Hiện tượng tâm lý lệch lạc ở trẻ em

22:09 02/06/2004
Hien tuong tam ly lech lac o tre em
Trẻ sinh hoạt tại khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi Đồng 2.

Những năm gần đây, tại các phòng khám tâm lý của Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Nhi Đồng 2 (TP Hồ Chí Minh), số trẻ em được gia đình đưa đến khám và điều trị về rối loạn tâm lý ngày càng tăng. Điều đó cho thấy trẻ em ngày càng bị nhiều áp lực trong đời sống từ chính cha mẹ mình.

Trẻ khó giáo dục

Nhiều phụ huynh mang con mình tới khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng 1 vì "bó tay" trước đứa con "cứng đầu cứng cổ". Theo bệnh án, trẻ luôn tìm cách chống đối lại người lớn trong gia đình. Những đứa trẻ này rất lanh lẹ, hay lý sự, khiến người lớn phải "điên đầu". Chẳng hạn, khi cha mẹ bảo đi ngủ, chúng "vặn" lại: "Tại sao ba mẹ chưa đi ngủ mà lại bắt con đi ngủ trước?". Cha mẹ chỉ cần sơ sẩy một lời, cũng bị chúng "chỉnh". Bực bội và cáu gắt, nhiều bậc cha mẹ đã dùng đến đòn roi. Một thời gian sau chúng "chai" đòn, lỳ lợm, khó dạy bảo. Bất hòa giữa cha mẹ và trẻ nhỏ ngày càng nghiêm trọng. Những đứa trẻ này có một trí nhớ rất tốt, nhạy cảm và rất tin vào lời hứa. Chỉ cần cha mẹ vô tình quên một lời hứa, dù là rất nhỏ, cũng làm chúng thất vọng.

Theo bác sĩ Ngọc Thanh, Trưởng khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng 1, đây là biểu hiện của những đứa trẻ phát triển sớm trước tuổi. Nếu đi đúng hướng, các em sẽ đạt được sự phát triển vượt bậc về trí tuệ. Đòn roi chính là biểu hiện sự yếu đuối của người lớn khi không đủ lý lẽ "đối phó" với trẻ, gây cho trẻ những khủng hoảng tâm lý, mất niềm tin vào người thân, trở thành trẻ "cá biệt", ưa gây gổ, phá phách... Vì thế, cha mẹ phải gương mẫu, giải thích hoặc xin lỗi trẻ khi bản thân mình mắc sai sót. Tránh thái độ chỉ coi trẻ là "đồ con nít", bởi không ít phụ huynh bị "quê" khi bị con trẻ "bắt giò" đã "chụp mũ" chúng là "trứng khôn hơn vịt" và phạt đòn.

Trẻ sơ sinh cũng bị rối loạn tâm lý

Hiện tượng trẻ sơ sinh 3 tháng đầu ngằn ngặt khóc đêm (xưa, các cụ gọi là khóc "dạ đề") thì nay các nhà tâm lý cho rằng nguyên nhân do bé bị rối loạn tâm lý từ trong bụng mẹ. Mặt khác, trẻ quá "lành"á, sinh ra không khóc, đặt đâu nằm đấy... cũng không phải là hiện tượng bình thường. Nhiều biểu hiện thể chất của trẻ mà không tìm ra nguyên nhân y khoa như đau đầu, đau bụng, tiểu dầm, tiêu són, co giật, ngất, ói, biếng ăn, khóc ngất, chàm, suyễn... cũng là do mất cân bằng tâm lý.

Tại phòng khám tâm lý của Bệnh viện Nhi Đồng 1, có một số trẻ từ 2 - 4 tuổi mắc bệnh hiếu động thái quá. Trẻ nghịch ngợm đến nỗi tất cả những nhà trẻ đều từ chối vì "chịu không nổi". Chúng nghịch không ngừng nghỉ và không chủ đích: nhặt thứ này, quăng thứ kia, leo trèo, chạy nhảy lung tung... và chỉ ngừng lại khi đi ngủ.

Tìm đến phòng khám tâm lý, các bậc phụ huynh mới hiểu ra bệnh lý của con có nguyên nhân từ... cha mẹ. Bác sĩ Thủy, Trưởng khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng 2 cho biết: "Nguyên nhân của trẻ hiếu động thái quá có thể do thời gian mang thai người mẹ có vấn đề về tâm lý: không muốn đứa trẻ chào đời, ức chế trong quan hệ vợ chồng, người thân trong gia đình chết; hoặc thất vọng khi sinh con ra không như mình tưởng tượng... Những nguyên nhân này đều ảnh hưởng tới quan hệ mẹ con, tác động đến tâm lý của trẻ ngay từ khi chưa ra đời".

Lời khuyên cho các bậc phụ huynh là nên có sự chuẩn bị thật tốt về mặt tâm lý trước khi có ý định sinh con. Trong thời gian mang thai, phải dành mọi sự quan tâm, tình yêu thương cho trẻ từ khi chúng còn "trong trứng nước".

Chậm phát triển ngôn ngữ và bệnh tự kỷ

Phần lớn trẻ em từ 3-5 tuổi được đưa tới phòng khám tâm lý vì trẻ chậm nói. Chậm nói dẫn đến chậm phát triển nhiều lĩnh vực khác. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trẻ chậm nói như suy yếu về thể chất, tổn thương về tâm lý, ít được quan tâm chăm sóc.

Đặc biệt, việc chậm nói của trẻ cũng là một trong những dấu hiệu của bệnh tự kỷ ở trẻ nhỏ, nỗi ám ảnh của rất nhiều gia đình. Tự kỷ là một rối loạn thể hiện rất sớm trong tuổi thơ bởi những xáo trộn nặng về những tương tác giao tiếp và hành vi. Những em bé này thoạt nhìn chẳng có gì bất thường, khuôn mặt sáng láng, nhưng chúng không phát triển về ngôn ngữ và vận động, tự cô lập mình. Chúng không thích sự thay đổi, chỉ cần một xê dịch nhỏ trong nhà cũng làm chúng khó chịu, gào khóc. Đôi khi, chúng phản ứng rất gay gắt chỉ vì màu áo của mẹ. Đặc biệt, chúng không nhìn thẳng vào mắt người đối diện, ngôn ngữ thiếu mạch lạc...

Trẻ tự kỷ thường kèm theo những rối loạn về tâm thần: 20%-30% số trẻ tự kỷ bị động kinh, 75% số trẻ này có chỉ số IQ dưới 70. Đa số các bà mẹ mặc cảm với ý nghĩ mình không chăm sóc con chu đáo. Song, nguyên nhân của bệnh này đến nay vẫn chưa tìm ra. Bác sĩ Lâm Xuân Điền, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TP Hồ Chí Minh nhận định: "Một đứa trẻ từ khi sinh ra đến lúc 3 tuổi không được mẹ ẵm bồng cũng có thể bị bệnh tự kỷ và một đứa trẻ được mẹ chăm sóc cưng chiều cũng có thể bị bệnh này".

Trẻ tự kỷ được chữa trị sớm có thể có cơ hội hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, các cha mẹ cũng không nên kỳ vọng quá vào các nhà tâm lý, bởi môi trường sống chính của trẻ là gia đình. Ngoài việc đưa con đến điều trị ở các khoa tâm lý thì cha mẹ cần dành thời gian dạy dỗ con em tại nhà.

Hồng Dung - Phương Oanh

Khi nào cần đưa trẻ đi điều trị về ngôn ngữ ?

Hien tuong tam ly lech lac o tre em

Mẹ cần biết cách trò chuyện với bé ngay từ khi bé chào đời.

Nhiều người khi biết con mình gặp khó khăn về ngôn ngữ thì đã quá trễ hoặc lo lắng thái quá. Dưới đây là chỉ dẫn của khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng I, nhằm giúp các bậc phụ huynh phát hiện những dấu hiệu báo động cần được điều trị trước khi quá muộn.

Từ lúc sinh đến 6 tháng tuổi, một đứa trẻ bình thường sẽ biết bập bẹ phát âm. Người thân cần nói một cách êm ái và nồng nàn với bé. Luôn luôn cười với bé. Giải thích những tiếng động mà trẻ nghe thấy, gọi tên các đồ vật trong nhà và trò chuyện với bé.

Báo động: Nếu bé không phản ứng với tiếng động, cần xem bé có nghe rõ không hoặc qua ánh mắt bé, thấy bé không tìm cách giao tiếp với bạn.

18 tháng: Bé hiểu những câu ngắn đơn giản, ngoài từ “ba, mẹ”, từ vựng của bé dồi dào hơn. Bạn cần nói chuyện với bé bình thường bằng những từ đơn giản nhưng không được đơn giản hóa. Cho bé xem những cuốn sách bằng bìa cứng, những cuốn tạp chí có hình thể, màu sắc sinh động. Kể chuyện cho bé nghe.

Báo động: Nếu sự phát triển ngôn ngữ của bé có dấu hiệu ngưng đột ngột hoặc bị thoái lui thay vì sự phát triển đi lên.

2 tuổi: Bé hiểu được những mệnh lệnh phức tạp. Bé biết nói tên bé, biết phối hợp 2-3 từ thành câu ngắn. Nên làm giàu từ vựng của bé qua các tình huống giao tiếp, giải thích cho bé những từ bé chưa hiểu. Nếu bé phát âm không đúng, bạn hãy phát âm đúng nhưng không bắt bé lặp lại.

Báo động: Từ vựng của bé ngoài tiếng “ba, mẹ”, bé chỉ hiểu được vài từ khác. Bé chưa biết phối hợp 2 từ để cấu thành những câu nhỏ.

4 tuổi: Trẻ nói không lỗi văn phạm và cú pháp trầm trọng. Bạn hãy kể và cùng trẻ đọc truyện, nhằm phát triển ước muốn đọc sách và giúp trẻ dễ dàng học ngôn ngữ viết sau này.

Báo động: Nếu thấy trẻ khó bắt đầu làm câu, lặp lại âm hoặc từ. Những câu của trẻ ngắn và có cấu trúc sai. Không phải lúc nào cũng hiểu được điều trẻ nói. Trẻ khó khăn khi kể lại những sự việc đơn giản mới xảy ra.

Việt Báo
contentlength: 12310
Chia sẻ

Video nổi bật

Quá trình cấy ghép tim cực kỳ tỉ mỉ của bác sĩ phẫu thuật
00:00 / --:--