Tai biến ở ngay những thuốc thông dụng

10:18 14/07/2008

Vì có quá nhiều tên biệt dược nên đã có nhiều ca ngộ độc do dùng cùng lúc 2 - 3 loại thuốc đều có Paracetamol. Hơn nữa, một số chế phẩm phối hợp của PCM với các chất khác dùng trong cảm sốt không an toàn với tất cả mọi người như nhiều người nhầm tưởng.

Paracetamol có 2 tên

PCM là tên nhãn hiệu quốc tế không độc quyền được ghi trên đa số sản phẩm trên toàn thế giới. Tuy nhiên, nó còn có một tên nữa là acetaminophen

và trên một số sản phẩm nhập ngoại cũng như trong nước, nhiều hãng sản xuất đã ghi bằng tên này khiến cho khá nhiều người tưởng nhầm là 2 loại thuốc khác nhau.

PCM không hoặc ít có tác dụng chống viêm. So với các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), PCM có rất ít tác dụng phụ nên được bán không cần kê đơn ở hầu hết các nước.

PCM hấp thu nhanh qua ống tiêu hóa, sinh khả dụng là 80 - 90%, hầu như không gắn vào protein huyết tương. Chuyển hóa phần lớn ở gan và một phần nhỏ ở thận, cho các dẫn xuất glucuro và sulfo-hợp, thải trừ qua thận.

Cũng như các NSAIDs khác, PCM có tác dụng hạ sốt và giảm đau, tuy nhiên lại không có tác dụng chống viêm và thải trừ axit uric, không kích ứng tiêu hóa, không ảnh hưởng đến tiểu cầu và đông máu.

PCM được dùng để chữa các chứng đau nông mức độ nhẹ hoặc vừa do đau đầu, đau khớp, đau cơ và gân, đau do chấn thương, gẫy xương...

Tác dụng hạ nhiệt của PCM điều trị các chứng sốt do bất cứ nguyên nhân gì, như viêm khớp, nhiễm khuẩn tai mũi họng, miệng, phế quản - phổi, say nắng, phát ban và truyền nhiễm ở trẻ em, sốt do tiêm chủng...

Các chế phẩm phổ biến

PCM có rất nhiều tên biệt dược bao gồm các dạng bào chế phong phú từ viên nén, viên sủi bọt, viên đặt hậu môn, dung dịch uống, thuốc tiêm...

PCM có thể ở dạng bào chế đơn chất chỉ có PCM hoặc thuốc phối hợp PCM và các hoạt chất khác. Phổ biến nhất là các tên thuốc như panadol, efferalgan, dolodol, pro-dafalgan...

Một số chế phẩm phối hợp PCM và các thuốc khác phổ biến trên thị trường là: pamin viên nén gồm paracetamol 400mg và chlorpheramin 2mg.

Decolgen, tiffy... dạng viên nén gồm paracetamol 400mg, phenyl propanolamin 5mg, chlorpheramin 2mg có tác dụng hạ sốt, giảm đau, giảm xuất tiết đường hô hấp để chữa cảm cúm.

Efferalgan-codein, paracetamol-codein, codoliprane, claradol-codein, algeisedal, dafagan-codein dạng viên sủi gồm paracetamol 400-500mg và codein sulphat 20-30mg có tác dụng giảm đau nhanh và mạnh, giảm ho.

Di-Antalvic dạng viên nang trụ gồm paracetamol 400mg và dextro-propoxyphen hydrochloride 30mg (thuộc nhóm opiat yếu) có tác dụng giảm đau mạnh.

Tác dụng phụ khó lường

Khi sử dụng thuốc phối hợp PCM với hoạt chất khác, cần chú ý các tác dụng phụ của sản phẩm như:

- Kết hợp với chlorpheramin gây buồn ngủ, không dùng cho những người yêu cầu độ tập trung cao trong công việc hoặc sinh hoạt như lái xe, vận hành máy móc, làm việc trên độ cao.

- Các chế phẩm kết hợp PCM với phenyl propanolamin, là chất gây co mạch, không dùng cho người bị tăng huyết áp.

- Các chế phẩm kết hợp với codein hoặc dextro propoxyphen không dùng cho trẻ em, phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú và người suy hô hấp.

- Một số chế phẩm kết hợp với sulfit có thể gây phản ứng dị ứng, gồm cả sốc phản vệ và những cơn hen đe dọa tính mạng hoặc ít nghiêm trọng hơn cả là ở một số người quá mẫn.

- Các thuốc chống giật (như phenytoin, barbiturat, carbamazepin...) gây cảm ứng enzyme ở microsom thể gan, có thể làm tăng tính độc hại gan của PCM do tăng chuyển hóa thuốc thành những chất độc hại với gan.

- Ngoài ra, dùng đồng thời isoniazid (một thuốc trị lao phổ biến có mặt trong tất cả các công thức điều trị lao hiện nay) với PCM cũng có thể dẫn đến tăng nguy cơ độc tính với gan.

Với những người mắc bệnh:

- Dùng PCM thận trọng ở người bệnh có thiếu máu từ trước, vì trong trường hợp này nếu xảy ra tình trạng met-hemoglobin trong máu thì triệu chứng không được phát hiện kịp thời do tình trạng xanh tím đã có sẵn do thiếu máu.

- Uống nhiều rượu có thể gây tăng độc tính với gan của PCM.

- Chỉ nên dùng PCM cho phụ nữ có thai khi thật cần thiết.

- Uống PCM liều cao dài ngày có thể làm tăng nhẹ tác dụng chống đông của coumarin và dẫn chất indandion.

- Cần phải chú ý đến khả năng gây hạ sốt nghiêm trọng ở người bệnh dùng đồng thời phenothiazin và liệu pháp hạ nhiệt.

Theo ThS. Lê Quốc Thịnh

Sức khỏe & Đời sống

Việt Báo
contentlength: 7198
Chia sẻ

Video nổi bật

Tế bào gốc có thể ứng dụng điều trị những bệnh nào ?
00:00 / --:--