Đột qụy - Cái chết không báo trước

07:29 03/05/2008
Trên khắp thế giới vẫn có những người phải nhận cái chết đột ngột không được báo trước

Ngay trong ngày cuối cùng của năm Đinh Hợi vừa qua, cái chết bất ngờ của diễn viên Thanh Phương khiến cho tất cả bạn bè, người thân, đồng nghiệp và nhiều khán giả phải bàng hoàng. Diễn viên trẻ đầy tiềm năng và triển vọng này đã ra đi quá đột ngột bởi căn bệnh đột qụy (Hay còn gọi là tai biến mạch máu não).

Hàng năm, trên khắp thế giới vẫn có những người phải nhận cái chết đột ngột không được báo trước như thế. Đột qụy là bệnh cấp cứu rất thường gặp. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân không hiểu biết cặn kẽ về căn bệnh này nên chưa biết cách phòng ngừa, điều trị để bảo vệ an toàn tính mạng cho bản thân.

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não là từ được dùng chung để chỉ sự tổn thương 1 phần não bộ. Vì não cần được cung cấp ôxy và đường thường xuyên để có thể hoạt động được nên khi động mạch não bị tắc nghẽn, lượng máu dùng để cung cấp cho vùng não sẽ bị cản trở và một phần não sẽ ngưng hoạt động.

Nếu không được cấp cứu kịp thời thì vùng não này sẽ bị chết và ngừng chức năng vĩnh viễn, gọi là nhồi máu não. Theo nghiên cứu, thống kê có khoảng hơn 80% các ca đột quỵ là do nhồi máu não. Khi bị đột quỵ, người bệnh sẽ rơi vào tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do mất máu nuôi và các tế bào não sẽ bị chết dần đi. Hậu quả dẫn đến thường là bệnh nhân bị liệt nửa người, hôn mê hoặc tử vong.

Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật cho nhiều người (đặc biệt là người lớn tuổi). Ở các nước phát triển, tỉ lệ tử vong do đột quỵ chỉ đứng sau bệnh ung thư và các bệnh về tim mạch. Theo tổ chức Y tế thế giới, tỉ lệ số người mắc chứng đột quỵ hàng năm chiếm khoảng 1.27 - 7.46%/năm.

Trong số những người bị đột quỵ thì chỉ có khoảng 50% có khả năng phục hồi chức năng sống, còn 50% còn lại thường bị tàn phế hoặc một vài dị tật để lại.

Nguyên nhân gây đột quỵ

Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ là do bị tăng huyết áp
Bệnh đột quỵ thường xảy ra ở người lớn tuổi (chiếm tỉ lệ cao là nam giới). Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ nhiều nhất là do tăng huyết áp, hút thuốc lá, tiểu đường, các bệnh lý về tim (thiếu máu cơ tim), xơ vữa động mạch, nhồi máu não, bệnh mạch máu ngoại biên...

Ngoài ra cũng có một số yếu tố khác có thể gây đột quỵ là chứng tăng mỡ máu, lưỡi vận động thể dục, béo phì, nghiện rượu, căng thẳng thần kinh. Nhiều nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa chứng cao huyết áp thường xuyên để phòng ngừa bệnh đột quỵ.

Triệu chứng của bệnh đột quỵ

Đột quỵ biểu hiện ở nhiều dạng khác nhau. Các triệu chứng của đột quỵ thể hiện ra ngoài tuỳ thuộc vào vị trí và kích thước vùng não bị ảnh hưởng. Mức độ nặng-nhẹ của đột quỵ ở mỗi người cũng khác nhau: có thể hồi phục nhanh chóng trong vòng 24 giờ hoặc bị tổn thương não vĩnh viễn. Thường thì các triệu chứng xuất hiện đột ngột không biết trước, có khi ngay cả trong lúc ngủ.

Triệu chứng phổ biến thường gặp ở người bị đột quỵ là:

- Đau đầu đột ngột, choáng váng, chóng mặt, rối loạn tri giác như tiếp xúc chậm chạp, hôn mê.

- Đột ngột bị á khẩu, không nói được, nói năng lẫn lộn, vô nghĩa

- Yếu, liệt cơ tay, chân

- Cá triệu chứng về thị giác

- Nôn ói

Trong vài giờ đầu sau khi đột quỵ, bệnh nhân có thể sẽ gặp một số biến chứng nguy hiểm đến tính mạng như: tắc nghẽn đường thở, suy hô hấp, khó nuốt gây viêm phổi, thiếu nước, dinh dưỡng, co giật, huyết khối tĩnh mạch, nhiễm trùng... Tuỳ theo mức độ nặng-nhẹ mà các bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị thích hợp cho bệnh nhân bị đột quỵ.

Điều trị đột quỵ

Đột quỵ là bệnh lý cần được điều trị khẩn cấp, kịp thời để tế bào não khỏi bị chết hẳn trong vòng 3 giờ đầu khởi phát bệnh.

Khi nhập viện, bệnh nhân sẽ nhanh chóng được chẩn đoán, đánh giá lâm sàng, cận lâm sàng về sinh hoá huyết học, đo điện tim, chụp CT não hoặc MRI não. Các bác sĩ sẽ dùng thuốc tiêu sợi huyết rtPA để điều trị thiếu máu não cấp cho bệnh nhân.

Can thiệp bằng rtPA giúp ngăn chặn tiến triển của bệnh, làm tan máu đông trong não, phòng ngừa di chứng tàn phế và tử vong cho người bệnh. Đây là phương pháp điều trị mới được áp dụng ở Việt Nam. Kết quả dùng thuốc rtPA cho thấy các triệu chứng ở người bị đột quỵ được cải thiện tốt rõ rệt trong 24 giờ đầu và hầu hết phục hồi hoàn toàn khi xuất hiện.

Bệnh nhân bị đột quỵ sẽ được điều trị ở đâu?

Điều này phụ thuộc vào bản chất và mức độ biểu hiện của các triệu chứng bệnh nhân. Người bệnh có thể được chăm sóc, điều trị tại:

Trung tâm chuyên điều trị đột quỵ - Nơi chỉ dành để chăm sóc người bệnh đột quỵ. Tại đây có các thầy thuốc và nhân viên y tế được huấn luyện đặc biệt để chăm sóc và điều trị cho người bị đột quỵ.

Bệnh viện đa khoa: Người bệnh đột quỵ sẽ được chăm sóc chu đáo nhờ đội ngũ y bác sĩ có kinh nghiệm chuyên môn về bệnh này.

Với một số người bị nhẹ thì có thể được chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên vẫn cần phải đến bệnh viện để được khám bệnh định kỳ, hướng dẫn phương pháp đìêu trị hiệu quả.

Làm thế nào để giảm nguy cơ bị đột quỵ?

Phải có chế độ dinh dưỡng hợp lý (tránh ăn mặn, hạn chế ăn thức ăn có dầu, mỡ, nên ăn nhiều trái cây, rau quả) để đảm bảo sức khoẻ, không bị cao huyết áp và những bệnh dễ dẫn đến đột quỵ như tiểu đường, béo phì.

Không hút thuốc lá. Hút thuốc lá cũng như bệnh béo phì sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh đột quỵ lên 1.5 - 2 lần.

Kiểm soát huyết áp. Khoảng 50% người bị đột quỵ là do tăng huyết áp. Trung bình cứ giảm huyết áp được 5mmHg sẽ giảm được 10% nguy cơ bị đột quỵ.

Uống thuốc ngăn ngừa nguy cơ

Aspirin, Clopidogrel và Dipyridamole là những thuốc có tác dụng chống kết tập tiểu cầu. Sử dụng thường xuyên Aspirin với liều dùng 75mg - 300mg mỗi ngày sẽ giúp giảm nguy cơ đột quỵ tim và não. Clopidogrel và Dipirdamole cũng là những loại thuốc có công dụng tương tự.

Nên làm gì sau điều trị đột quỵ?

Sau khi được cấp cứu và điều trị kịp thời thì người bệnh nên quay trở lại cuộc sống bình thường như trước và từ bỏ những thói quen không tốt cho sức khoẻ như hút thuốc, uống rượu để tránh bị tái phát đột quỵ. Dưới đây là những lời khuyên dành cho những người sau điều trị đột quỵ.

Tập thể dục thể thao: Nên tập thể dục, thể thao theo sở thích và khả năng của mình. Về mặt tự nhiên, những vấn đề tồn tại kéo dài về trí tuệ, cảm xúc, tiếng nói, thị giác, sức cơ, sự phối hợp các hoạt động và sự cân bằng có thể làm hạn chế hoạt động này.

Hoạt động sinh lý: Một số người gặp vấn đề về hoạt động tình dục sau khi bị đột quỵ. Cần có thời gian để người bệnh trở lại hoạt động sinh lý bình thường.

Không uống rượu: Rượu có thể tương tác với các thuốc phòng ngừa đột quỵ tái phát vì rượu có thể làm tăng huyết áp, thay đổi nhận thức, tình hình người bệnh. Tuy nhiên, người bệnh có thể sử dụng 1 lượng nhỏ rượu mỗi ngày - khoảng 50ml/ngày.

Không lái xe: Mặc dù đã được hồi phục chức năng của não, song cũng không nên điều khiển xe ít nhất là trong vòng 1 tháng sau điều trị vì trong khoảng thời gian này, nguy cơ tái phát rất cao. Thường thì sau khi điều trị đột quỵ, thời gian đầu, thị giác và cử động tay chân của người bệnh còn yếu, tinh thần thiếu tỉnh táo và phản ứng chậm, do đó không nên điều khiển phương tiện giao thông để giữ an toàn cho bản thân và những người khác.

Trở lại làm việc: Tuỳ thuộc vào loại công việc, những di chứng còn lại sau điều trị đột quỵ, yêu cầu và tính chất của công việc để quyết định thời gian trở lại làm việc. Nên lượng sức, giảm khối lượng công việc lại để tránh căng thẳng thần kinh dẫn đến tái phát đột quỵ.

(Theo Mỹ Thuật)
Việt Báo
contentlength: 16763
Chia sẻ

Video nổi bật

Bí ẩn loại sâu cỏ được mệnh danh là ''thần dược"
00:00 / --:--