Thực khuẩn thể - khắc tinh của vi khuẩn

09:42 31/05/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Thuc khuan the khac tinh cua vi khuan

Loại virus đặc biệt này sống ký sinh trong cơ thể vi khuẩn và cuối cùng làm tan rã vi khuẩn. Nó chẳng những không gây hại cho người mà còn giúp trị các mầm bệnh. Thực khuẩn thể là vị cứu tinh cho những người bị bệnh nhiễm khuẩn nhưng không còn hoặc ít đáp ứng với kháng sinh.

Thực khuẩn thể (phage) được biết đến từ năm 1915 và 2 năm sau, nó được nhà khoa học d’He’relle nghiên cứu kỹ. Ông nhận xét, thực khuẩn thể là một loại vi sinh vật rất nhỏ, có khả năng gây bệnh cho vi khuẩn. Sau đó, ngày càng có nhiều loại thực khuẩn thể tương ứng với từng loại vi khuẩn được tìm ra (như phẩy khuẩn tả, thực khuẩn thương hàn, dịch hạch, các tụ cầu khuẩn, liên cầu, Brucella, Mycobacteria...). Tương tự như chìa nào chỉ mở được ổ khóa ấy, mỗi chủng vi khuẩn có một "khắc tinh" riêng.

Thực khuẩn thể chỉ nhân lên khi ký sinh vào các tế bào vi khuẩn. Trước tiên, nó bám vào vi khuẩn bằng bề mặt ở cuối đuôi; màng vi khuẩn sẽ bị thủy phân và AND trong đầu thực khuẩn thể được bơm vào trong tế bào vi khuẩn. Việc tổng hợp AND, ARN và protein của vi khuẩn bị đình chỉ ngay tức khắc, và việc tổng hợp AND và protein của thực khuẩn thể bắt đầu. Lúc này, tế bào vi khuẩn vẫn có khả năng tổng hợp và động viên năng lượng, nhưng dưới quyền kiểm soát của AND thực khuẩn thể. Điều này dẫn tới sự nhân lên của các thành phần thực khuẩn thể, chúng tự sắp xếp lại thành những hạt thực khuẩn thể hoàn chỉnh và phá vỡ vi khuẩn chứa nó. Các thực khuẩn thể vừa được giải phóng lại tìm đến ký sinh vào tế bào vi khuẩn khác.

Trong môi trường lỏng đã có vi khuẩn phát triển, nếu cho vào thực khuẩn thể tương ứng thì môi trường vốn đục ngầu vì vi khuẩn sẽ trở thành trong suốt sau vài giờ. Trên bề mặt môi trường thạch đặc vừa mới cấy vi khuẩn, người ta nhỏ một giọt thực khuẩn thể tương ứng vào một điểm. Sau một thời gian để ở tủ ấm 37 độ C, chỗ đã nhỏ giọt thực khuẩn thể sẽ trơ thạch ra, còn ở bề mặt còn lại, vi khuẩn mọc kín hết.

Người đầu tiên nói về việc dùng thực khuẩn thể chữa bệnh nhiễm trùng là... một nhà văn. Đó là Sinclair Lewis với cuốn tiểu thuyết Arrowsmith, xuất bản năm 1925. Sau đó, nhiều nước đã ứng dụng liệu pháp thực khuẩn thể vào điều trị và có hiệu quả cao. Tuy nhiên, sự xuất hiện của nhiều loại thuốc kháng sinh với những thắng lợi rực rỡ của nó (sử dụng đơn giản và hiệu quả) đã khiến thực khuẩn thể bị lãng quên.

Loại virus đặc biệt này bắt đầu được "sủng ái" trở lại khi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng trầm trọng. Đã có nhiều bệnh nhân mắc bệnh nhiễm khuẩn nhưng dùng kháng sinh không hiệu quả do nhờn thuốc nay đã khỏi bệnh nhờ thực khuẩn thể. Alffred Gertler, 45 tuổi, một nhạc sĩ nhạc jazz, bị tai nạn vỡ mắt cá chân năm 1997 và nhiễm trùng nghiêm trọng. Các loại thuốc kháng sinh dùng điều trị cho ông đều không hiệu quả và Gertler có nguy cơ phải cưa chân. Ông đã tới Viện nghiên cứu Eliava của Grudia để điều trị bằng liệu pháp thực khuẩn thể. Chỉ sau 3 ngày dùng loại virus đặc biệt này, vết nhiễm trùng đã khỏi hẳn.

Hai nhà khoa học Mỹ Carl Merril và Shankar Adhya thuộc Viện quốc gia về sức khỏe Mỹ đã gây nhiễm trùng cho chuột bằng vi khuẩn E.Coli và Salmonella đã kháng lại thuốc kháng sinh. Sau đó, họ tiêm thực khuẩn thể vào một số con. Kết quả là những con chuột được tiêm thực khuẩn thể đều sống sót, trong khi lô chuột chỉ điều trị bằng kháng sinh thì chết hết.

Thực khuẩn thể là loại thuốc duy nhất tự sinh sôi nhiều lên ngay tại chính nơi bị viêm nhiễm, khiến cho việc điều trị càng được tăng cường mạnh mẽ và có hiệu quả cao. Cho đến nay, vẫn chưa phát hiện trường hợp có phản ứng không mong muốn nào trong số những bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp này.

Các hãng công nghệ sinh học lớn trên thế giới đang chạy đua để sớm đưa ra thị trường những chế phẩm của thực khuẩn thể. Nhiều công ty dược phẩm của Mỹ, Ấn Độ... đang nghiên cứu ứng dụng nó để điều trị bệnh do vi khuẩn (như: lao, ngộ độc thức ăn) và chống lại vũ khí sinh học, trong đó có bệnh than. Hãng Page Therapeutics đang thử nghiệm loại thuốc mang thực khuẩn thể để điều trị bệnh đau mắt nặng do tụ cầu khuẩn vàng. Một hãng khác sản xuất một loại băng tẩm thực khuẩn thể để điều trị những vết nhiễm trùng nặng ngoài da...

Những chế phẩm mang thực khuẩn thể còn có thể được sử dụng trong bảo quản thức ăn hoặc diệt các vi khuẩn gây bệnh trong nguồn nước. Do tính đặc hiệu cao (chỉ có hiệu quả với vi khuẩn tương ứng), nó cũng được dùng để định danh vi khuẩn trong các mẫu bệnh phẩm.

(Theo SK&ĐS)

contentlength: 7048
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Video: Cách nhận biết cà phê thật và cà phê trộn tạp chất
00:00 / --:--

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Hệ lụy nguy hiểm từ trào lưu "quay lưng" với vắc xin

Dịch sởi đang có những diễn biến rất phức tạp tại khắp các tỉnh, thành trên cả nước. Một trong những nguyên nhân được các nhà chuyên môn xác định là hệ lụy từ xu hướng “quay lưng” với tiêm vắc xin (anti vaccine) của các bậc cha mẹ.

VẤN ĐỀ SứC KHỏE NÓNG NHẤT

Hang tram tre mam non nhiem san lon o Bac Ninh

Hàng trăm trẻ mầm non nhiễm sán lợn ở Bắc Ninh

Đã có gần 1.200 trẻ từ Bắc Ninh đến BV Nhiệt đới TƯ và Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TƯ để làm xét nghiệm xem có nhiễm..