"Dòng sông hoàng gia”

06:24 25/08/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Hương Giang ký sự (kỳ 3)

Ảnh: Trương Vững

Sau một tuần lênh đênh trên đò rừng vượt các thác ghềnh ở vùng thượng nguồn, chúng tôi xuôi về đến ngã ba Tuần, nơi hai nhánh Tả Trạch, Hữu Trạch gặp nhau tạo thành dòng chính của sông Hương chảy qua thành phố Huế.

>> Kỳ 2: Huyền thoại giữa rừng già
>> Kỳ 1: Nơi khai sinh dòng sông

Chiếc đò rừng được thay thế bằng một chiếc đò lớn hơn, có mái che, phù hợp cho việc xuôi ngược trên dòng sông thơ mộng uốn lượn quanh các đền đài, lăng tẩm.

Phủ đệ của Tuy Lý Vương ở Vỹ Dạ - Ảnh: Thái Lộc
Trước đây, khi chọn học ngành lịch sử, cô chỉ muốn sau này được nghiên cứu về Huế, về dòng sông Hương. Cô thích gọi sông Hương là “dòng sông hoàng gia” hơn vì mỗi di tích, kiến trúc bên dòng sông này đều gắn liền với các triều đại và cuộc đời của những ông hoàng, bà chúa.

Chúng tôi theo Thủy qua cửa Thượng Tứ vào kinh thành. Ghé vào khu vực sông Ngự Hà, một chi lưu của sông Hương nằm trong kinh thành ngày trước. Câu chuyện về những chiếc thuyền chạy bằng hơi nước đầu tiên của VN dưới triều Minh Mạng được chế tạo thành công và chạy thử tại đây đến nay vẫn còn được nhiều người dân Huế kể lại.

Đó là khi vua Minh Mạng lên ngôi, cả nước có mấy chiếc tàu chạy bằng hơi nước của vua Gia Long mua của Pháp từ thời còn tranh hùng với nhà Tây Sơn để lại, nhưng kỹ thuật điều khiển tàu lại phụ thuộc hoàn toàn vào lái tàu và thợ máy Pháp.

Vua Minh Mạng đã khuyến khích các công tượng VN phải nắm được kỹ thuật, máy móc để bắt chước chế tạo một chiếc tàu chạy bằng hơi nước đầu tiên. Năm 1839, với tài điều khiển của thợ rèn làng Hiền Lương tên là Huỳnh Văn Lịch, chiếc tàu chạy bằng hơi nước đầu tiên của VN đã được chế tạo và chạy thử thành công trên dòng Ngự Hà thuộc sông Hương.

Những phủ đệ ven sông

Chúng tôi ghé thăm những phủ đệ của hoàng tộc nhà Nguyễn ven “dòng sông hoàng gia”. Nhiều người dân xứ Huế bảo rằng đã nói đến sông Hương gắn liền với hoàng gia ngày trước thì không thể không ghé thăm các phủ đệ.

Những phủ đệ của ông hoàng, bà chúa nhà Nguyễn tồn tại theo thời gian như là những chứng nhân cho một thời kỳ vàng son của dòng họ hoàng tộc này bên dòng Hương Giang.

Phủ đệ vốn là nơi ở của các ông hoàng, bà chúa cùng với gia đình, người thân nên thường là hình ảnh thu nhỏ của các cung điện và cuộc sống hoàng gia. Theo lệ triều Nguyễn, cứ đến tuổi 18-20, các hoàng tử công chúa phải rời Tử Cấm thành ra ở tại phủ riêng.

Bà Công Tằng Tôn Nữ Thị Hồng Dinh, cháu ông hoàng Tùng Thiện Vương, bên phủ đệ im lìm của ông hoàng này - Ảnh: Thái Lộc
Trải qua 13 đời vua triều Nguyễn, đã có hàng trăm phủ đệ mọc lên khắp Huế, nhiều nhất vẫn là ven sông Hương. Chỉ tính riêng vua Minh Mạng có 142 người con thì đã lập 142 phủ đệ. Những phủ đệ nổi tiếng như phủ Tuy Lý Vương, Tùng Thiện Vương… hiện chỉ còn một vài người ở để trông coi, còn phần lớn con cháu đã mỗi người một nơi.

Có phủ đệ bị cắt xén trong cơn sốt đất, có nơi bị lấn chiếm mặt bằng sử dụng vào việc khác. Nhiều người trong hoàng tộc nhà Nguyễn đã không khỏi xót xa khi nhìn các phủ đệ vang bóng một thời của dòng họ mình đang xuống cấp theo năm tháng.

Ghé vào bờ sông An Cựu, con sông đào nối với sông Hương, thăm phủ đệ của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm, con trai thứ 10 của vua Minh Mạng. Phủ đệ ẩn mình im lìm, các gian đều cửa đóng, then cài.

Chỉ có bà Công Tằng Tôn Nữ Thị Hồng Dinh, người cháu của Tùng Thiện Vương, ở gian nhà bên trông coi phủ đệ. Mái tóc người phụ nữ dòng dõi hoàng tộc này đã bạc, sức khỏe đã rất yếu, nói tiếng được, tiếng mất.

Bà chỉ im lặng, đôi mắt nhìn xa xôi về phía bờ sông trước phủ như hồi tưởng về dĩ vãng vàng son. Còn phủ Tuy Lý Vương Miên Trinh (con trai thứ 11 của vua Minh Mạng ở Vỹ Dạ) có phần được chăm chút hơn vì đã được công nhận là di tích văn hóa cấp quốc gia.

Ở, trông coi phủ đệ là anh Nguyễn Phước Vĩnh Phú. Anh Phú đưa cho chúng tôi xem những mộc bản từ thời Tuy Lý Vương được lưu giữ trong tủ ở phủ và là niềm tự hào chung của con cháu trong dòng họ. Những mộc bản nhìn đã cũ, nhòe đi với thời gian.

Hằng ngày, sau thời gian dạy học, anh Phú cùng gia đình quán xuyến việc bảo quản, trông coi, thờ tự ở phủ đệ. Cũng như bao nhiêu người Huế, anh Phú nói mình rất yêu Huế, yêu sông Hương với những tình cảm thiêng liêng nhất.

Tự hào về dòng dõi hoàng tộc của mình, anh Phú nói anh luôn dạy con mình nhớ và tự hào về lịch sử dòng họ. “Nhớ không phải để luyến tiếc mà là để sống tốt hơn ở đời”, anh Phú nói vậy.

VŨ BÌNH - THÁI LỘC

Sông Hương thế kỷ 18 - Ảnh tư liệu

Vua Thiệu Trị đã từng làm bài thơ Thần kinh nhị thập cảnh (20 thắng cảnh của kinh đô), trong đó có nêu ít nhất bốn thắng cảnh liên quan trực tiếp đến sông Hương: cảnh đầu nguồn Tả Trạch, Hữu Trạch; cảnh Quốc Tử Giám bên bờ bắc sông Hương; cảnh chùa Thiên Mụ bên bờ sông Hương; cảnh cửa biển Thuận An - nơi sông Hương đổ ra biển.

Bài thơ này được khắc vào bia đá năm 1843 và dựng bên phải Phú Văn Lâu vẫn còn đến ngày nay.

oOo

Đó là một ngôi làng ven sông Hương với những vườn cây ăn trái trĩu quả. Ngày trước, ngôi làng từng nổi tiếng có nhiều người con gái đẹp được các vua nhà Nguyễn tuyển chọn vào cung. Vẻ đẹp nhất của họ là nét dễ thương, dịu dàng và tấm lòng chung thủy, sắt son trong tình yêu.

------------------

+ Kỳ tới:Ngôi làng “tuyệt mỹ giai nhân”

Việt Báo
contentlength: 10056
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Vượt chốt kiểm dịch, gà lậu "chạy vù vù" ra ngoại thành tiêu thụ?

Để chặn gà nhập lậu cơ quan chức năng đã lập hệ thống chốt kiểm dịch, kiểm soát trên các ngả đường dẫn vào Thủ đô. Tuy nhiên giới thương lái hàng ngày vẫn tuồn được cả tấn gà nhập lậu ra ngoại thành.

Bài được quan tâm

VẤN ĐỀ PHóNG Sự NÓNG NHẤT

Cam bay da cap

Cạm bẫy đa cấp

Với tỉ suất sinh lời trong mơ, đầu tư 9,3 tỉ đồng, thu về hơn 450 tỉ đồng, không chỉ đối tượng là nông dân, người già mà “máy..