VN thúc đẩy mạnh hoạt động chống rửa tiền

15:41 05/03/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VN thuc day manh hoat dong chong rua tien
Chính phủ sẽ thành lập Trung tâm thông tin về phòng chống rửa tiền, trực thuộc Ngân hàng Trung ương.

Trước những đòi hỏi trong và ngoài nước, dự thảo Nghị định về phòng chống rửa tiền của Việt Nam được khởi động từ năm 1999 dự kiến sẽ được Chính phủ ban hành vào quý II tới.

Các chuyên gia của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đại diện các Bộ ngành và một số tổ chức tại Việt Nam sáng 2/3 đã ngồi với nhau bàn về sự cần thiết phải hoàn tất khung pháp lý về phòng chống rửa tiền tại Việt Nam và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức cùng mọi người dân trong phòng chống rửa tiền.

Trong Báo cáo năm 2000, Cơ quan chống các chất gây nghiện quốc tế (INCSR) đã sắp xếp nguy cơ rửa tiền ở các nước trên thế giới vào một hệ thống phân loại gồm có 3 mức: nhóm mức độ lo ngại cao, nhóm mức độ lo ngại trung bình và các nhóm được theo dõi. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có mức độ lo ngại trung bình.

Dự thảo Nghị định về phòng chống rửa tiền được khởi động từ năm 1999. Sau nhiều sửa đổi, tháng 11/2004, Ngân hàng Nhà nước đã trình Chính phủ dự thảo cuối cùng của Nghị định về phòng chống rửa tiền. Dự thảo này hiện đang được Chính phủ xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội và một số cơ quan trước khi ban hành vào nửa đầu năm nay. Ngân hàng Nhà nước cho biết, các vụ chức năng của cơ quan này hiện đang soạn thảo thông tư hướng dẫn và các quy định cụ thể về chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm thông tin phòng chống rửa tiền, nhằm đảm bảo sau khi ban hành, Nghị định này được thực thi hiệu quả.

Tuy nhiên, những khuyến cáo từ các nghiên cứu của ADB cho thấy, Việt Nam không thể chần chừ hơn được nữa tiến trình hoàn tất các khung pháp lý riêng cho phòng chống rửa tiền. Một hệ thống quy phạm pháp luật riêng cho hoạt động này là đòi hỏi cần thiết của nền kinh tế, môi trường đầu tư cũng như là điều kiện để có thể hội nhập vào guồng kinh tế thế giới.

Kiểm soát rửa tiền bảo vệ nền kinh tế

Nguồn tiền bẩn thường đến từ khủng bố, tài trợ khủng bố, buôn bán ma tuý, tham nhũng và hối lộ, buôn lậu vũ khí và hàng hoá, mại dâm, buôn người, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, trốn thuế, tội phạm tài chính. Chú ý rằng hoạt động rửa tiền ở các nước đang phát triển thường là tái đầu tư vào các hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Quan trọng nhất với Việt Nam là những hậu quả kinh tế bất lợi có thể xảy ra nếu không kiểm soát được các nguồn tiền. Nền kinh tế Việt Nam đang trên đà hội nhập, được đánh giá là có "tính chất mở" hàng đầu thế giới. Điều này cũng khiến các luồng tiền ra vào thuận lợi hơn và những khe hổng về luật pháp là điều kiện để tội phạm rửa tiền vào Việt Nam.

Theo ADB, điều mà giới kinh doanh và các nhà đầu tư đang rất quan tâm là nếu nguồn tài chính được kiểm soát tốt, các cơ hội đầu tư sẽ tốt hơn, chi phí tham nhũng ít hơn, lãi suất thấp hơn (đồng nghĩa với rủi ro thấp). Công chúng cũng sẽ giảm những mối lo ngại về nạn tham nhũng và ổn định chính trị xã hội.

Việt Nam cần hành động chống rửa tiền vì đây là vấn đề uy tín của đất nước. Mối nguy hiểm của tội phạm rửa tiền xâm nhập là cơ cấu chính trị, tác động tới tính hiệu quả của hệ thống tài chính, tới môi trường đầu tư và làm giảm lòng tin của nhà đầu tư, đe doạ khách du lịch. Bọn tội phạm thường sử dụng nhiều người, nhiều ngân hàng khác nhau ngoài giờ, chia tiền bất hợp pháp thành các khoản nhỏ, buôn tiền sang các nước có hệ thống chống rửa tiền kém, dùng tiền bẩn để cung cấp dịch vụ quan trọng rẻ và hiệu quả, đầu tư vào DN, dùng hoá đơn giả, các khoản vay giả tạo, hoàn trả bảo hiểm, đầu tư vào các công ty ma và các ngân hàng nước ngoài.

Nền kinh tế tiền mặt hậu thuẫn cho rửa tiền

Nền kinh tế tiền mặt của Việt Nam hiện cũng là điều kiện thuận lợi cho các hoạt động rửa tiền. Phần lớn các tội phạm đều thích tiền mặt bởi nó dễ thanh tiêu, dễ ẩn danh, tuy có thể bị lấy cắp. Các hình thức rửa tiền đơn giản nhất ở những thị trường như Việt Nam thường là mua ôtô, ngọc trai, nữ trang, nhà, tranh nghệ thuật, đồ cổ; kết hợp với các khoản thu hợp pháp từ kinh doanh.

Theo ADB, rửa tiền có khả năng làm mất ổn định chính trị và suy yếu thị trường tài chính, nó có mối liên hệ với tham nhũng và phá huỷ hệ thống thuế. Tội phạm rửa tiền có mối quan hệ với tất cả các loại tội phạm nghiêm trọng. Hình thức phạm tội này tăng sẽ khiến các quốc gia bị giảm bớt khả năng điều tiết ngân sách của mình. Với các nước nghèo (trong đó có Việt Nam) sẽ thiếu hụt tiền đầu tư cho giáo dục và y tế. Sự tồn tại của tội phạm rửa tiền cũng "cổ vũ" cho hoạt động buôn lậu vũ khí, kim cương, ma túy... Thế giới đã chứng kiến rửa tiền làm lung lay hệ thống tài chính quốc tế mà một trong các bằng chứng chính là các cuộc khủng hoảng kinh tế tại Indonesia và Thái Lan trong nửa cuối thập niên 1990.

Thúc đẩy hành lang pháp lý cho hoạt động rửa tiền còn là điều kiện để kinh tế Việt Nam hội nhập. Bằng chứng là việc mở văn phòng đại diện của các ngân hàng Việt Nam tại thị trường Mỹ đang bị ách lại vì thiếu khung pháp lý chống rửa tiền. Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam và Ngân hàng TMCP Á châu đã chuẩn bị đủ các điều kiện để mở văn phòng đại diện tại Mỹ. Tuy nhiên, lý do phía Hoa Kỳ từ chối cấp phép các văn phòng này hoạt động là Việt Nam chưa có luật về chống rửa tiền. Việc không đặt được văn phòng đại diện tại Hoa Kỳ đã ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại của Việt Nam cũng như quan hệ thương mại hai nước.

Ông Lê Thanh Sơn - Luật sư điều hành Công ty Luật AIC- cho biết: "Một trong những yêu cầu bắt buộc mà Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ đưa ra là các ngân hàng nước ngoài phải giải trình về hệ thống pháp luật về ngân hàng của nước đó. Trong đó bao gồm các quy định về chống rửa tiền. Yêu cầu này thực sự là bước cản lớn nhất đối với các ngân hàng của Việt Nam muốn mở văn phòng đại diện tại Hoa Kỳ. Trong Bộ Luật hình sự và các văn bản pháp lý khác của Việt Nam, hành vi rửa tiền đã được ghi nhận một cách khá cụ thể. Nhưng cho đến thời điểm hiện nay, Việt Nam chưa có một đạo luật độc lập nào đưa ra các quy định riêng về chống rửa tiền.

"Chúng ta không chỉ nhìn nhận quy định pháp lý về hoạt động rửa tiền như một tiền đề thiết yếu trong dự án thành lập văn phòng đại diện của Vietcombank tại New York, Hoa Kỳ. Đây sẽ là một bước chuẩn bị quan trọng và ý nghĩa đối với quá trình hội nhập của Việt Nam vào nền kinh tế thế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng cũng như các DN xuất nhập khẩu trong giao dịch với các đối tác nước ngoài. Bên cạnh đó, một văn bản chính thức tập hợp các quy định của Việt Nam về vấn đề chống rửa tiền sẽ là cơ sở pháp lý đảm bảo nhất cho các thể nhân và tổ chức kinh tế, chính trị của Việt Nam trong hợp tác quốc tế. Vì vậy, chúng tôi rất hy vọng trong một thời gian sớm nhất, Nghị định về phòng ngừa và chống rửa tiền sẽ chính thức được ban hành. Đó cũng là điều mà các tổ chức tín dụng và các tổ chức tài chính Việt Nam đang thật sự mong chờ", ông Sơn nói.

Các khuyến cáo cho Việt Nam

Tại Hội thảo trên, các chuyên gia ADB đã đưa ra 4 biện pháp về phòng chống rửa tiền: tách bạch riêng rẽ loại tội phạm về rửa tiền; thành lập các đơn vị tình báo tài chính (ví dụ như Trung tâm thông tin về phòng chống rửa tiền ở Việt Nam); tìm kiếm và đón nhận những hỗ trợ pháp lý từ các quốc gia khác; tận dụng những khoản tiền thu được từ vụ việc có rửa tiền.

Chính phủ cũng cần chú ý đến những ý kiến trong khu vực, chú ý đến các lợi ích có thể bị ảnh hưởng, cần phải hưởng ứng sức ép của cộng đồng quốc tế. Và việc chúng ta cần làm là kiểm soát tất cả những người buôn tiền mặt, tăng cường khả năng nhận biết khách hàng của các cán bộ ngân hàng. Bên cạnh đó, các cơ quan phải có quy định cấm các tài khoản nặc danh, báo cáo giao dịch thường xuyên, có bảo hộ pháp luật và buộc những chi nhánh nước ngoài cũng phải áp dụng các luật lệ chống rửa tiền trong nước.

Nhân tố chính cần quan tâm là những khách hàng có độ rủi ro cao, những dòng tiền mặt và phi tiền mặt qua biên giới, những công ty ma và những thiên đường thuế, tăng cường nhận dạng rủi ro từ những kỹ thuật mới.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo hệ thống ngân hàng cần tăng cường đào tạo nhân viên và thanh tra viên, khuôn khổ pháp lý thắt chặt, hợp tác giữa các tổ chức và các nước chặt chẽ hơn. Các giao dịch tài chính vẫn là chìa khóa của những hoạt động điều tra về rửa tiền. Thậm chí, nhiều quốc gia đã ban hành luật chống tài trợ cho các băng nhóm khủng bố bên cạnh các luật chống rửa tiền.

"Cần xây dựng và công khai hoá các chính sách về chống rửa tiền, xây dựng luật pháp rõ ràng và các hướng dẫn, không nên đánh giá thấp các sức ép từ bên ngoài, không nên chỉ đưa ra những cảnh báo đe doạ mà không chú trọng đến thực thi" - bản Dự án hỗ trợ kỹ thuật của ADB về tăng cường cơ chế chống rửa tiền ở Việt Nam nêu rõ.

Theo những nghiên cứu của dự án, để kiểm soát rửa tiền, các giao dịch đáng ngờ cần kiểm soát là hơn 200 triệu đồng trong ngày (đối với tiền mặt, vàng hoặc ngoại hối), hơn 500 triệu đồng trong một ngày đối với tiền gửi tại các tài khoản tiết kiệm. Các ngân hàng, tổ chức tín dụng cũng cần làm và giữ hồ sơ về mọi khách hàng, chú trọng đào tạo cán bộ, báo cáo tất cả các giao dịch lớn và nghi ngờ.

Theo ADB, phòng chống rửa tiền cần sự phối hợp đồng bộ giữa tất cả các cơ quan, tổ chức trong Chính phủ và toàn cộng đồng xã hội. Ngân hàng Trung ương là cơ quan đầu mối về chính sách và chiến lược chống rửa tiền, đàm phán và thực hiện các điều ước quốc tế nhằm trao đổi thông tin; tiếp nhận và quảng bá thông tin, kiểm tra sự tuân thủ tại chỗ và từ xa.

Bộ Công an là cơ quan đầu mối về ngăn chặn rửa tiền và các vấn đề tội phạm; điều tra về hoạt động rửa tiền và thông báo kết quả, cung cấp thông tin cho các cơ quan và công chúng. Các Bộ, ngành ban hành hướng dẫn cho các tổ chức, phối hợp điều tra với các cơ quan, báo cáo với Ngân hàng Nhà nước. Bộ Ngoại giao, Viện Kiểm sát lên kế hoạch và chuẩn bị các trường hợp điều tra. Đặc biệt, dân chúng là kênh quan trọng, sẽ phát hiện những giao dịch đáng ngờ và thông báo...

Thế giới khó kiểm soát nguồn "tiền bẩn"

Bản báo cáo điều tra về tội phạm kinh tế quốc tế năm 2003 của Pricewaterhouse Coopers (PWC) dựa trên 3.600 cuộc phỏng vấn tiến hành tại 50 quốc gia trên thế giới cho thấy, tội phạm kinh tế đang tăng mạnh. Cứ 3 DN được hỏi, có một DN là nạn nhân của tội phạm kinh tế.

Báo cáo cũng cho thấy công ty càng lớn, khả năng bị tội phạm kinh tế "thăm viếng" càng cao, không có lĩnh vực nào là an toàn trước các loại tội phạm kinh tế. Nhưng rủi ro cao nhất rơi vào lĩnh vực tài chính như ngành ngân hàng và bảo hiểm. Theo số liệu thống kê năm 2001, cứ 6 ngân hàng thì có một ngân hàng không thể kiểm soát nạn rửa tiền.

Thực chất của ngành dịch vụ tài chính là truy cập các hoạt động tài chính phức tạp, cùng với số tài sản thực có và đây là mục tiêu trước mắt của người làm công tác chống gian lận tài chính. Loại hình tội phạm kinh tế phổ biến nhất trên thế giới hiện nay là chiếm dụng vốn. Có tới 81% DN được hỏi đã từng trải qua ít nhất một lần bị chiếm dụng vốn, kế tiếp có thể kể đến các loại tội phạm rửa tiền, tội phạm trên mạng và thông tin tài chính không trung thực.

Nguồn tiền bẩn thường đến từ nhiều hoạt động tội phạm. Tuy nhiên, hiện rất khó để đưa ra con số tổng của hoạt động rửa tiền khi nó diễn ra ngoài số liệu thống kê kinh tế thông thường. Nhóm hành động Tài chính chống rửa tiền (FATF) và Liên hợp quốc dự đoán hiện có khoảng 1,5 nghìn tỷ USD bị rửa trên thế giới mỗi năm. Số tiền trên chiếm 2-5 % GDP của toàn thế giới.

Trong đó, có tới 1/2 số tiền trên được rửa tại thị trường Hoa Kỳ. Hoạt động rửa tiền ngoài khối ngân hàng còn được thực hiện ở các giao dịch ngoại hối, môi giới chứng khoán và kinh doanh chứng khoán, buôn bán kim loại quý hiếm. Ngay cả những nơi như quán bar, nhà hàng, casino, công ty thương mại, kinh doanh ôtô, bất động sản, kinh doanh đồ cổ, các công ty bảo hiểm...

Trung Quốc đã đưa ra luật về phòng chống rửa tiền năm 2003. Trong 3 đến 4 năm gần đây, ngày càng có nhiều quốc gia đưa hoạt động chống rửa tiền vào hệ thống pháp luật nhưng điều quan trọng hơn cả là xây dựng được một cơ chế phòng chống rửa tiền. Hiện trên thế giới có 7 Hiệp hội về phòng chống rửa tiền (Bắc Phi, Nam Phi, Thái Bình Dương, châu Á - TBD, Trung Âu...). Việt Nam là thành viên của Hiệp hội Phòng chống rửa tiền châu Á - Thái Bình Dương. Hiệp hội này ra đời năm 1997.

Một nguồn tin của Hãng tin Reuters (được báo Tuổi Trẻ đưa lại) chỉ ra rằng, hàng năm trên thế giới có gần 150.000 công ty bình phong (công ty ma) được thành lập trên khắp thế giới. Tiền bẩn được chuyển qua các công ty này và đến hơn 60 "thiên đường tài chính" lên đến hàng tỷ USD. Theo Tổ chức phi chính phủ Oxfam, số tiền này nhiều gấp sáu lần chi phí cần cho giáo dục cơ bản ở những nước đang phát triển và nhiều gấp ba lần chi phí dành cho chăm sóc sức khỏe cơ bản.

Trong những năm 1970 người ta chỉ thấy có 25 quốc gia được xem là "thiên đường tài chính", thì hiện nay con số này đã vọt lên đến 63 và khoảng phân nửa trong số đó là những quốc gia hoặc lãnh thổ nằm dưới quyền bảo hộ của Anh hoặc là các quốc gia thuộc địa cũ. Chỉ riêng ở Anh, số tiền bị chảy máu ra ngoài dao động ở mức 36-123 tỷ euro.

(theo VNN)
Việt Báo
contentlength: 22909
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Cán bộ đô thị bị chém khi đi dẹp vỉa hè ở Sài Gòn
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.