Muôn mặt xe hơi

09:17 04/09/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Ngay từ những chiếc xe hơi đầu tiên trong lịch sử, đầu xe đã được thiết kế giống như một khuôn mặt. Sự đột phá này đã đặt nền tảng cho bộ tản nhiệt dạng tổ ong thẳng đứng và công dụng của hai chiếc đèn pha suốt năm 1901. Kể từ đó, toàn bộ tản nhiệt, đèn pha và chắn bùn phía trước đã trở thành điểm nhấn của xe hơi. Và các nhà thiết kế cũng nhanh chóng nhận ra rằng khả năng này đem đến một nét đặc trưng cho những thiết kế của họ.

9.jpgTrên thực tế, rất ít sản phẩm công nghiệp chứa đựng trong nó nhiều tính nhân bản như xe hơi, và các nhà thiết kế thì chủ yếu dành thời gian và tâm trí cho mặt trước của chiếc xe hơn bất kì bộ phận nào khác.

Theo một chuyên gia giải mã xúc cảm thì có bảy cảm xúc chính được thể hiện trên khuôn mặt: mừng vui, tức giận, phẫn nộ, khinh miệt, buồn bã, sợ hãi và sửng sốt. “Mặt người biểu lộ những cảm xúc này và mặt trước của chiếc xe hơi cũng vậy", ông phát biểu. Tuy nhiên, phần lớn những chiếc xe hơi là sự kết hợp tinh tế những cảm xúc trên và cách biểu lộ thì vô cùng phong phú. Không những vậy, chúng còn mang đến sức truyền cảm mãnh liệt về nhãn hiệu của chiếc xe.

1.jpg

Hai chiếc xe gần đây được coi là điển hình cho luồng tư tưởng về nghệ thuật với những khuôn mặt của xe hơi. Đầu tiên là chiếc Fiat 500 đời mới biểu lộ một sự thư thái đến tĩnh lặng, trong khi phong cách thứ hai lại được tiếp cận trên một bình diện khác với hai mẫu xe mới nhất của Peugeot: chiếc 207 và 308.

8.jpg
Peugeot 308

Nếu lập biểu đồ về sự tiến triển của khuôn mặt xe hơi là một công việc hết sức thú vị. Cho đến chiếc WW2 thì khoảng cách giữa hai con mắt đã khá giống với mặt người với một tấm tản nhiệt thẳng đứng như một cái mũi và hai chiếc đèn pha tròn tách hẳn ra so với chắn bùn. Hình dáng bên ngoài của tấm tản nhiệt cũng như khoảng cách và kích cỡ của những chiếc đèn là những yếu tố chính được các nhà thiết kế sử dụng để làm đặc điểm cho khuôn mặt.

Chiếc Cadillac năm 1941 với tấm tản nhiệt đặc trưng hình “bia mộ” do Art Ross thiết kế đã trở thành tấm tản nhiệt đầu tiên nhấn mạnh diện mạo thẳng đứng của mặt xe và từ đó, với rất ít các trường hợp ngoại lệ, những chiếc xe hơi của Mỹ đã đổi sang tấm tản nhiệt chủ yếu là nằm ngang.

4.jpg
Cadillac 1941

Trong những năm 1950, sự thay đổi của khuôn mặt đã được thừa nhận rộng rãi. Những chiếc tấm tản nhiệt trở nên có ưu thế hơn và vải được sử dụng để thêm vào những điểm khác biệt. Các nhà quan sát bắt đầu chú ý tới sự nổi bật của những đặc điểm có thể nhận ra trên khuôn mặt và lần theo sự phản ứng từ những tạp chí đương thời như Road và Track cho tới những nickname như chiếc Oldsmobile “mồm cá” năm 1948 hay chiếc Buick “răng cửa” năm 1950.

5.jpg
Oldsmobile 1948

Tác dụng của những chiếc tấm tản nhiệt lớn kết hợp với kiểu dáng thân xe mềm mại đã đem lại cho chiếc xe những khuôn mặt mà ta có thể dễ dàng nhận ra là đầy tính người và được vẽ thành truyện tranh hay xuất hiện trong các bộ phim. Hình tượng của chiếc xe đã tạo nguồn cảm hứng dồi dào cho các nhà làm phim Hollywood với bằng chứng hiển nhiên nhất là những bộ phim như Batmobile, Herbie hay Christine.

11.jpg

12.jpgBộ phim “Cars” gần đây của Disney/Pixar đã loại bỏ ý tưởng cho đèn xe trở thành những cặp mắt. Ông giám đốc John Lasseter đã quyết định đôi mắt nên được đặt tại kính chắn gió, ý tưởng đôi mắt là đèn pha được cho là giống con rắn bởi đặt quá thấp so với những bộ phận bên dưới chúng. Đối với nhiều nhà phê bình, đây chính là một nguyên nhân khiến cho bộ phim không được thành công như mong đợi.

6.jpg
Maserati Sebring 1962 với đôi đèn kép và cái mũi dài

Từ giữa thập niên 50, chúng ta đã được chứng kiến những nỗ lực đầu tiên nhằm mang lại cho khuôn mặt của chiếc xe tính biểu cảm rõ ràng hơn. Khuôn mặt trở nên rộng hơn, mặt của những con vật bắt đầu xuất hiện và có thêm nhiều yếu tố tạo điểm nhấn như capô có mui che, thêm răng ở bánh xe và tất nhiên là thêm rất nhiều crôm. Cho đến thập niên 60, những chiếc đèn pha đôi đã giúp lấp đầy khuôn mặt rộng đang ngày càng trở nên thịnh hành. Khi chiếc xe đầu tiên được ra mắt đã có rất nhiều cuộc thử nghiệm về sự định hướng của bốn chiếc đèn, như ống xả thẳng đứng của Mercedes, nhưng chiếc xe theo mẫu đã nhanh chóng được đưa vào một khuôn nằm ngang.

7.jpg
Batmobile (dựa trên chiếc Lincoln Futura 1955)

Tại sao bạn lại có thể dễ dàng chấp nhận những cặp mắt như vậy? Sau tất cả, đó chỉ là một cái gì đó kì cục, một cái gì dễ thay đổi về mặt con vật hay con người. Một học thuyết cho rằng chúng ta thể hiện nó một cách tương tự đối với một bức ảnh bị đóng khung. Nó biểu lộ tổng thể khuôn mặt trong một cái nhìn mãnh liệt. Trên thực tế, tác dụng của bộ ba đèn có thể được xem như sự suy rộng đầy hợp lý cho học thuyết này: công dụng của bộ ba đèn do Alfa Romeo thiết kế trên chiếc SZ và chiếc Brera gần đây hơn và các mẫu 159 rõ ràng đã đem lại sức biểu lộ sâu sắc in đậm trong tâm trí chúng ta.

13.jpg 14.jpg

Kết cấu hiện nay trên mặt xe có tính quyết định. Vị trí của tấm tản nhiệt đặt gần với tâm đèn (con ngươi) là một yếu tố quyết định xem tấm tản nhiệt sẽ được nhìn nhận như là cái mũi hay cái miệng. Như con người, mức độ tình cảm biểu lộ trên khuôn mặt chủ yếu thông qua đôi mắt và hình dạng tổng thể của mắt, kích cỡ con ngươi, sự giãn nở và đường viền trên của chiếc đèn, còn gọi là lông mày, chính là những yếu tố chủ đạo để các nhà thiết kế có thể tạo nên một vẻ mặt chính xác.

Bất cứ một gấp khúc nào trên đường nét đều ảnh hưởng tới việc biểu lộ cảm xúc, hãy nhớ lại cái cần gạt nước đã khiến cho đèn pha của chiếc Saab trong thập niên 80 trông như đang nhỏ lệ.

21.jpg
Saab 9-5 2005

Dù cho khuôn mặt được nhìn nhận là giống người hay giống vật thì đó vẫn là một vấn đề khá thú vị. Khuôn mặt của con vật thì có xu hướng được tạo ra bởi sự cân xứng của tổng thể và khoảng cách giữa các bộ phận, ví dụ như cặp mắt hay cái mũi hơn là sự biểu lộ cảm xúc qua nét mặt. Một loạt các con vật thường được sử dụng trên mặt xe thường nhấn vào năm khuôn mẫu chủ yếu: mèo hoang, chim, ếch, các loài bò sát và cá, đặc biệt là cá mập.

15.jpg

17.jpg

Lamborghini Miura

Một mặt xe muốn thành công phải sáng sủa và rõ ràng. Đơn giản là đặc tính quan trọng nhất: với hơn hai vật tượng trưng cho khuôn mặt, chiếc xe sẽ nhanh chóng trở thành một vật tầm thường, thậm chí như một bức biếm họa. Những chi tiết khuôn mặt được thêm vào, vì thế trở nên kì quặc, ngoại trừ trường hợp cặp lông mi của chiếc Lamborghini Muira. Tương tự như vậy, bất kì một đường nét thô kệch nào của những chiếc đèn cũng có thể ám chỉ tới cặp kính cận, sự cải tiến gần đây của chiếc Saab 9-5 là một ví dụ điển hình.

Sau giai đoạn những thiết kế xe hơi của Mỹ trong thập niên 40 trông hết sức kì quặc chiếm ưu thế, cho đến nay chúng ta đã tìm ra thiết kế xe của Trung Quốc trải qua thời kì “quá độ” bằng việc các nhà thiết kế đã đấu tranh để thiết kế nên tay phanh với phẩm chất biểu lộ cảm xúc xe hơi.

22.jpg

Chrysler Neon

Công nghệ đèn pha đã giúp các nhà thiết kế cải thiện khuôn mặt của xe hơi. Những chiếc đèn nhiều hốc trong thập niên 90 cho phép việc biểu lộ cảm xúc trở nên tinh tế hơn và các nhà thiết kế không còn bị hạn chế bởi đường kính dành cho một cặp đèn. Khoảng cách của các tâm bóng đèn và hình dáng ít bị hạn chế hơn của gương chiếu hậu đã mang lại nhiều xúc cảm hơn cho cặp mắt cũng như sự tái xuất hiện của những chiếc đèn tròn: chiếc Mercedes E-Class, chiếc Beetle đời mới hay chiếc Chrysler Neon. Bóng đèn chính là con ngươi và thiết kế của chiếc gương chiếu hậu thì hòa hợp với việc biểu lộ cảm xúc hơn bao giờ hết.

18.jpg

Opel GTC concept

Cảm xúc chủ đạo có nên là một nụ cười gượng gạo trông giống như một đứa trẻ phạm lỗi? Hay tiếng cười ầm ĩ của chiếc Frogeye Sprite. Có thể là một bộ mặt lanh lợi, tinh quái hay hơi điên khùng, nhăn nhó giống Jack Nicholson?

Việc chọn một thông điệp phù hợp gửi tới khách hàng là vấn đề vô cùng quan trọng. Ví dụ như tại triển lãm Geneva trong năm, những lời nhận xét của khách tham quan về chiếc GTC của GM với những lỗ hổng nằm dọc bao gồm từ “răng nanh” cho tới “những giọt nước mắt”. Nhà thiết kế Anthony Lo bình luận :“Nó có một tiềm năng tuyệt với, nhưng chúng tôi cần thêm nhiều thời gian để hoàn thiện nó và để giàm bớt sự tối nghĩa của những hình ảnh này.”

Cuối cùng, một vài cảm xúc được biểu lộ mà không cần tới công dụng của tấm tản nhiệt. Ví dụ như một nụ cười thân thiện như của nàng Mona Lisa có thể được tái hiện nhờ vào những chiếc đèn tròn và khe hở giữa cửa và thân xe: chiếc Porsche 356 nguyên bản hay chiếc New Beetle đều sử dụng cách này.

16.jpg
New Beetle với nụ cười của nàng Mona Lisa

19.jpg

Peugeot 207

Vậy chiếc Peugeot 207 thì sao? Hãy xem xét điều này: nó có cặp mắt hoang dã của Sophia Loren, một cái miệng rộng đang bị miếng đỡ hàm của võ sĩ quyền anh lấp đầy và hai chiếc đèn sương mù là những điểm nhấn.

Thêm vào đó, chiếc xe có một chiếc mũi rộng trông như cái mũi đen của chú mèo con. Bởi vậy, nó là sự kết hợp của một loạt các hình tượng: một phần của nữ tính, một phần nam tính và một phần của loài vật. Chiếc Peugeot đã chuyển tải một thông điệp như thế nào và điều gì đã xảy ra với sự thanh lịch trong thiết kế của Pháp?.

Như vậy, mặt nạ xe mang nhiều ý nghĩa hơn những gì chúng ta tưởng, đó là cả một nghệ thuật, một thế giới muôn hình vạn trạng, luôn vận động và tiến hoá không ngừng.

  • Vân Trường
Việt Báo
contentlength: 19704
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài viết khác

Xem tiếp >>