Điều kỳ diệu của dinh dưỡng liệu pháp

11:46 23/01/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Dieu ky dieu cua dinh duong lieu phap

Vào thuở sơ khai, con người ăn uống là để sinh tồn nên đã ăn tất cả những gì hái lượm - săn bắn được. Trong quá trình lao động và phát triển, con người ngày càng khám phá ra nhiều “bí ẩn” của việc ăn uống. Khi đó, ăn không chỉ để cho no, mà là ăn sao cho ngon và bổ dưỡng, để cảm nhận, thưởng thức hương vị của đất trời kết tinh trong thực phẩm, trong món ăn. Và ăn uống đã được đưa lên thành nghệ thuật ẩm thực. Không chỉ thế, ngay từ trước công nguyên, ăn uống đã được các nhà hiền triết tôn vinh là một phương cách trị liệu trong y thuật.

Dinh dưỡng với bệnh đái tháo đường

Đối với bệnh đái tháo đường, ăn uống là phương pháp điều trị không dùng thuốc, được áp dụng đầu tiên trong điều trị và duy trì suốt đời.

Nghiên cứu tiến trình các chế độ dinh dưỡng dành cho người bệnh đái tháo đường, chúng ta thấy chế độ dinh dưỡng có tác động to lớn đến hiệu quả điều trị. Việc tìm ra chế độ ăn với tỷ lệ các thành phần Carbohydrat, protid, lipid hợp lý giúp điều trị đạt kết quả và hạn chế được biến chứng là một bước tiến vượt bậc so với trước đây.

Trước năm 1921, người ta yêu cầu bệnh nhân đái tháo đường nhịn ăn vì cho rằng nhịn ăn sẽ giúp ngưng được tình trạng tiểu ra chất đường; Nhưng với cách thức điều trị này, người bệnh ngày càng bị suy nhược cơ thể.

Từ năm 1921, người ta chỉ định chế độ ăn giàu lipid cho người đái tháo đường với khẩu phần ăn có glucid tương đương 20%, protid 10% và lipid 70%.

Tới những năm thập niên 1950, kết quả các công trình nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều glucid hơn sẽ giúp ổn định đường huyết tốt hơn. Vì vậy, một chế độ ăn có tỷ lệ các thành phần dinh dưỡng hợp lý hơn được đề xuất với glucid là 40%, protid 20% và lượng lipid giảm còn 40%. Trong các thập niên 1970, 1980 đã có những chế độ ăn mới được khuyến cáo trong liệu pháp dinh dưỡng. Tìm kiếm chế độ ăn có tỷ lệ hợp lý giữa các thành phần là nhằm đạt được sự ổn định đường huyết tốt hơn và nâng cao chất lượng sống của bệnh nhân.

Đến năm 1986, lượng glucid hợp lý được đề nghị ở mức tỷ lệ 50-60% tùy từng trường hợp, protid 12-20% và lượng lipid dưới 30%.

Càng ngày, các nhà khoa học càng nhận thức được vai trò quan trọng của chế độ dinh dưỡng hỗ trợ cho điều trị. Chế độ dinh dưỡng trị liệu hiệu quả là chế độ ăn không chỉ giúp bình ổn đường huyết theo tiêu chuẩn điều trị, mà còn phải hướng đến việc cải thiện các rối loạn lipid rất thường gặp ở người bị bệnh tiểu đường, góp phần làm giảm các biến chứng lên hệ thống tim mạch. Hiện nay, khuynh hướng mới về dinh dưỡng trị liệu cho cộng đồng nói chung và đặc biệt cho người bị đái tháo đường là khuyến khích chế độ ăn cân đối, có lợi cho sức khỏe, nghĩa là cung cấp đầy đủ tất cả các chất dinh dưỡng và vi chất cần thiết cho cơ thể một cách thích hợp.

Những khuyến cáo về dinh dưỡng

Theo khuyến cáo dinh dưỡng năm 2004 của Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA - American Diabetes Association), tỷ lệ protid nên từ 15-20%, lượng Carbohydrat và lipid tùy theo mỗi cá nhân, nhưng lipid dưới 30%. Theo khuyến cáo của Hiệp hội châu Âu nghiên cứu về đái tháo đường thì tỷ lệ trên có sự khác biệt nhỏ đối với Carbohydrat, có thể từ 45-60%, lipid 25-35%. Tuy nhiên, tất cả các khuyến cáo đều nhấn mạnh mặc dù lipid có vai trò cung cấp năng lượng cho cơ thể, giúp hấp thu các vitamin chỉ hòa tan trong chất béo (như vitamin A, D, E, K) v.v... nhưng cũng phải sử dụng cân đối các loại chất béo, chỉ nên sử dụng chất béo bão hòa dưới 10% tổng lượng chất béo ăn vào, omega 3 và MUFA (mono - unsaturated fatty acid) khoảng 20% và PUFA tối đa là ≤ 10%.

Với carbohydrat, không phải loại nào cũng nên sử dụng. Cần đặc biệt chú trọng đến loại carbohydrat trong khẩu phần ăn. Ưu tiên chọn sử dụng các loại bột đường tiêu hóa chậm, đó là các loại đường phức, đường thay đổi kết cấu (dextrin hóa), đường thúc đẩy sự hình thành glycogen (fructose, maltose), FOS (fructooligo saccharides) và các loại glucid có chỉ số tăng đường huyết thấp. Cần hạn chế tối đa việc sử dụng đường hấp thu nhanh. Nếu chỉ số tăng đường huyết (GI - glucose index) của glucose là 100 thì của mạch nha lên tới 110 và của mật ong là 98. Vì vậy nhiều người bệnh đã sai lầm khi dùng mật ong, mạch nha để sử dụng vì cho rằng chúng không có nguồn gốc từ đường mía. Nên sử dụng các loại thực phẩm có chỉ số tăng đường huyết thấp (GI<55) như đậu trắng là 28, đậu nành là 22, cà rốt là 16, đậu phộng là 14... Tuy nhiên ăn nhiều các thức ăn từ đậu trắng... thường gây khó tiêu, đầy bụng. Đối với những người cần giảm calo ăn vào nhưng muốn tránh được cảm giác đói, có thể lựa chọn thức ăn có “chỉ số no” cao; Như bánh mì làm bằng bột mì nguyên cám cho cảm giác no cao gấp rưỡi so với bánh mì làm bằng bột mì trắng tinh, cam và táo ăn mau đầy bụng hơn chuối, gạo lức khi ăn cũng cho cảm giác no nhanh hơn gạo xát trắng.

Về chất xơ, vai trò của chúng ngày càng được xác định có lợi cho sức khỏe, đã được chứng minh là làm giảm tình trạng tăng đường huyết, tăng lipid sau ăn, giúp tiêu hóa thuận lợi, chống táo bón và góp phần phòng ngừa ung thư đại tràng. Mỗi ngày chúng ta nên sử dụng từ 25-35g chất xơ. Chất xơ có nhiều trong rau. Thí dụ một bát súp-lơ xanh có thể cung cấp 25% chất xơ cần thiết cho một ngày, trong lúc nó chỉ mang lại có 45 calo. Đối với những bệnh nhân đái tháo đường cần sử dụng thức ăn lỏng thì trong các chế phẩm có sẵn như sữa Gluserna cũng được bổ sung đầy đủ chất xơ. Đó là một loại chất xơ đặc biệt không tan được, giúp làm chậm sự hấp thu glucose, do đó làm giảm tình trạng tăng đường huyết sau khi ăn, giúp cho hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Vi chất dinh dưỡng như các loại viatmin và khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể, giúp tăng sự đề kháng, chống oxy hóa. Các vitamin và khoáng chất hay được nhắc đến là A, B1, B6, folat, C, selenium, kẽm, magne, sắt, đồng… Các thực phẩm giàu vitamin C gồm cam, dâu Đà Lạt, ớt tây xanh hoặc vàng, súp lơ xanh hoặc trắng, đu đủ. Như súp-lơ xanh, với một lượng tương ứng với 1 bát ăn vừa phải, sau khi hấp chín sẽ cung cấp 90% lượng vitamin A cần thiết, 200% lượng vitamin C cần thiết theo khuyến cáo.

Có lẽ chưa bao giờ vai trò của các chuyên gia dinh dưỡng được đề cao trong công tác giáo dục dinh dưỡng trị liệu như hiện nay. Việc xây dựng chế độ ăn còn chú trọng đến những khác biệt trong văn hóa ẩm thực của từng vùng địa lý, từng cá thể, từng thói quen ăn uống của người bệnh. Mục tiêu nhằm giúp bệnh nhân tuân thủ chế độ ăn tốt hơn, bảo đảm chất lượng điều trị, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Kết quả thu được từ chế độ ăn hợp lý trên đây cho thấy nó đã giúp bình ổn đường huyết tốt ở các thời điểm ngay cả sau khi ăn, góp phần phòng tránh hiện tượng tăng, hạ đường huyết, cải thiện được rối loạn lipid.

Đây chính là những tác dụng kỳ diệu của chế độ ăn hợp lý trong trị liệu đã được y học khám phá.

Theo SK&ĐS

contentlength: 10150
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Hóa ra khi uống nước nên ngồi chứ đừng đứng, bạn biết vì sao không?
00:00 / --:--

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Máu của người phụ nữ trắng như sữa, vì ăn quá nhiều đồ vặt ngày Tết

Trong dịp Tết nguyên đán, cô Trần 31 tuổi bị đau bụng dữ dội, phải đến bệnh viện cấp cứu. Không ngờ sau khi chích máu kiểm tra, bác sĩ phát hiện máu cô Trần có màu trắng như sữa.