài nên GDHN song hành với giáo dục phổ thông, không phải kết thúc sau thi cử mà còn kéo dãi mãi đến cuối đời.

Bà Tống Thị Nga, Viện Nghiên cứu Xã hội TPHCM cho biết thêm: “Việc định hướng nghề nghiệp cho SV là một quá trình liên tục và kéo dài cho đến những năm cuối cùng bậc ĐH. Nhưng hiện nay có không ít SV coi nhẹ định hướng nghề nghiệp nên sau khi tốt nghiệp mất phương hướng về nghề nghiệp, không tự tin về bản thân và kỹ năng xin việc dưới trung bình. Tỷ lệ SV tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành đã học chỉ ở mức 30% - 50%.

Việc chọn nghề không chỉ liên quan đến sở thích mà còn phụ thuộc vào năng lực, phẩm chất, cá tính. Chúng ta cần có những quan niệm mới, tư duy mới trong GDHN như thế nào để không còn tình trạng “chổng chểnh như kèo đục vênh”? Các đại biểu cho rằng: Nhà nước cần phát triển các trường cao đẳng kỹ thuật nghiệp vụ, cao đẳng cộng đồng đào tạo kỹ sư thực hành, công nhân trình độ cao góp phần giảm tải áp lực cho ĐH; trang bị kiến thức ở trình độ lành nghề và bán lành nghề cho HS chưa hoàn thành giáo dục trung học.

Bộ LĐ-TBXH nâng cấp hệ thống đào tạo nghề lên ngang tầm khu vực, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 40% vào năm 2010, trọng tâm là dạy nghề cho lao động ở các khu công nghiệp. Nhà trường phải có môn học bắt buộc là tư vấn nghề nghiệp để HS có định hướng nghề nghiệp trước khi quyết định chọn chuyên ban và ngành học. Hướng nghiệp không chỉ là cung cấp thông tin mà cần chỉ ra sự phát triển về mặt cá nhân, xã hội và nghề nghiệp.

TS Bùi Chí Kiên thẳng thắn: “Con người Việt Nam có những nhược điểm trong nhân cách cần phải được quan tâm khắc phục: thiếu óc phân tích, tinh thần tự phê bình và phê bình thấp, thiếu óc thực tế, nặng tâm lý bình quân chủ nghĩa, thiếu tư duy, phong cách, tác phong công nghiệp”. TS Hồ Bá Thâm, Viện Nghiên cứu xã hội TPHCM, đề xuất: Không chỉ là giáo dục và xây dựng thái độ, giá trị văn hóa nghề nghiệp mang tính chuyên môn, kỹ thuật cao mà còn phải xây dựng thái độ nhân văn, giá trị sống, giá trị văn hóa dân tộc và thời đại.

(Theo SGGP)
contentlength: 11429
Chia sẻ

VẤN ĐỀ Xã HộI NÓNG NHẤT

IPU 132

IPU - 132

Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 132 (IPU-132) sẽ diễn ra tại hội trường Diên Hồng, Tòa nhà Quốc hội Việt Nam.

Lu bat thuong o mien Trung

Lũ bất thường ở miền Trung

Tối 28/3, đợt mưa lũ bất thường tại miền Trung đã gây thiệt hại nặng nề đến hạ tầng giao thông, thủy lợi và sản xuất nông nghiệp...

Truc thang roi o dao Phu Quy

Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý

9g30 ngày 26/3, một nguồn tin cho biết một chiếc máy bay trực thăng MI8 đã bị rơi tại đảo Phú Qúy (Bình Thuận) khiến phi công bị..

Sap gian giao o Formosa

Sập giàn giáo ở Formosa

Một vụ sập giàn giáo nghiêm trọng vừa xảy ra trong công trường Formosa (Kỳ Anh, Hà Tĩnh) khiến ít nhất 14 người chết, hàng chục..

Cay Vang tam

Cây Vàng tâm

Cây Vàng tâm - Loại cây sẽ được trồng thay thế 6.700 cây xanh ở khắp các tuyến phố Hà Nội có gì đặc biệt?