Về thách thức hậu WTO

20:07 06/01/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Thử suy nghĩ về những thách thức hậu WTO là một điều cần thiết để chúng ta có những chuẩn bị tích cực không muộn màng.

Về việc cung cấp giáo dục cho số đông

WTO là hiện thân rõ ràng nhất của chủ nghĩa “tân tự do” (neoliberalism), là triết lý hiện được các cường quốc trên thế giới ủng hộ mạnh mẽ nhất. Có thể tóm lược triết lý tân tự do là tái cấu trúc nền kinh tế quốc tế bằng tự do thương mại và đầu tư thông qua quá trình tư nhân hóa hoặc thương mại hóa, và giảm thiểu các chi tiêu công/chi tiêu xã hội (the social spending) của chính phủ.

Chính vì lẽ đó giáo dục vốn được xem là dịch vụ công do chính phủ đảm nhận phần lớn kinh phí sẽ trở thành “dịch vụ tư” khi gia nhập WTO, và khi đó chi tiêu của chính phủ cho giáo dục sẽ giảm.

Cụ thể theo Cơ quan Thống kê Canada, trong giai đoạn 1990-2000, ngân sách của chính phủ cho giáo dục đại học đã giảm từ 61% xuống còn 55%. Tại Mỹ cũng giảm từ 46% vào năm 1980 xuống còn 36% vào năm 2000 (The Wall Street Journal, 18-4-2003 dẫn lại từ www.globalpolicy.org ).

Ở VN, dù mức chi của Chính phủ cho giáo dục trong tổng chi hằng năm nói chung là tăng, nhưng phần tăng này cũng không làm giảm mức đóng góp của người học, vì theo kết quả điều tra mức sống hộ gia đình năm 2002 cho thấy phần tài chính do dân đóng góp cho giáo dục tiểu học chiếm 27%, trung học cơ sở 41%, trung học phổ thông 48%; khoảng 42,1% nguồn thu trong năm 2002 của các trường đại học là từ ngoài ngân sách nhà nước, trong đó học phí và lệ phí là 35,6%, hợp đồng nghiên cứu và dịch vụ 1,2%, viện trợ 2,7% và các loại thu khác 2,6% (TS, 14-11-2005).

Điều gì sẽ xảy ra? Hậu quả rõ nhất đó là khả năng tiếp cận giáo dục của con em các tầng lớp nghèo, yếu thế trong xã hội sẽ suy giảm, do chi phí giáo dục luôn có xu hướng tăng trong khi người dân không theo kịp.

Chẳng hạn tại Canada vào năm 1990-1991, các hộ gia đình thuộc nhóm 40% có thu nhập thấp nhất chỉ phải dành 14% thì vào năm 1998-1999, họ phải dành đến 23% thu nhập của mình để đóng học phí cho con cái. Tình hình tại Mỹ cũng không khác mấy khi vào năm 1980 học phí cho bốn năm đại học chỉ chiếm khoảng 13% thu nhập của gia đình thì vào năm 2000, tỉ lệ này đã tăng lên 25% ( www.globalpolicy.org

).

Trong cái nhìn của WTO, ai muốn tiếp cận giáo dục thì phải có khả năng chi trả bằng tiền tự có hoặc vay mượn. Giáo dục dần mất hết ý nghĩa xã hội mà sẽ trở thành một ngành kinh doanh, và hi vọng về một “xã hội học tập” mà trong đó ai cũng có thể được đi học và học suốt đời là điều thật xa vời.

Đời sống nông dân bị đe dọa

Theo kinh nghiệm tại các nước đã vào WTO trước, thu nhập của người dân trong lĩnh vực nông nghiệp thường là giảm sau WTO.

Chẳng hạn tại Philippines, trong giai đoạn 1960-1970, tỉ lệ tăng trưởng nông nghiệp trung bình hằng năm là 5%, trong thập niên 1990 giảm còn 2%; và trong giai đoạn 1995-1999, giai đoạn gia nhập WTO của Philippines, chỉ còn 1,8%/năm. Kèm theo đó, tình trạng nghèo đói ở nông thôn cũng gia tăng, năm 1991 tổng số người nghèo tại nước này là 17,346 triệu người thì vào năm 1997 là 19,591 triệu người. Và hiện người nghèo ở nông thôn chiếm đến 70% tổng số người nghèo của quốc gia (nguồn: Third World Network, April 2006).

Trong tài liệu “Chính sách nông nghiệp quốc gia” do Bộ Nông nghiệp Ấn Độ ấn hành vào tháng 7-2000, có đoạn: “Tốc độ tăng trưởng trong lĩnh vực nông nghiệp đã có xu hướng giảm từ những năm 1990. Làm nông đã trở thành một nghề ít sinh lợi do giá cả bất lợi và giá trị tăng thêm giảm.

Điều này đã khiến nhiều người phải rời bỏ hoạt động nông nghiệp và tạo nên các làn sóng xuất cư khỏi các vùng nông thôn”. Thu nhập của nông dân Ấn Độ đã giảm đến 15% trong năm 2001, nhiều người trong số họ có mức thu nhập 1 USD/ngày và bị mang nợ (nguồn: Le Monde Diplomatique, 9-2002).

LÊ MINH TIẾN

WTO là một thiết chế khá mâu thuẫn vì luôn được cho rằng được vận hành theo luật lệ nhưng thật ra luật của nó mập mờ, không thống nhất bởi vì không quốc gia nào được biết trước cái giá phải trả khi gia nhập, muốn vào WTO thì phải chấp nhận những điều kiện... sẽ đàm phán.

Giáo sư Simon Everett, Đại học Saint - Gall (Thụy Sĩ)

Việt Báo
contentlength: 6172
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Nhiều chị em bỗng gánh khoản nợ khủng "trên trời" sau buổi chăm sóc da mặt miễn phí trị giá 1,5 triệu
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Lanh dao Cong ty dia oc Alibaba bi bat vi lua dao

Lãnh đạo Công ty địa ốc Alibaba bị bắt vì lừa đảo

hôm qua (18/9), Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an phối hợp Công an TP.HCM đã thực hiện kiểm tra, khám xét và bắt Nguyễn Thái..

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..