Vac-xin không thể bảo vệ bạn suốt đời

12:21 17/06/2006
Vac xin khong the bao ve ban suot doi

Biện pháp y tế nào được xem là phát triển nhất trong thế kỷ qua? Đó là phát hiện ra kháng sinh penicillin hay cấy tóc bằng laser? Theo các chuyên gia, câu trả lời là vac-xin. Còn bạn, bạn biết gì về vac-xin?

Tại sao lại cần tiêm chủng?

Bạn có biết số người đã được tiêm chủng ngừa bệnh bạch hầu và uống ván? Câu trả lời có lẽ rất dễ bởi đó là loại vac-xin phổ biến nhất thế giới và gần như tất cả chúng ta đều từng sử dụng loại vac-xin này.

Sự thật là vac-xin không nổi tiếng như những gì chúng xứng đáng được khen thưởng. Vac-xin có khả năng tiêu diệt rất nhiều loại bệnh và khiến loài người tưởng rằng chỉ trong tương lai gần nữa thôi, các bệnh này sẽ “biến mất” giống như sự tuyệt chủng của loài khủng long.

Tuy nhiên, trên thực tế, chúng ta ngày càng phải đối mặt với nhiều căn bệnh khủng khiếp hơn nhiều so với thế hệ ông cha. Loài người chắc chắn sẽ không bao giờ quên những căn bệnh khủng khiếp như sởi, quai bị, rubella và ho gà khi chúng ta chưa từng có một chút hiểu biết gì về chúng. Và chính vac-xin đã giúp loài người thoát khỏi nỗi lo sợ đó.

Nhưng nếu chỉ cần ngừng tiêm chủng ở 1 quốc gia nào đó như Mỹ chẳng hạn thì chẳng mấy chốc, những căn bệnh cứ ngỡ là đã biến mất này sẽ nhanh chóng trở thành đại dịch.

Những lợi ích khác của vac-xin

Rõ ràng là tiêm chủng giúp bảo vệ bạn khỏi nguy cơ bệnh tật nhưng vac-xin còn có những lợi ích lớn hơn, đó là bảo vệ những người xung quanh bạn khỏi các bệnh truyền nhiễm.

Đó là hiện tượng “miễn dịch cộng đồng”. Nếu hầu hết mọi người trong khu vực đó tiêm vac-xin phòng bệnh thì một số ít người còn lại không tiêm phòng sẽ ít bị mắc bệnh hơn. Nhưng điều này không có nghĩa là bạn trông chờ vào việc người khác tiêm phòng để mình không phải tiêm.

Các chuyên gia giải thích rằng vai trò này của vac-xin chỉ đặc biệt quan trọng cho những trường hợp không thể tiêm được vac-xin. Có những người, vac-xin lại là một nhân tố gây nguy hiểm. Ví dụ, những người có thể trạng yếu hoặc dễ bị dị ứng thường không thể tiêm vac-xin và những người xung quanh tiêm vac-xin sẽ làm môi trường sống của họ an toàn hơn.

Tuy nhiên, cũng có một vấn đề nho nhỏ đó là khi chính bạn hay người sống cùng bạn đang bị suy yếu hệ miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh – chẳng hạn như đang điều trị hóa trị liệu – thì hãy nói với bác sĩ điều này trước khi bạn định tiêm chủng. Những virus đã được làm yếu trong vac-xin có thể sẽ được hồi sinh trong cơ thể người đã mang sẵn mầm bệnh. Còn những virus đã được làm yếu này lại có thể gây nguy hiểm cho hệ miễn dịch đang bị suy yếu.

Tại sao người lớn lại cần tiêm phòng?

Nhiều loại vac-xin có thành phần là các mầm bệnh bị làm yếu đi nhằm giúp cơ thể rèn luyện khả năng chống trả. Hệ miễn dịch sẽ tạo ra các kháng thể để chống lại những kẻ lạ mới xâm nhập này và dần dần sẽ đủ sức để đối phó với những mầm bệnh thật sự đến từ môi trường bên ngoài.

Tuy nhiên, khả năng miễn dịch không phải là mãi mãi. Những kháng thể trong hệ miễn dịch sẽ yếu đi theo thời gian.

Ví dụ, sau tuổi 30 hoặc lâu hơn, hiệu lực của vac-xin bước vào chu kỳ kết thúc. Nó cũng giống như sức mạnh cơ bắp sẽ yếu đi khi bạn bước vào độ tuổi trung niên. Tác dụng của vac-xin trong việc bảo vệ cơ thể bạn sẽ giảm đi rất nhanh khi bạn bước vào độ tuổi U40, U50 và U60.

Thật may mắn, bạn có thể tránh được điều này nhờ cách tiêm nhắc lại, giúp củng cố và tăng cường khả năng kháng bệnh của hệ miễn dịch.

Người lớn nên tiêm chủng những loại bệnh nào?

Bạn cần nhớ rằng vac-xin phải phù hợp với lứa tuổi, sức khỏe và những loại vac-xin bạn đã từng tiêm. Dưới đây là một số loại vac-xin mà người trưởng thành nên tiêm:

Bạch hầu và uốn ván: Bạch hầu là nguyên nhân hàng đầu gây ra các vấn đề về đường thở, sự mất cảm giác và mất chức năng ở tim. Uốn ván gây làm co cứng các khớp.

Cứ 10 năm một lần, bạn nên tiêm nhắc lại các loại vac-xin phòng bệnh này. Mặc dù bạch hầu là một bệnh rất hiếm gặp trong cuộc sống hiện đại nhưng những người bị đều ở độ tuổi 65.

Cúm: Những người ở độ tuổi ngoài 50 nên tiêm vac-xin phòng cúm hàng năm và lời khuyên này cũng rất tốt cho những độ tuổi khác. Trong khi bạn nghĩ rằng cúm chỉ là một sự khó chịu thì thực tế, nó lại là một căn bệnh trầm trọng, thậm chí là có thể đe dọa đến tính mạng bởi có khoảng 36.000 người Mỹ tử vong hàng năm vì căn bệnh tưởng là đơn giản này.

Viêm gan A: Viêm gan A có khả năng lây lan qua thực phẩm hay môi trường nước và không khí. Là nguyên nhân gây ra các bệnh nghiêm trọng ở gan. Những nhóm có nguy cơ cao là những người tiêm chích, những người quan hệ đồng giới và những người từng bị các bệnh về gan và một số bệnh tật khác.

Hầu hết các trường hợp bị viêm gan A đều thuộc lứa tuổi trung niên nhưng cũng gặp ở cả những bệnh nhân đang mắc các bệnh nặng, sức đề kháng giảm sút.

Viêm gan B: Viêm gan B là thủ phạm chính gây ra bệnh gan mãn tính và những vấn đề khác. Ở Mỹ, ước tính có khoảng 80.000 người bị mắc bệnh này hàng năm và có khoảng 4.000 – 5.000 người tử vong vì căn bệnh này. Viêm gan B lây lan qua đường nước và không khí, trong đó chủ yếu lây qua đường tình dục hay dùng chung bơm kim tiêm.

Vac-xin HBV được xem là loại vac-xin hữu hiệu nhất hiện nay.

Trực khuẩn phổi: Những người ở độ tuổi ngoài 65 nên tiêm phòng loại vac-xin này. Vac-xin có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi các căn bệnh nhiễm trùng, nhiễm khuẩn phổi, não và máu. Rất nhiều trường hợp tử vong được xác định là do virus cúm nhưng thực chất lại là do trực khuẩn phổi.

Hãy vì sức khỏe của bản thân

Điểm cốt yếu của các loại vac-xin cho người lớn là duy trì sức mạnh của hệ miễn dịch nhưng không phải ai cũng biết điều này. Nhiều người trong số chúng ta nghĩ đơn giản rằng các bác sĩ sẽ là người cho họ biết khi nào họ cần phải tiêm mũi nhắc lại nhưng điều này thực ra không phải vậy.

Hầu hết chúng ta đều chỉ đến gặp bác sĩ khi sức khỏe có vấn đề và chẳng bác sĩ nào sẽ hỏi bạn về hồ sơ tiêm chủng cả. Vậy nên, bạn phải nói cho bác sĩ biết những loại vac-xin bạn đã từng tiêm và hỏi họ về những loại vac-xin dành cho lứa tuổi của mình. Chủ động là cách duy nhất giúp bạn khỏe mạnh suốt đời.

Thu Phương

Việt Báo
contentlength: 12945
Chia sẻ

Video nổi bật

Sởn gai ốc 26 con gián làm tổ trong tai người
00:00 / --:--

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

3 tác dụng phụ kỳ lạ xảy ra sau khi làm 'chuyện ấy'

Vì nhiều nguyên nhân mà không ít người gặp phải những hội chứng kỳ lạ sau mỗi "cuộc yêu". Mặc dù có thể vừa đạt cực khoái nhưng ngay sau đó, họ lại bị đau đầu, buồn chán hoặc thậm chí bị dị ứng.